Η κυβέρνηση θέτει σε άμεση εφαρμογή ένα ολοκληρωμένο πλέγμα 11 παρεμβάσεων, στοχεύοντας στην αύξηση της διαθεσιμότητας κατοικιών και στον περιορισμό των πιέσεων στις τιμές των ενοικίων, με ορίζοντα εφαρμογής έως το 2027. Οι παρεμβάσεις αυτές περιλαμβάνουν την ανακαίνιση κλειστών κατοικιών, φορολογικά κίνητρα για την προώθηση μακροχρόνιων μισθώσεων, και περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις σε περιοχές με κορεσμό. Επιπλέον, σχεδιάζεται ένα νέο στεγαστικό πρόγραμμα, το «Σπίτι μου ΙΙΙ», από τον Ιανουάριο του 2027, καθώς και αύξηση των κοινωνικών κατοικιών, με απώτερο στόχο τη διευκόλυνση περισσότερων νοικοκυριών στην απόκτηση ιδιόκτητης στέγης. Ταυτόχρονα, επεκτείνεται η επιστροφή ενοικίου για χιλιάδες δικαιούχους, ενώ για το επόμενο έτος προβλέπονται νέες παρεμβάσεις και ειδικές φορολογικές ρυθμίσεις, οι οποίες ενσωματώνονται στο πολυνομοσχέδιο της ΔΕΘ που προωθείται προς ψήφιση.
Άμεσες Παρεμβάσεις για την Επανενεργοποίηση Ακινήτων
Καθώς τα μέτρα ξεδιπλώνονται σταδιακά, ενοικιαστές και ιδιοκτήτες καλούνται να αξιολογήσουν κάθε νέα ρύθμιση, ώστε να εντοπίσουν τις δυνατότητες που τους εξυπηρετούν. Συγκεκριμένα, οι άμεσα εφαρμόσιμες παρεμβάσεις περιλαμβάνουν:
1. Επιχορήγηση Ανακαίνισης Παλαιών Κατοικιών (70%-95%):
Το πρόγραμμα, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ (μέσω του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών), επιδοτεί συνδυασμό εργασιών ανακαίνισης και ενεργειακών παρεμβάσεων. Ο Οδηγός Εφαρμογής της δράσης «Ανακαίνιση Κατοικίας» δημοσιεύθηκε στις 20 Οκτωβρίου. Η επιδότηση φτάνει έως 36.000 ευρώ για τις εργασίες, με δυνατότητα επιπλέον χρηματοδότησης 2.500 ευρώ για υποστηρικτικές υπηρεσίες. Τα βασικά ποσοστά επιχορήγησης κυμαίνονται από 70% έως 80%, ανάλογα με την εισοδηματική κατηγορία, αλλά με τις προβλεπόμενες προσαυξήσεις μπορούν να ανέλθουν στο 85% και 95%.
Η πλατφόρμα υποβολής αιτήσεων δεν έχει ακόμη ενεργοποιηθεί. Θα ανοίξει αρχικά για τις κλειστές κατοικίες και στη συνέχεια για όσες χρησιμοποιούνται ήδη ως κύρια κατοικία, σε ημερομηνίες που θα ανακοινωθούν. Έχουν ήδη εκδοθεί 94.000 βεβαιώσεις επιλεξιμότητας (14.000 για κλειστές κατοικίες και 80.000 για ιδιοκατοικούμενα ακίνητα). Η έκδοση βεβαίωσης δεν συνεπάγεται αυτόματα έγκριση χρηματοδότησης. Μετά την ανακαίνιση, οι κλειστές κατοικίες μπορούν να ιδιοκατοικηθούν ή να εκμισθωθούν ως κύρια κατοικία, καλύπτοντας μακροχρόνιες στεγαστικές ανάγκες και αποφορτίζοντας την αγορά.
2. Φορολογικά Κίνητρα για Επιστροφή Κλειστών Σπιτιών σε Μακροχρόνια Μίσθωση:
Παρατείνεται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027 η δυνατότητα απαλλαγής από τον φόρο εισοδήματος για τα ενοίκια των πρώτων 36 μηνών. Το μέτρο αφορά επιλέξιμες κατοικίες έως 120 τ.μ. (με προσαύξηση 20 τ.μ. ανά εξαρτώμενο παιδί πέραν των δύο) και μισθώσεις τουλάχιστον τριών ετών. Προϋπόθεση είναι η κατοικία να ήταν κενή ή να μην είχε χρησιμοποιηθεί τα τρία προηγούμενα φορολογικά έτη, ή να είχε διατεθεί για βραχυχρόνια μίσθωση και πλέον επιστρέφει σε μακροχρόνια. Παρέχεται επίσης δυνατότητα μίσθωσης για τουλάχιστον έξι μήνες σε δημόσιους λειτουργούς (γιατρούς, νοσηλευτές, εκπαιδευτικούς) και ένστολους. Η απαλλαγή υπόκειται σε όρους διατήρησης της μίσθωσης και περιλαμβάνεται στο πολυνομοσχέδιο της ΔΕΘ.
