Το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης θέτει σε δημόσια διαβούλευση το νέο σχέδιο νόμου με τίτλο «Ενίσχυση της εφαρμογής της ισότητας της αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή για εργασία ίσης αξίας – Ενσωμάτωση Οδηγίας (Ε.Ε.) 2023/970». Σκοπός του νομοσχεδίου είναι η εξάλειψη κάθε φαινομένου όπου το φύλο επηρεάζει τον καθορισμό της αμοιβής των εργαζομένων.
Η Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, τόνισε: “Η αμοιβή των εργαζομένων οφείλει να καθορίζεται από την ποιότητα της εργασίας τους και τις ικανότητές τους, όχι από το φύλο. Το νέο σχέδιο νόμου θεσπίζει συγκεκριμένες υποχρεώσεις σε δύο βασικά στάδια: πριν και μετά την πρόσληψη. Μέσω σαφών κανόνων, αυξημένης λογοδοσίας και ουσιαστικών μηχανισμών ελέγχου, ενισχύουμε την εμπιστοσύνη στην αγορά εργασίας, εξασφαλίζοντας ίσες ευκαιρίες για όλους.”
Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση, το νομοσχέδιο εισάγει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο διαφάνειας στις αμοιβές, εστιάζοντας σε δύο άξονες: πριν από την πρόσληψη και κατά τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης.
Πριν από την πρόσληψη, οι επιχειρήσεις καλούνται:
- Να ενημερώνουν για την αμοιβή ή το μισθολογικό εύρος της προσφερόμενης θέσης.
- Να μην μπορούν να ρωτούν για το ύψος της αμοιβής που λάμβανε ο υποψήφιος σε προηγούμενη εργασία.
Κατά τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης, οι επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να υποβάλλουν στοιχεία σχετικά με:
- Το μισθολογικό χάσμα σε απολαβές και πρόσθετες εταιρικές παροχές.
- Το μισθολογικό χάσμα ανά κατηγορία εργαζομένων.
Επιπλέον, οι εργαζόμενοι θα έχουν το δικαίωμα να ρωτούν:
- Για την κατάταξή τους μισθολογικά.
- Για τις μέσες αμοιβές ανδρών και γυναικών για όμοια ή ισάξια εργασία.
Θεσπίζεται εσωτερικός έλεγχος μισθολογικού χάσματος στις επιχειρήσεις. Οι επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να υποβάλλουν ετησίως στοιχεία για το μισθολογικό χάσμα ανδρών και γυναικών, στα bonus, το διάμεσο μισθολογικό χάσμα και ανά κατηγορία εργαζομένων, για επιχειρήσεις με 250+ εργαζομένους, και ανά τριετία για επιχειρήσεις με 100+ εργαζομένους. Σε περίπτωση εντοπισμού αδικαιολόγητης μισθολογικής απόκλισης, η επιχείρηση οφείλει να την διορθώσει.
Το νέο πλαίσιο ενισχύει τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, θεωρώντας ότι, όταν εφαρμόζονται, δεν υπάρχουν αδικαιολόγητες μισθολογικές διακρίσεις και μπορούν να αποτελέσουν βάση για μισθολογικές δομές.
Το σχέδιο νόμου ενισχύει τη δικαστική προστασία των εργαζομένων, παρέχοντας το δικαίωμα λήψης μισθολογικών στοιχείων, προσφυγής στη δικαιοσύνη και εκπροσώπησης από συνδικαλιστική οργάνωση ή φορέα ισότητας.
Η Υπουργός Κεραμέως έχει ενσωματώσει στο νομοσχέδιο 65 προτάσεις από εθνικούς κοινωνικούς εταίρους. Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει, επίσης, διατάξεις για:
- Την ένταξη συγκεκριμένων κατηγοριών εργαζομένων του ΕΣΥ και του ΕΚΑΒ (νοσηλευτές, βοηθοί νοσηλευτών, οδηγοί και βοηθοί ασθενοφόρων – διασώστες) στα βαρέα και ανθυγιεινά, με δυνατότητα συνταξιοδότησης στα 62 με 15 έτη ασφάλισης (12 εκ των οποίων στις συγκεκριμένες ειδικότητες), καθώς και δυνατότητα αναγνώρισης και εξαγοράς προηγούμενου χρόνου απασχόλησης.
