Το Υπουργείο Ανάπτυξης προχώρησε σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση το σχέδιο νόμου με τίτλο «Νέα κίνητρα Άμεσων Ξένων Επενδύσεων, αναδιάρθρωση Διεύθυνσης Άμεσων Ξένων Επενδύσεων και λοιπές διατάξεις».
Η διαβούλευση θα διαρκέσει έως την 16η Σεπτεμβρίου 2026, ώρα 09:00. Το Υπουργείο καλεί κάθε κοινωνικό εταίρο και ενδιαφερόμενο να καταθέσει τις προτάσεις του για τη βελτίωση των διατάξεων του σχεδίου νόμου.
Στόχος είναι η αύξηση του ενδιαφέροντος ξένων επενδυτών για την υλοποίηση επενδύσεων σε καίριους τομείς της ελληνικής οικονομίας. Μέσω της παροχής κινήτρων σε συγκεκριμένες επιχειρηματικές δραστηριότητες και κλάδους, επιδιώκεται η μόχλευση ξένων κεφαλαίων για την επίτευξη βέλτιστης εγχώριας οικονομικής ανάπτυξης. Αυτό θα οδηγήσει σε νέες Άμεσες Ξένες Επενδύσεις (Α.Ξ.Ε.), ενισχύοντας τον ψηφιακό και τεχνολογικό μετασχηματισμό των επιχειρήσεων, τη δημιουργία οικονομιών κλίμακας, τη στήριξη καινοτόμων επενδύσεων και την εισαγωγή νέων τεχνολογιών. Επιπλέον, αποσκοπεί στην ενίσχυση της απασχόλησης εξειδικευμένου προσωπικού, τη στήριξη της νέας επιχειρηματικότητας, την προσέλκυση επενδυτικού ενδιαφέροντος στην ελληνική περιφέρεια και την αύξηση της ανταγωνιστικότητας σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Οι προτεινόμενες διατάξεις θεσμοθετούν ένα ειδικό καθεστώς χορήγησης κρατικών ενισχύσεων σε επενδυτικά σχέδια που χρηματοδοτούνται από μη εγχώρια επενδυτικά κεφάλαια. Τα σχέδια αυτά δύνανται να υπάγονται στις ακόλουθες κατηγορίες:
- Μεταποίηση και Βιομηχανική παραγωγή
- Έρευνα, Εφαρμοσμένη Καινοτομία και Τεχνητή Νοημοσύνη
- Βιομηχανοποιημένη Πρωτογενής Παραγωγή
- Βιοτεχνολογία
- Αμυντική Βιομηχανία και Αεροναυπηγική
- Εφοδιαστική αλυσίδα – αποθήκευση (logistics)
- Τομέας Υγείας – Κέντρα Αποθεραπείας και Αποκατάστασης
- Κοινωνική Πρόνοια – Κέντρα Παροχής Υπηρεσιών Οίκων Ευγηρίας
Επιπλέον, θεσμοθετούνται ρυθμίσεις για τις διαδικασίες αξιολόγησης, έγκρισης, ελέγχου και πιστοποίησης των επενδυτικών σχεδίων που υπάγονται στο καθεστώς, καθώς και ένας μηχανισμός για την ενίσχυση των Α.Ξ.Ε. σε καίριους τομείς της οικονομίας.
