Η κοινοβουλευτική επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου απέτισε σήμερα φόρο τιμής στον πρόσφατα αποβιώσαντα υφυπουργό Περιβάλλοντος & Ενέργειας, Νίκο Ταγαρά, επεξεργαζόμενη το τελευταίο του έργο, τον «Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας». Αυτή η ιστορική μεταρρύθμιση για τον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό της χώρας συζητήθηκε «χωρίς τον πρωτεργάτη της», όπως ανέφερε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου.
«Η σημερινή συνεδρίαση της επιτροπής μας απέκτησε ένα νόημα πολύ μεγαλύτερο από μια συζήτηση για τον Κώδικα. Σήμερα, όλοι μας αποτίουμε ένα φόρο τιμής σε έναν ξεχωριστό άνθρωπο, έναν ευπατρίδη πολιτικό, έναν πολύτιμο φίλο και αγαπητό συνεργάτη. Έναν άνθρωπο που υπηρέτησε τα δημόσια πράγματα με ήθος, με αφοσίωση, με συνέπεια, που εργάστηκε με γενναιότητα, με προσήλωση για το κοινό καλό μέχρι το τέλος», δήλωσε ο κ. Παπασταύρου, τονίζοντας την προσφορά του Νίκου Ταγαρά.
Ο υπουργός συνέχισε, περιγράφοντας τον Νίκο Ταγαρά ως «έναν άνθρωπο που υπηρέτησε πάντα ‘τους πολλούς’, με ιδιαίτερη αγάπη για την πατρίδα, αλλά και την ιδιαίτερη πατρίδα του, την Κορινθία, ο οποίος άφησε ένα ξεχωριστό αποτύπωμα από όλες τις θέσεις που πέρασε, από την Τοπική Αυτοδιοίκηση, από τον κοινοβουλευτικό του ρόλο και έργο, και από την κυβέρνηση. Υπηρετήσαμε μαζί, τους τελευταίους δεκαπέντε μήνες, αλλά είχαμε συνεργαστεί και εμείς στο παρελθόν σε κρίσιμες στιγμές για την πατρίδα μας, και ακόμα και τις τελευταίες μέρες, ο Νίκος παρέδωσε μάθημα αξιοπρέπειας, γενναιότητας και ψυχικού σθένους».
Στ. Παπασταύρου: Η πολυνομία και ο κατακερματισμός ευνοούν τους λίγους. Η κωδικοποίηση και η διαφάνεια υπηρετούν τους πολλούς.
Ο κ. Παπασταύρου τόνισε ότι «αυτή η συζήτηση που κάνουμε σήμερα, ο πολεοδομικός και χωροταξικός σχεδιασμός, είναι η μεγάλη θεσμική παρακαταθήκη που μας αφήνει, μια παρακαταθήκη που δεν ανήκει στο χθες, αλλά ανήκει στο αύριο της πατρίδας μας, στον τρόπο με τον οποίο – η έκφραση που πάντα αγαπούσε – ‘οργανώνουμε το χώρο, προστατεύουμε το περιβάλλον, υπηρετούμε τον πολίτη, δίνουμε ασφάλεια δικαίου, δημιουργούμε κανόνες ανάπτυξης με διαφάνεια και Δικαιοσύνη».
Αυτές, όπως επισήμανε, ήταν οι αρχές με τις οποίες ο Νίκος Ταγαράς προσέγγιζε τον πολεοδομικό σχεδιασμό, πιστεύοντας ότι «η πολυνομία και ο κατακερματισμός ευνοούν τους λίγους, αυτούς που έχουν τα μέσα, αυτούς που μπορούν να βρουν το νόημα, ενώ η κωδικοποίηση και η απλούστευση και η διαφάνεια υπηρετούν τους πολλούς».
«Αυτό το έργο, ο Νίκος Ταγαράς το πίστεψε, το υπηρέτησε και το προχώρησε με συνέπεια και σήμερα με σεβασμό στη μνήμη του έχουμε χρέος να το συνεχίσουμε και να το ολοκληρώσουμε», υπογράμμισε ο κ. Παπασταύρου.