- Την εξομοίωση των προϋποθέσεων συνταξιοδότησης με αυτές του πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.
- Τη δυνατότητα απομακρυσμένης συμμετοχής στην επίλυση εργατικών διαφορών στην Επιθεώρηση Εργασίας.
- Τη θέσπιση Ψηφιακού Μητρώου Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας (ΣΣΕ) για ευκολότερη πρόσβαση και παρακολούθηση.
Το νομοσχέδιο, που αποτελείται από 45 άρθρα, θα παραμείνει σε δημόσια διαβούλευση έως τις 17 Ιουνίου. Τα υποβληθέντα σχόλια θα ληφθούν υπόψη για την τελική διαμόρφωση του κειμένου. Η ηλεκτρονική διεύθυνση για το νομοσχέδιο είναι: https://www.opengov.gr/minlab/?p=6416
12 Ερωτήσεις και Απαντήσεις για το Νομοσχέδιο
1. Ποια είναι η ουσία του νομοσχεδίου για την ισότητα των αμοιβών;
Η αμοιβή πρέπει να καθορίζεται από τη δουλειά και την αξία, όχι από το φύλο. Το φύλο δεν πρέπει να επηρεάζει τις απολαβές.
2. Υπάρχει σήμερα μισθολογική απόκλιση μεταξύ ανδρών και γυναικών;
Ναι, παρά τις βελτιώσεις, το μισθολογικό χάσμα παραμένει. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, οι μέσες ωριαίες αποδοχές των γυναικών είναι 13,4% χαμηλότερες από των ανδρών στην Ελλάδα και 11,1% στην Ευρώπη. Το νέο σχέδιο νόμου βασίζεται στην αρχή ότι η ίση αμοιβή απαιτεί μηχανισμούς διαφάνειας, ελέγχου και πραγματικής εφαρμογής.
3. Είμαι γυναίκα εργαζόμενη. Τι αλλάζει ουσιαστικά στην καθημερινότητά μου;
Δημιουργείται ένα πιο οργανωμένο πλαίσιο για να γνωρίζετε αν αμείβεστε δίκαια και να διεκδικείτε ευκολότερα τα δικαιώματά σας. Αυξάνεται η διαφάνεια στους μισθούς, υποχρεώνονται οι επιχειρήσεις σε σαφέστερες μισθολογικές δομές, δίνεται δικαίωμα πρόσβασης σε περισσότερες πληροφορίες και ενισχύεται η προστασία σε περίπτωση υποψίας διάκρισης.
4. Πώς θα μπορώ να καταλάβω αν πληρώνομαι λιγότερο από έναν συνάδελφό μου με τον οποίο παρέχω την ίδια εργασία;
Αποκτάτε δικαίωμα πληροφόρησης. Θα μπορείτε να ζητάτε στοιχεία για το ατομικό σας επίπεδο αμοιβής, καθώς και τον μέσο μισθό ανδρών και γυναικών με όμοια ή ισάξια εργασία στην επιχείρηση. Αυτό αυξάνει τη διαφάνεια και εντοπίζει ευκολότερα αδικαιολόγητες αποκλίσεις.
5. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει όλοι οι άνδρες και οι γυναίκες να αμείβονται το ίδιο; Δεν υπάρχει αξιοκρατία;
Φυσικά και υπάρχει αξιοκρατία. Το νομοσχέδιο και η Ευρωπαϊκή Οδηγία στοχεύουν στην εξάλειψη αδικαιολόγητων αποκλίσεων λόγω φύλου. Ένας άνδρας και μία γυναίκα στην ίδια θέση, με τα ίδια προσόντα και αρμοδιότητες, δεν πρέπει να αμείβονται διαφορετικά. Αν υπάρχει αντικειμενικός λόγος απόκλισης (π.χ. μεγαλύτερη εμπειρία), τότε δεν τίθεται θέμα ίσης αμοιβής.