Τα επενδυτικά σχέδια που θα υπαχθούν στο παρόν σχέδιο νόμου θα διέπονται από τους εξής κανόνες:
α) Κανόνας σώρευσης:
- αα) Επενδυτικά σχέδια που λαμβάνουν ενίσχυση βάσει του παρόντος καθεστώτος μπορούν να ενταχθούν και σε άλλα καθεστώτα ενισχύσεων ή καθεστώτα ενισχύσεων «ήσσονος σημασίας» (de minimis), ή να λάβουν δάνεια με κρατική στήριξη. Αυτό είναι εφικτό υπό την προϋπόθεση ότι οι ενισχύσεις του παρόντος και οι ενισχύσεις από άλλα καθεστώτα για τις ίδιες επιλέξιμες δαπάνες, εάν σωρευθούν, δεν οδηγούν σε υπέρβαση της έντασης της ενίσχυσης ή των ποσών ενίσχυσης που προβλέπονται στον Γενικό Απαλλακτικό Κανονισμό (Γ.Α.Κ.), στους Κανονισμούς «ήσσονος σημασίας» (de minimis) ή σε σχετικές αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
- αβ) Για τη διασφάλιση της τήρησης των ορίων, των μέγιστων εντάσεων και ποσών ενίσχυσης, λαμβάνεται υπόψη το συνολικό ποσό των ενισχύσεων που χορηγούνται τόσο στο επενδυτικό σχέδιο όσο και στην επιχείρηση (εάν υλοποιεί πολλαπλά σχέδια), ενώ ελέγχεται η τεχνητή κατάτμηση.
- αγ) Όταν συνδυάζεται ευρωπαϊκή χρηματοδότηση (που διαχειρίζεται κεντρικά η ΕΕ) με ενίσχυση του παρόντος, για τον έλεγχο των ορίων κοινοποίησης και των εντάσεων/ποσών ενίσχυσης, λαμβάνεται υπόψη μόνο η κρατική ενίσχυση, εφόσον το συνολικό ποσό της δημόσιας χρηματοδότησης δεν υπερβαίνει το πλέον ευνοϊκό ποσοστό χρηματοδότησης σύμφωνα με την ενωσιακή νομοθεσία.
β) Κίνητρα:
Οι κρατικές ενισχύσεις χορηγούνται ως κίνητρο για την περαιτέρω ανάπτυξη δραστηριοτήτων ή έργων. Δεν παρέχονται για δραστηριότητες που ο δικαιούχος θα ανέπτυσσε ούτως ή άλλως. Για να θεωρούνται οι ενισχύσεις κίνητρο, ο δικαιούχος πρέπει να έχει υποβάλει έγγραφη αίτηση υπαγωγής σε καθεστώς ενίσχυσης πριν από την έναρξη των εργασιών του επενδυτικού σχεδίου.
γ) Αρχή «Deggendorf»:
Στο καθεστώς ενισχύσεων δεν μπορούν να υπαχθούν σχέδια φορέων για τους οποίους εκκρεμεί διαδικασία ανάκτησης ενισχύσεων κατόπιν προηγούμενης απόφασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που τις έχει κηρύξει παράνομες και ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά.
Ελάχιστο και μέγιστο ύψος επενδυτικών σχεδίων
Για την υπαγωγή στο καθεστώς Α.Ξ.Ε. προβλέπεται ελάχιστο και μέγιστο ύψος του επιλέξιμου κόστους του επενδυτικού σχεδίου, το οποίο θα προσδιορίζεται με βάση το μέγεθος του φορέα και θα εξειδικεύεται στην απόφαση προκήρυξης. Συγκεκριμένα, το επιλέξιμο κόστος δεν θα μπορεί να υπολείπεται των 10.000.000 ευρώ ούτε να υπερβαίνει τα 50.000.000 ευρώ.
Προκήρυξη καθεστώτος Άμεσων Ξένων Επενδύσεων
Το καθεστώς Α.Ξ.Ε. θα προκηρύσσεται άπαξ ετησίως με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης. Η απόφαση προκήρυξης θα περιλαμβάνει κατ’ ελάχιστον τα εξής:
- Τον στόχο του Καθεστώτος Α.Ξ.Ε.
- Τον συνολικό προϋπολογισμό του Καθεστώτος Α.Ξ.Ε. και την προέλευση της δημόσιας χρηματοδότησης.
- Το ελάχιστο και μέγιστο ύψος των επενδυτικών σχεδίων.
- Το είδος των επενδυτικών σχεδίων, τη μορφή, το ποσοστό και το ύψος των χορηγούμενων κινήτρων.
