Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Αρχής (Eurostat), τα οποία επεξεργάστηκε ο ΣΕΑΟΠ, η Ελλάδα το 2025 διατηρεί τη θέση της ανάμεσα στις χώρες με τις υψηλότερες λιανικές τιμές πώλησης οινοπνευματωδών ποτών (συμπεριλαμβανομένων αλκοολούχων, μπίρας και οίνου) στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Τα στοιχεία παρουσιάζουν σημαντικές αποκλίσεις στις τιμές λιανικής πώλησης των οινοπνευματωδών ποτών μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών το 2025, με τις τιμές να εκφράζονται σε δείκτες που συγκρίνουν κάθε χώρα με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στην ανάλυση περιλαμβάνονται 36 χώρες:
- Τα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).
- Οι τρεις χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ): Ισλανδία, Νορβηγία και Ελβετία.
- Οι έξι υποψήφιες χώρες: Αλβανία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Μαυροβούνιο, Βόρεια Μακεδονία, Σερβία και Τουρκία.
Με βάση τα δεδομένα της Eurostat, η Ισλανδία αναδεικνύεται στην ακριβότερη χώρα, με τον δείκτη τιμών οινοπνευματωδών να φτάνει το 298,2, δηλαδή τρεις φορές υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρώπης. Ακολουθούν η Νορβηγία με δείκτη 226,4 (+126,4% σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο) και η Τουρκία με δείκτη 210,2 (+110,2%). Αντίθετα, η Ιταλία καταγράφει τα χαμηλότερα επίπεδα τιμών με δείκτη 81,9.
Η ευρεία αυτή διακύμανση των τιμών αποδίδεται κυρίως στις σημαντικές διαφορές των Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης (ΕΦΚ) και των φορολογικών πολιτικών που εφαρμόζονται στις 36 χώρες. Οι σκανδιναβικές χώρες και η Ιρλανδία επιβάλλουν υψηλούς φόρους για να αποθαρρύνουν την κατανάλωση αλκοόλ και να χρηματοδοτήσουν τη δημόσια υγειονομική περίθαλψη. Αντίθετα, οι περισσότερες μεσογειακές χώρες, με χαμηλότερα ποσοστά κατανάλωσης αλκοόλ (με εξαίρεση την Ελλάδα), επιβάλλουν σημαντικά χαμηλότερους ΕΦΚ για να υποστηρίξουν την τοπική παραγωγή οίνου και ζύθου.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι πιο ακριβές χώρες είναι:
- Η Φινλανδία, σταθερά η ακριβότερη εντός Ε.Ε., με δείκτη 207,3, δηλαδή 107,3% πάνω από τον μέσο όρο της Ε.Ε. για τις τιμές αλκοόλ.
- Η Ιρλανδία, στη δεύτερη θέση, με δείκτη 192,1.
- Η Ελλάδα (με δείκτη 154) και η Σουηδία (με 149,8) βρίσκονται περίπου 50% πάνω από τον μέσο όρο της Ε.Ε.
Οι φθηνότερες χώρες στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι:
- Η Ιταλία (με δείκτη 81,9) είναι η φθηνότερη στην Ε.Ε., με τιμές 18% κάτω από τον μέσο όρο.
- Η Γερμανία ακολουθεί, με τιμές 14% κάτω από τον μέσο όρο της Ε.Ε.
- Η Αυστρία, η Ισπανία και η Τσεχία βρίσκονται γενικά περίπου 10% κάτω από τον μέσο όρο της Ε.Ε.
Σημειώνεται ότι το αλκοόλ είναι γενικά φθηνότερο από τον μέσο όρο της Ε.Ε. στις τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της Ε.Ε. Η Γαλλία αποτελεί εξαίρεση, με τιμές περίπου 1% υψηλότερες από το επίπεδο της Ε.Ε.