6. Τι αλλάζει στις προσλήψεις;
Ο εργοδότης υποχρεούται να ενημερώνει πριν από τη συνέντευξη για το μισθολογικό εύρος ή την αμοιβή της θέσης. Δεν μπορεί να ζητά πληροφορίες για προηγούμενους μισθούς. Η διαδικασία πρόσληψης πρέπει να είναι ουδέτερη ως προς το φύλο, περιορίζοντας την αναπαραγωγή μισθολογικών ανισοτήτων.
7. Ποιος ελέγχει αν μία επιχείρηση εφαρμόζει ίση αμοιβή για ίση εργασία;
Ο Συνήγορος του Πολίτη έχει κεντρικό ρόλο. Οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις υποχρεούνται να παρακολουθούν και να υποβάλλουν στοιχεία για το μισθολογικό χάσμα. Σε περίπτωση σημαντικής απόκλισης χωρίς αντικειμενική εξήγηση, απαιτούνται διορθωτικά μέτρα. Το σύστημα βασίζεται στην ατομική καταγγελία, αλλά και στην υποχρέωση διαφάνειας και εσωτερικού ελέγχου.
8. Αν πιστεύω ότι υπάρχει διάκριση εις βάρος μου, τι μπορώ να κάνω;
Μπορείτε να ζητήσετε στοιχεία, να προσφύγετε στην Επιθεώρηση Εργασίας, να απευθυνθείτε στη δικαιοσύνη ή να λάβετε στήριξη από τον Συνήγορο του Πολίτη ή συνδικαλιστικό φορέα. Σε περίπτωση ενδείξεων διάκρισης, το βάρος της απόδειξης μεταφέρεται στον εργοδότη.
9. Πώς προστατεύονται οι επιχειρήσεις από καταχρηστικά ή επαναλαμβανόμενα αιτήματα χορήγησης μισθολογικών στοιχείων;
Ο εργοδότης μπορεί να αρνηθεί τη χορήγηση στοιχείων, εάν το αίτημα είναι δυσανάλογο ή καταχρηστικό. Ο εργαζόμενος διατηρεί το δικαίωμα να ζητήσει τις πληροφορίες μέσω του Συνηγόρου του Πολίτη. Προβλέπεται υποχρέωση εμπιστευτικότητας και εχεμύθειας για τα μισθολογικά δεδομένα, με δυνατότητα διεκδίκησης αποζημίωσης σε περίπτωση παραβίασης.
10. Ποιες είναι οι ενδεχόμενες κυρώσεις αν αποδειχθεί διάκριση;
Εάν αποδειχθεί αδικαιολόγητη μισθολογική διάκριση, ο εργαζόμενος μπορεί να λάβει πλήρη αποζημίωση, αναδρομικούς μισθούς ή bonus. Η Επιθεώρηση Εργασίας μπορεί να επιβάλει κυρώσεις και πρόστιμα.
11. Αν μία επιχείρηση έχει Συλλογική Σύμβαση Εργασίας, τι αλλάζει;
Το νέο πλαίσιο δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στις ΣΣΕ. Θεωρείται ότι, όταν εφαρμόζονται, δεν υπάρχουν αδικαιολόγητες μισθολογικές διακρίσεις. Οι ΣΣΕ μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως βάση για μισθολογικές δομές. Η επιχείρηση υποχρεούται να προσαρμόζει τις κατηγορίες θέσεων, ενώ οι αρμοδιότητες της Επιθεώρησης Εργασίας και η προστασία των εργαζομένων παραμένουν πλήρεις.
12. Τι αλλάζει για τους νοσηλευτές, τους βοηθούς νοσηλευτών, τους οδηγούς ασθενοφόρων και τους διασώστες του ΕΣΥ και του ΕΚΑΒ;
Εντάσσονται στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, ικανοποιώντας ένα αίτημα δεκαετιών. Εξισώνονται οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης με αυτές των αντίστοιχων ειδικοτήτων του πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, με δυνατότητα συνταξιοδότησης στα 62 υπό προϋποθέσεις. Ρυθμίζονται οι εισφορές και παρέχεται δυνατότητα αναγνώρισης και εξαγοράς προηγούμενου χρόνου απασχόλησης.