Παρουσιάζοντας το νομοσχέδιο, ο κ. Παπασταύρου ανέφερε ότι ο Κώδικας έρχεται 103 χρόνια μετά το εμβληματικό νομοθετικό διάταγμα του 1923, το οποίο αποτέλεσε το πρώτο μεγάλο πολεοδομικό νομοθέτημα της χώρας και εξακολουθεί να αποτελεί θεμέλιο του πολεοδομικού Δικαίου. Ωστόσο, για πάνω από 102 χρόνια, το Δίκαιο αυτό εξελίχθηκε αποσπασματικά.
«Πάνω από 180 νόμοι, προεδρικά διατάγματα, νομοθετικά και βασιλικά διατάγματα, πράξεις νομοθετικού περιεχομένου, υπουργικές αποφάσεις, συσσωρεύονταν επί χρόνια χωρίς καμία ενιαία και συστηματική καταγραφή, με αποτέλεσμα «ακόμα και ο ειδικός» δεν μπορούσε να πει με βεβαιότητα τι πραγματικά ισχύει και τι υπερισχύει. Γεγονός που «προκαλεί πλήρη ανασφάλεια δικαίου, αμφισβητήσεις μεταξύ πολιτών και διοίκησης, ατέλειωτες δικαστικές διαμάχες, καθυστερήσεις σε επενδύσεις και σε οικοδομική δραστηριότητα και τελικά ανεπαρκή προστασία της ανθρώπινης περιουσίας».
Αυτό που γίνεται σήμερα, σύμφωνα με τον κ. Παπασταύρου, είναι να ενισχυθεί «η Δημοκρατία του χώρου». Η κωδικοποίηση είναι εθνική ανάγκη, διότι μειώνει δραστικά τις αβεβαιότητες, περιορίζει τις αντικρουόμενες ερμηνείες, μειώνει το δικαστικό φόρτο, επιταχύνει τις διαδικασίες και ουσιαστικά ενισχύει την ασφάλεια δικαίου. Τέλος, συμβάλλει στη μείωση των συγκρούσεων μεταξύ πολίτη και διοίκησης πριν αυτές οδηγηθούν στη δικαστική αίθουσα. Ένα σύγχρονο κράτος δεν πρέπει να λειτουργεί με κανόνες που ο πολίτης δυσκολεύεται να εντοπίσει.
Ο κ. Παπασταύρου παρατήρησε ότι όλες σχεδόν οι κυβερνήσεις επιδίωξαν σημαντικές παρεμβάσεις στην πολεοδομική νομοθεσία, ωστόσο καμία δεν αντιμετώπισε το πρόβλημα στην ολότητά του, «να δαμάσει, να οργανώσει συνολικά αυτή την γιγαντιαία πολυδιασπασμένη και συχνά αντιφατική ύλη». Εδώ ακριβώς έγκειται η ιστορική σημασία του Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας: για πρώτη φορά η χώρα αποκτά μία ενιαία, ορθολογική και συστηματική καταγραφή του ισχύοντος χωροταξικού και πολεοδομικού δικαίου.
Με διάρθρωση 477 άρθρων, που κατανέμονται σε 7 μέρη και αφορούν από το χωρικό σχεδιασμό και τις αστικές αναπλάσεις μέχρι την εφαρμογή των πολεοδομικών σχεδίων, τους κανόνες δόμησης και τις εθνικές στρατηγικές, αυτά τα άρθρα «έρχονται να αντικαταστήσουν τα έως τώρα 180 νομοθετικά κείμενα». Με τον κώδικα εκκαθαρίζονται περιττές, ανενεργές, αντικρουόμενες ρητώς ή σιωπηρώς διατάξεις. Απλουστεύονται, ενοποιούνται και αναδιαρθρώνονται τα νομοθετικά κείμενα, ενώ επικαιροποιείται η πληροφορία για τα αρμόδια όργανα, τους υπεύθυνους φορείς και το οργανωτικό πλαίσιο των σχετικών κρατικών υπηρεσιών. Ο πολίτης, ο μηχανικός, ο δικηγόρος, ο συμβολαιογράφος, ο υπάλληλος της ΙΔΟΜ, ο κτηματολογικός λειτουργός, ο επενδυτής, ο δικαστής, αποκτούν για πρώτη φορά ένα σαφές και ενιαίο σημείο αναφοράς.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά του ότι «οργανώνουμε τον χώρο όπως ακριβώς κάνουμε και με τα ειδικά χωροταξικά πλαίσια, που βρίσκονται σε δημόσια διαβούλευση, του Τουρισμού, των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και σύντομα, στις επόμενες μέρες, της Βιομηχανίας. Όπως κάνουμε και με το θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό και με τα τοπικά και ειδικά πολεοδομικά σχέδια. Διαχειριζόμαστε τις συγκρούσεις χρήσεων σε γη και θάλασσα με κανόνες».