- Τις προϋποθέσεις, τις προδιαγραφές, τους πρόσθετους όρους και τους περιορισμούς για την υπαγωγή επενδυτικών σχεδίων σε διάφορες περιοχές.
- Τα είδη δαπανών, το ποσοστό ενίσχυσης και τους κανόνες επιλεξιμότητας δαπανών.
- Τα κριτήρια και τον τρόπο αξιολόγησης, τους συντελεστές βαρύτητας, καθώς και την ελάχιστη βαθμολογία που απαιτείται για την επιλεξιμότητα.
- Τα δικαιολογητικά για την υποβολή αιτήσεων υπαγωγής και τροποποίησης της απόφασης υπαγωγής.
- Τα δικαιολογητικά για την υποβολή αιτημάτων τακτικού ελέγχου.
- Τα δικαιολογητικά για την υποβολή αίτησης πιστοποίησης ολοκλήρωσης των επενδυτικών σχεδίων.
- Τους όρους και τις προϋποθέσεις για την πιστοποίηση της ολοκλήρωσης και έναρξης της παραγωγικής λειτουργίας της επένδυσης.
- Το ύψος του παραβόλου για την υποβολή αιτήσεων (υπαγωγής, τροποποίησης, ελέγχου).
- Τις υποχρεώσεις των ενισχυόμενων φορέων, τόσο κατά τη διάρκεια του σχεδίου όσο και μετά την ολοκλήρωσή του.
- Άλλους όρους που προβλέπονται στις διατάξεις του καθεστώτος Α.Ξ.Ε.
Δικαιούχοι και εξαιρούμενοι ενισχύσεων
Δικαιούχοι των κινήτρων του Καθεστώτος Α.Ξ.Ε. είναι οι φορείς επενδύσεων που χρηματοδοτούν, στηρίζουν ή συμμετέχουν σε νέες επιχειρήσεις με εγκατάσταση στην Ελλάδα, ή υφιστάμενες αλλοδαπές επιχειρήσεις που ιδρύουν νέο υποκατάστημα στην Ελλάδα. Οι επιχειρήσεις πρέπει να έχουν τη μορφή ανώνυμης εταιρείας, ιδιωτικής κεφαλαιουχικής εταιρείας ή εταιρείας περιορισμένης ευθύνης. Ως «νέες» νοούνται οι επιχειρήσεις με ημερομηνία ίδρυσης που δεν υπερβαίνει τους 12 μήνες από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης υπαγωγής.
Μέτοχοι των φορέων επενδύσεων μπορούν να είναι φυσικά πρόσωπα μόνιμοι κάτοικοι εξωτερικού ή νομικά πρόσωπα με έδρα εκτός Ελλάδας.
Εξαιρέσεις από τα κίνητρα και την υπαγωγή στο καθεστώς Α.Ξ.Ε. ισχύουν για:
- Επιχειρήσεις, σε βάρος των οποίων εκκρεμεί, κατά την υποβολή της αίτησης, διαδικασία ανάκτησης ενισχύσεων κατ’ εφαρμογή της αρχής Deggendorf.
- Επιχειρήσεις, σε βάρος των οποίων εκκρεμεί κατά την υποβολή της αίτησης ή έχει εκδοθεί καταδικαστική απόφαση για παραβίαση διατάξεων της εργατικής και κοινωνικοασφαλιστικής νομοθεσίας (άρθρα 18 και 73 του ν. 4412/2016).
- Προβληματικές επιχειρήσεις, όπως ορίζονται στον Γ.Α.Κ.
- Επιχειρήσεις που αρνούνται να δεσμευθούν ότι δεν θα μετεγκαταστήσουν την επιχειρηματική εγκατάσταση για περίοδο 2 ετών μετά την ολοκλήρωση της αρχικής επένδυσης.
- Επιχειρήσεις που υλοποιούν επενδυτικά σχέδια που πραγματοποιούνται με πρωτοβουλία και για λογαριασμό του Δημοσίου, βάσει συμβάσεων έργου, παραχώρησης ή παροχής υπηρεσιών.