Εκτιμάται ότι τα νοικοκυριά μπορούν να δουν εξοικονόμηση που φτάνει, κατά μέσο όρο, τα 39 ευρώ μηνιαίως, χάρη στις μειώσεις τιμών των προϊόντων που έχουν ενταχθεί στην Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών. Αυτή η εκτίμηση προέρχεται από την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή (ΑΑΕΑ&ΠΚ), βασιζόμενη στις μηνιαίες εκπτώσεις που εφαρμόζονται.
Τα στοιχεία αυτά περιλαμβάνονται σε ανακοίνωση της Αρχής, η οποία εκδόθηκε για να απαντήσει σε δημόσιες τοποθετήσεις και κριτικές σχετικά με το πραγματικό ύψος των μειώσεων, καθώς και τον τρόπο σύγκρισης των τιμών πριν και μετά την εφαρμογή της πρωτοβουλίας. Ένα από τα βασικά ζητήματα που θίγει η ανακοίνωση είναι ο ισχυρισμός ότι κάποιες επιχειρήσεις αύξησαν αρχικά τις τιμές για να παρουσιάσουν στη συνέχεια μειώσεις μέσω της πρωτοβουλίας. Η Αρχή χαρακτηρίζει αυτό το επιχείρημα ως ανακριβές, παραπέμποντας στα στοιχεία που προκύπτουν από τις δηλώσεις ανατιμήσεων των επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο, δεν καταγράφηκε καμία δήλωση αύξησης τιμής από εταιρεία επώνυμων προϊόντων που συμμετέχει στην Εθνική Πρωτοβουλία. Η μοναδική σχετική δήλωση που υποβλήθηκε στο διάστημα αυτό αφορούσε μια επιχείρηση που δεν εντάσσεται στην πρωτοβουλία.
Πώς γίνονται οι συγκρίσεις τιμών
Η Αρχή εκφράζει παράλληλα επιφυλάξεις για τον τρόπο που πραγματοποιούνται ορισμένες δημόσιες συγκρίσεις τιμών. Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση, σε πολλές περιπτώσεις χρησιμοποιείται ένας περιορισμένος αριθμός προϊόντων, δημιουργώντας ένα «τεχνητό καλάθι» χωρίς ενιαία κριτήρια, όπως η ίδια αλυσίδα καταστημάτων, η ίδια τιμή αναφοράς και η ίδια χρονική περίοδος.
Αντίθετα, σύμφωνα με την ανακοίνωση, αναζητείται εκ των υστέρων η χαμηλότερη τιμή στην οποία είχε πωληθεί κάθε προϊόν, ανεξάρτητα από την αλυσίδα ή την ημερομηνία. Σε κάποιες περιπτώσεις, αυτή η τιμή μπορεί να προέρχεται από μια βραχύβια προσφορά.
Η Αρχή τονίζει τη διαφορά μεταξύ της κανονικής τιμής ραφιού ενός προϊόντος και μιας προσωρινής προσφοράς που μπορεί να είχε εμφανιστεί για περιορισμένο χρονικό διάστημα σε διαφορετικό κατάστημα ή χρονική στιγμή.
Μόνιμη μείωση και όχι προσωρινή προσφορά
Ειδική αναφορά γίνεται στη διάκριση μεταξύ της μείωσης που προβλέπει η πρωτοβουλία και των συνηθισμένων προσφορών των σούπερ μάρκετ.
Η Εθνική Πρωτοβουλία αφορά μειώσεις στη βασική τιμή ενός προϊόντος στο ράφι, οι οποίες είναι σταθερές και δεσμευτικές για τουλάχιστον δύο μήνες ανά κωδικό. Για αρκετά προϊόντα, η μειωμένη τιμή μπορεί να παραμείνει σε ισχύ έως και το τέλος Δεκεμβρίου του 2026.
Οι επιχειρήσεις διατηρούν τη δυνατότητα να πραγματοποιούν και πρόσθετες, βραχυχρόνιες προσφορές. Αυτές μπορούν να εφαρμοστούν πάνω στη μειωμένη βασική τιμή, οδηγώντας για συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα σε ακόμη χαμηλότερη τελική τιμή για τον καταναλωτή.
Προϊόντα που δεν περιλαμβάνονται στις συγκρίσεις
Η Αρχή αναφέρεται επιπλέον σε ολόκληρες κατηγορίες προϊόντων της πρωτοβουλίας, οι οποίες, όπως υποστηρίζει, δεν έχουν συμπεριληφθεί σε ορισμένες από τις δημοσιοποιημένες συγκρίσεις, παρά τις σημαντικές μειώσεις που παρουσιάζουν.
Στα νωπά κρέατα έχουν ενταχθεί 100 κωδικοί, με τη μέση μείωση να διαμορφώνεται στο 7,5%, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνει έως και το 28%.
Στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας συμμετέχουν 360 κωδικοί. Η μέση μείωση ανέρχεται σε 8%, ενώ η μεγαλύτερη φτάνει το 33%.
Σημαντικές μειώσεις καταγράφονται και στα σχολικά είδη. Η συγκεκριμένη κατηγορία περιλαμβάνει 405 προϊόντα, με μέση μείωση 12% και ανώτατη μείωση που φτάνει το 36%. Σύμφωνα με την Αρχή, αυτές οι κατηγορίες δεν αποτελούν συνήθως μέρος των σύντομων προωθητικών ενεργειών και γι’ αυτό δεν εμφανίζονται στις συγκρίσεις στις οποίες η Αρχή επιχειρεί να απαντήσει με τη σημερινή της ανακοίνωση.
Καθημερινός έλεγχος της εφαρμογής
Η ΑΑΕΑ&ΠΚ σημειώνει ότι συνεχίζει την καθημερινή παρακολούθηση και τον έλεγχο της εφαρμογής της Εθνικής Πρωτοβουλίας Μείωσης Τιμών. Όπως αναφέρει, οι έλεγχοι στις πραγματικές τιμές που εμφανίζονται στα ράφια επιβεβαιώνουν μέχρι σήμερα την ακρίβεια των στοιχείων που έχει δημοσιοποιήσει.
Με βάση, τέλος, τις μηνιαίες πωλήσεις των προϊόντων που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία, η Αρχή υπολογίζει ότι η συνολική εξοικονόμηση για ένα νοικοκυριό από το συγκεκριμένο «καλάθι» μπορεί να ανέλθει, κατά μέσο όρο, σε περίπου 39 ευρώ κάθε μήνα.