Ο κ. Παπασταύρου δέχθηκε ότι ο Κώδικας αυτός δεν αποτελεί πανάκεια: Δεν λύνει αυτομάτως κάθε χρόνιο πρόβλημα χωρικού σχεδιασμού της χώρας, δεν υποκαθιστά τις αναγκαίες πολιτικές επιλογές και τις μελλοντικές μεταρρυθμίσεις. Αποτελεί όμως την αναγκαία θεσμική βάση, πάνω στην οποία αυτές μπορούν πλέον να οικοδομηθούν με σοβαρότητα, με συνέχεια και ασφάλεια.
«Από εδώ και πέρα κάθε επόμενη μεταρρύθμιση θα πατά σε στέρεο θεσμικό έδαφος, όχι σε αποσπασματικές ερμηνείες, όχι σε διοικητικές ασκήσεις ισορροπίας, όχι στην τύχη, όχι σε εξαιρέσεις.» Δεν άλλαξε το περιεχόμενο των ισχυουσών διατάξεων, κωδικοποιήθηκε αποκλειστικά το ισχύον δίκαιο. Ωστόσο, άλλαξε κάτι βαθιά θεμελιώδες: όσα ίσχυαν διάσπαρτα, ασαφώς και αντιφατικά, απέκτησαν πλέον ενότητα, συνοχή και θεσμική τάξη. Από την πολυδιάσπαση περάστηκε στη συστηματοποίηση, από την αβεβαιότητα στην ασφάλεια του δικαίου, από το διοικητικό χάος στη θεσμική διαφάνεια. «Και αυτό δεν είναι μια τεχνική μεταρρύθμιση, είναι μια δημοκρατική μεταρρύθμιση».
Κλείνοντας, ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι ο Κώδικας θα είναι ελεύθερα και δωρεάν προσβάσιμος, μέσω ψηφιακής βάσης δεδομένων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. «Μπορεί ο κάθε πολίτης πολύ εύκολα να έχει πρόσβαση στην πληροφορία. Σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο των Πατρών, δημιουργήσαμε μια ηλεκτρονική βάση δομικών δεδομένων στην ιστοσελίδα ypen.gov.gr, όπου κάθε πολίτης με εύκολη πλοήγηση και στοχευμένη αναζήτηση θα μπορεί να έχει πρόσβαση στο πολεοδομικό δίκαιο της χώρας».
Η κοινοβουλευτική επιτροπή, τόσο διά της προέδρου της Φ. Αραμπατζή όσο και διά των εισηγητών των κομμάτων, εξήρε τον υπουργό, βουλευτή και άνθρωπο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, Νίκο Ταγαρά. «Μέχρι την τελευταία στιγμή ήταν παρών, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη δημιουργία του νέου κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας, που σήμερα συζητάμε», είπε η κ. Αραμπατζή. Για έναν ακέραιο, ευγενή και με βαθύ αίσθημα ευθύνης άνθρωπο έκανε λόγο ο εισηγητής της πλειοψηφίας Γ. Στύλιος, ενώ ο εισηγητής της μειοψηφίας Μ. Χριστοδουλάκης τόνισε ότι ο Νίκος Ταγαράς «κέρδισε τον σεβασμό εν ζωή».