Η Ελλάδα παρουσιάζει μια ιδιαιτερότητα στον τρόπο φορολόγησης των οινοπνευματωδών ποτών σε σχέση με τις χώρες του μεσογειακού νότου. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat, η χώρα κατατάσσεται σταθερά ανάμεσα στις ακριβότερες της Ε.Ε. στα αλκοολούχα ποτά. Αυτό οφείλεται πρωτίστως στους πολύ υψηλούς συντελεστές ΕΦΚ και ΦΠΑ που επιβλήθηκαν κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης στα αλκοολούχα ποτά και τη μπίρα, απομακρύνοντας τη φορολογική πολιτική της χώρας από αυτή των υπολοίπων νοτιοευρωπαϊκών κρατών. Αυτοί οι παράγοντες αυξάνουν σημαντικά το κόστος για τον τελικό καταναλωτή και παράλληλα ευνοούν την ανάπτυξη του παράνομου εμπορίου.
Η Ελλάδα κατατάσσεται στην 3η θέση ως η πιο ακριβή χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωζώνη, με δείκτη τιμών 154, δηλαδή 54% υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Ταυτόχρονα, η Ελλάδα είναι η ακριβότερη χώρα μεταξύ των μεσογειακών και τουριστικά ανταγωνιστικών χωρών, όπως η Κροατία (με 133,9), η Μάλτα (με 124,1), η Κύπρος (με 113,8), η Πορτογαλία (με 107,1), η Γαλλία (με 100,9), η Ισπανία (με 90,1) και η Ιταλία (με 81,9).
Επιπλέον, η Ελλάδα βρίσκεται στην 7η θέση (μαζί με την Ελβετία) μεταξύ των 36 συνολικά χωρών που εξετάστηκαν (συμπεριλαμβανομένων των χωρών της ΕΖΕΣ, των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων και της Τουρκίας). Αξίζει να σημειωθεί ότι οι χώρες που προηγούνται αντιμετωπίζουν διαφορετικά το θέμα της κατανάλωσης αλκοόλ.
Όσον αφορά την αγοραστική δύναμη, η Ελλάδα εμφανίζει τον υψηλότερο ΕΦΚ αλκοολούχων στην Ε.Ε. Ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στα αλκοολούχα ποτά (σε απόλυτες τιμές) είναι 32% υψηλότερος από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε σύγκριση με χώρες που προσφέρουν παρόμοιο τουριστικό προϊόν, η Ελλάδα έχει κατά 1.188 ευρώ υψηλότερο ΕΦΚ από τη Μάλτα, 649 ευρώ υψηλότερο από τη Γαλλία και πάνω από 1.500 ευρώ υψηλότερο από Ιταλία, Ισπανία, Κροατία και Κύπρο.
Η υψηλή τιμή των ποτών συνιστά ανταγωνιστικό μειονέκτημα για το τουριστικό προϊόν της χώρας και ενισχύει το λαθρεμπόριο από τις γειτονικές χώρες.
Όπως επισημαίνει ο ΣΕΑΟΠ, ο ΕΦΚ, μετά από διαδοχικές αυξήσεις τα τελευταία χρόνια, αντιστοιχεί στο 1/3 της τελικής τιμής των αλκοολούχων ποτών. Συνδυαστικά με τον ΦΠΑ, οι φόροι αποτελούν το 55% της τελικής τιμής ενός τυπικού αλκοολούχου ποτού (50% για το τσίπουρο & την τσικουδιά και 57% για το ούζο).
Συνολικά, ο ΕΦΚ και ο ΦΠΑ αντιστοιχούν σε ποσοστό άνω του 55% της τελικής τιμής της φιάλης.
Ενδεικτικό των επιπτώσεων που είχαν οι διαδοχικές αυξήσεις του ΕΦΚ και του ΦΠΑ στις τιμές είναι το γεγονός ότι το 2009, οι τιμές στην Ελλάδα ήταν κατά 8% υψηλότερες από τον μέσο όρο της Ε.Ε., ενώ το 2025 είναι κατά 54% υψηλότερες, κατατάσσοντας την Ελλάδα στην τρίτη υψηλότερη θέση το 2025 μεταξύ των χωρών της Ε.Ε. 27.