Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε το αίτημα της Ελλάδας, όπως υποβλήθηκε από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη, για την επέκταση της ρήτρας διαφυγής, με σκοπό την ενίσχυση της ενεργειακής ανθεκτικότητας της χώρας. Η σχετική επιστολή είχε αποσταλεί στις 6 Αυγούστου 2026.
Τι είναι η ρήτρα διαφυγής;
Η ρήτρα διαφυγής αποτελεί έναν μηχανισμό των δημοσιονομικών κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιτρέπει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και με την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, την εξαίρεση ορισμένων δημόσιων δαπανών από τον υπολογισμό των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών ορίων.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η Ελλάδα ζήτησε την επέκταση της υφιστάμενης Εθνικής Ρήτρας Διαφυγής – η οποία είχε ήδη διευρυνθεί για να καλύπτει αμυντικές δαπάνες – ώστε να συμπεριλάβει και επενδύσεις στον τομέα της ενέργειας, με στόχο την ενίσχυση της ενεργειακής ανθεκτικότητας. Η έγκριση αυτή παρέχει στην κυβέρνηση μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία για τη χρηματοδότηση στρατηγικών ενεργειακών έργων, χωρίς οι αντίστοιχες δαπάνες να επηρεάζουν το ανώτατο όριο δαπανών που θέτουν οι δημοσιονομικοί κανόνες της ΕΕ. Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτές οι δαπάνες θα εξακολουθούν να προσμετρώνται στο πρωτογενές αποτέλεσμα και στο δημόσιο χρέος.
Με βάση τον σχεδιασμό, οι νέες επενδύσεις αναμένεται να φτάσουν περίπου το 1 δισεκατομμύριο ευρώ έως το 2028, χρηματοδοτούμενες από εθνικούς πόρους. Αυτές οι επενδύσεις εξαιρούνται από τον κανόνα αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών του ευρωπαϊκού πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης, ο οποίος ορίζει όριο 0,3% του ΑΕΠ ετησίως και 0,6% σωρευτικά έως το 2028.
Πιερρακάκης: «Μια απόφαση με ιδιαίτερη πολιτική και οικονομική σημασία»
«Η σημερινή απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την έγκριση της ενεργειακής ρήτρας διαφυγής, που αφορά αποκλειστικά την Ελλάδα, έχει ιδιαίτερη πολιτική και οικονομική σημασία», δήλωσε ο Υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης. «Επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα είναι μια ισχυρή και αξιόπιστη χώρα, που θέτει στόχους, τους πετυχαίνει και πρωταγωνιστεί στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών αποφάσεων», προσέθεσε.
«Η ενεργειακή ρήτρα διαφυγής μάς επιτρέπει να προχωρήσουμε σε κρίσιμες επενδύσεις που θα μειώσουν το κόστος της ενέργειας, θα ενισχύσουν την ενεργειακή μας αυτονομία και θα περιορίσουν την εξάρτησή μας από διεθνείς κρίσεις», εξήγησε. «Ταυτόχρονα, διατηρούμε τη δυνατότητα να στηρίζουμε τους πολίτες και τις επιχειρήσεις όποτε οι συνθήκες το απαιτούν».
«Αυτή είναι η Ελλάδα που χτίζουμε. Με ισχυρή φωνή στην Ευρώπη, δυναμική οικονομία και μεγαλύτερη ασφάλεια για την κοινωνία», τόνισε ο κ. Πιερρακάκης.
Ποιες επενδύσεις απελευθερώνει η ρήτρα διαφυγής;
Τα κυριότερα έργα που προγραμματίζεται να ενταχθούν στις επενδύσεις που απελευθερώνονται από την επέκταση της ρήτρας διαφυγής για την ενέργεια, είναι:
- Νέο πρόγραμμα επιχορήγησης μπαταριών για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ύψους 200 εκατ. ευρώ.
- Νέο πανελλαδικό πρόγραμμα για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες (100.000 δικαιούχοι) ύψους 200 εκατ. ευρώ.
- Νέο έργο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (αντλίες θερμότητας, ηλιακοί θερμοσίφωνες, φωτοβολταϊκά στη στέγη με μπαταρία) για 10.000 δικαιούχους στη Δυτική Μακεδονία και στη Μεγαλόπολη, ύψους 50 εκατ. ευρώ.
- Πρόγραμμα «ΗΛΕΚΤΡΑ» για την ενεργειακή αναβάθμιση 109 παλαιών κτηρίων του Δημοσίου και πανεπιστημίων, ύψους 117 εκατ. ευρώ.
- Πρόγραμμα «ΦΟΙΒΟΣ – ΑΘΗΝΑ» για την ενεργειακή αναβάθμιση 246 σχολείων (δημοτικά, νηπιαγωγεία και βρεφονηπιακοί σταθμοί) ύψους 45 εκατ. ευρώ.
- Δράση δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα στη βιομηχανία ύψους 50 εκατ. ευρώ.
- Σιδηροδρομικά έργα ενίσχυσης της ασφάλειας και επεκτάσεων ύψους 320 εκατ. ευρώ.
- Σταθμοί φόρτισης λεωφορείων ύψους 20 εκατ. ευρώ.