3. Περιορισμοί σε Νέες Βραχυχρόνιες Μισθώσεις (Airbnb) σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη:
Το «πάγωμα» των νέων εγγραφών ακινήτων σε συγκεκριμένες περιοχές της Αθήνας (τρία δημοτικά διαμερίσματα) και της Θεσσαλονίκης (1ο δημοτικό διαμέρισμα) συνεχίζεται έως το 2027. Στόχος είναι ο περιορισμός της μετατροπής κατοικιών σε τουριστικά καταλύματα. Η παρέμβαση αφορά νέες καταχωρίσεις και όχι υφιστάμενα καταλύματα.
Νέες Παρεμβάσεις από το 2027
Από τον Ιανουάριο του 2027 τίθενται σε εφαρμογή επιπλέον μέτρα:
4. Νέο Πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ»:
Το πρόγραμμα, με προϋπολογισμό 2 δισ. ευρώ, θα παρέχει χαμηλότοκα στεγαστικά δάνεια μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας. Τα όρια περιλαμβάνουν ηλικία έως 55 ετών, εμπορική αξία ακινήτου έως 300.000 ευρώ και ανώτατο δάνειο 230.000 ευρώ (έως 90% της αξίας). Προβλέπονται διευρυμένα εισοδηματικά όρια και μεγαλύτερα ακίνητα για πολύτεκνες οικογένειες.
5. Δημιουργία Κοινωνικών Κατοικιών από Δημόσια Ακίνητα:
Σχεδιάζεται η ανέγερση 2.350 ενεργειακά αποδοτικών κατοικιών σε τέσσερα ανενεργά στρατόπεδα (προϋπολογισμός 435 εκατ. ευρώ) και η ανακαίνιση περίπου 450 δημόσιων κτιρίων. Προωθείται επίσης η κοινωνική αντιπαροχή με αξιοποίηση οκτώ δημόσιων ακινήτων. Οι κατοικίες αυτές είναι υπό σχεδιασμό.
6. Κίνητρο για Κατασκευή Κατοικιών προς Ενοικίαση (Build to Rent):
Προβλέπεται φορολογική ενίσχυση για κατασκευές που προορίζονται για μακροχρόνια μίσθωση. Οι λεπτομέρειες, το ύψος του κινήτρου και η ημερομηνία έναρξης θα εξειδικευτούν, με στόχο την αύξηση της προσφοράς κατοικιών για ενοικίαση.
Μέτρα Στήριξης Ενοικιαστών και Ιδιοκτητών
Επιπλέον, υλοποιούνται ή διευρύνονται μέτρα που προσφέρουν «ανάσες» σε ενοικιαστές και ιδιοκτήτες:
7. Επιστροφή Ενοικίου:
Στις 30 Νοεμβρίου θα καταβληθεί η επιδότηση ενοικίου για το φορολογικό έτος 2025. Προβλέπεται διπλή επιστροφή για γιατρούς, νοσηλευτές και εκπαιδευτικούς που υπηρετούν στην περιφέρεια.
8. Μείωση Φόρου για Ιδιοκτήτες Εισοδημάτων από Ενοίκια:
Για τα ενοίκια του φορολογικού έτους 2026, εισάγεται ενδιάμεσος συντελεστής 25% στο τμήμα του εισοδήματος από ακίνητα μεταξύ 12.000 και 24.000 ευρώ. Η ελάφρυνση στοχεύει στο να ενθαρρύνει τους ιδιοκτήτες να διαθέσουν ακίνητα προς μίσθωση ή να μετακυλήσουν μέρος της φορολογικής τους ελάφρυνσης στους ενοικιαστές.
9. Απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ σε Περισσότερους Μικρούς Οικισμούς (από 2027):
Η απαλλαγή επεκτείνεται σε κύριες κατοικίες σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους (και έως 2.200 στη Δυτική Μακεδονία, εκτός Αττικής). Ισχύει για φυσικά πρόσωπα με φορολογική κατοικία στην Ελλάδα και αξία ακινήτων έως 400.000 ευρώ, αλλά αφορά συγκεκριμένα ακίνητα.
10. Φορολογικές Παρατάσεις για Ανακαινίσεις και Οικοδομές:
Το πολυνομοσχέδιο προβλέπει παρατάσεις έως το τέλος του 2027 για τη μείωση φόρου σε επιλέξιμες δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων, την αναστολή ΦΠΑ σε νέες οικοδομές και την αναστολή φόρου υπεραξίας σε μεταβιβάσεις. Κατά την περίοδο αναστολής ΦΠΑ, επιβάλλεται χαμηλός φόρος μεταβίβασης 3% αντί ΦΠΑ.
11. Αύξηση Φόρου Μεταβίβασης για Αγοραστές από το Εξωτερικό (από 1/7/2027):
Ο συντελεστής αυξάνεται από 3% σε 15% για αγορές κατοικιών από φυσικά πρόσωπα που δεν είναι φορολογικοί κάτοικοι χωρών ΕΕ και ΕΟΧ. Στόχος είναι ο περιορισμός μαζικών αγορών από επενδυτές εκτός ΕΕ. Το κριτήριο είναι η φορολογική κατοικία του αγοραστή.