Λεπτομέρειες από τις διαπραγματεύσεις της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ με τους θεσμούς, στις αρχές του 2015, φέρνει στο φως το τρίτο ντοκιμαντέρ του Σκάι «Στο χιλιοστό» της Ελένης Βαρβιτσιώτη και της Βικτωρίας Δενδρινού. Στο τρίτο επεισόδιο της σειράς, οι διαπραγματεύσεις μπαίνουν σε τροχιά χάους. Ο χρόνος πιέζει, τα ταμεία αδειάζουν και η εμπιστοσύνη ανάμεσα στην Ελλάδα και τους Ευρωπαίους εταίρους καταρρέει μέρα με τη μέρα.
Στο επίκεντρο της αφήγησης βρίσκεται ο τότε πρόεδρος του Euroworking group, Τόμας Βίζερ, ο αθόρυβος αλλά καθοριστικός τεχνοκράτης της Ευρωζώνης, που βρισκόταν πίσω από κάθε κρίσιμη διαπραγμάτευση. Μέσα από τη μαρτυρία του, αποκαλύπτεται πως, το 2015, πολλοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι άρχισαν να πιστεύουν ότι η Ελλάδα οδεύει προς μια ανεξέλεγκτη πορεία. Το επεισόδιο καταγράφει τις ατελείωτες και συχνά χαοτικές διαπραγματεύσεις στις Βρυξέλλες και στο ξενοδοχείο Hilton της Αθήνας, όπου, λόγω της πολιτικής απόφασης να μην εμφανίζεται η «Τρόικα» στα υπουργεία, οι συζητήσεις μεταφέρονται σε δωμάτια ξενοδοχείων και πρόχειρες αίθουσες συσκέψεων.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και Έλληνες υπηρεσιακοί παράγοντες περιγράφουν μια διαδικασία χωρίς δομή, χωρίς συντονισμό και, πολλές φορές, χωρίς σαφή στρατηγική.
Όπως προκύπτει από το ντοκιμαντέρ, όταν η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ υπέγραφε τη συμφωνία της 20ης Φεβρουαρίου με τους δανειστές, τη λεγόμενη «συμφωνία – γέφυρα», είχε την αυταπάτη ότι θα υπάρξει χρηματοδότηση της Ελλάδας. Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν ήταν ορατό. Ο Αλέξης Τσίπρας διεμήνυε: «Γνωρίζω ότι κάποιοι έχουν ποντάρει στο ενδεχόμενο τρίτου μνημονίου τον ερχόμενο Ιούνιο, θα τους διαψεύσουμε».
Κωνσταντοπούλου: Είπα στον Τσίπρα ότι αυτό είναι τρίτο μνημόνιο και μου είπε μη λες τέτοιες λέξεις
Η Ζωή Κωνσταντοπούλου αναφέρει ότι όταν είδε το κείμενο της 20ης Φεβρουαρίου, για το οποίο «κανείς δεν ρωτήθηκε και το οποίο παραβίαζε όλες τις δεσμεύσεις μας, έχανα τον ύπνο μου, ήταν στιγμή πολύ μεγάλης δοκιμασίας».
«Αμέσως επεδίωξα να δω τον Τσίπρα, του είπα “αυτό είναι τρίτο μνημόνιο” και μου είπε “μη λες τέτοιες λέξεις”». Μάλιστα, ειρωνεύεται, μιμούμενη τα αγγλικά του Τσίπρα προς τον τότε ηγέτη των Podemos, ότι η κατάσταση «δεν είναι άσπρο ή μαύρο αλλά γκρι».
Σε άλλο σημείο του ντοκιμαντέρ, η Ζωή Κωνσταντοπούλου αναφέρει: «Η συνάντηση που κάναμε όταν επέστρεφαν από τη Γερμανία ήταν ένα σοκ, διότι Τσίπρας και Τζανακόπουλος μου εξέφραζαν μία αίσθηση ότι ήταν γοητευμένοι από τη Μέρκελ».
Ο ελληνικός Τύπος περιέγραφε ότι η συμφωνία γέφυρα με τους δανειστές δεν προέβλεπε χρηματοδότηση της Ελλάδας, κάτι που καθιστά σαφές και ο Γερούν Ντάισελμπλουμ τότε, με δημόσια δήλωσή του.
Ο Νίκος Παππάς παραδέχεται την πλάνη: «Θεωρούσαμε ότι εφόσον εξασφαλίσαμε συμφωνία για παράταση θα είχαμε χρηματοδότηση», αλλά εκεί αντιλήφθηκαν την ισχυρή βούληση της άλλης πλευράς ότι θα υπάρξει απόπειρα ασφυξίας και περιορισμός στη ρευστότητα.
Αξιωματούχοι εκτιμούν ότι τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ εξεπλάγησαν περισσότερο από όλους όταν βρέθηκαν στην εξουσία. «Ήταν μια ομάδα κυρίως ανδρών που δεν τους άρεσαν κάποιοι συμβολισμοί, όπως η τρόικα». «Τρόικα και θεσμοί, εξωραισαμε τις λέξεις, δεν είναι να πανηγυρίζεις» σαρκάζει ο Παναγιώτης Λαφαζάνης.
Οι διαπραγματεύσεις στις Βρυξέλλες και στο ξενοδοχείο Hilton της Αθήνας, όπου, λόγω της πολιτικής απόφασης να μην εμφανίζεται η «Τρόικα» στα υπουργεία, οι συζητήσεις μεταφέρονταν σε δωμάτια ξενοδοχείων και πρόχειρες αίθουσες συσκέψεων.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και Έλληνες υπηρεσιακοί παράγοντες περιγράφουν μια διαδικασία χωρίς δομή, χωρίς συντονισμό και, πολλές φορές, χωρίς σαφή στρατηγική.
Κοστέλο: Ήταν πολύ χαοτικό και καθόλου παραγωγικό
«Στο ΔΝΤ και στην Κομισιόν ανησυχούσαμε όλο και περισσότερο, αλλά στην άλλη πλευρά δεν επικρατούσε η αίσθηση του επείγοντος», περιγράφει ο Ντεκλάν Κοστέλο και αφηγείται: «Στις Βρυξέλλες είχαμε συναντήσεις, είτε δεν θα εμφανίζονταν είτε θα τις ανέβαλαν επ’ αόριστον. Οι συνεδριάσεις θα ξεκινούσαν ίσως στη 1 ή στις 4, δεν ξέραμε πότε. Δεν υπήρχε δομή, δεν κρατούνταν πρακτικά και θα τελείωναν στις 11 ή στις 12 χωρίς αποτέλεσμα. Ήταν πολύ χαοτικό και καθόλου παραγωγικό».
Γιούνκερ: «Οι εκπρόσωποί μας στην Ελλάδα απειλούνταν πολύ συχνά»
Ήταν τέτοιο το κλίμα που ο Γιούνκερ δηλώνει: «Δεν επέτρεπαν στους αξιωματούχους μου να πάνε στην Ελλάδα και απειλούνταν πολύ συχνά». Στην εκπομπή αποκαλύπτεται πως ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ είπε στον Τσίπρα: «Να προσέχεις τους ανθρώπους μου, είναι δικοί μου, προσπαθούν να βοηθήσουν. Δεν πρέπει να πάθουν κάτι! Να τους φέρεστε καλά και να τους προστατεύετε, δεν είναι εχθροί».
Ο Κοστέλο περιγράφει και κάτι άλλο, πιο ανησυχητικό: «Η ελληνική πλευρά όχι μόνο δεν είχε διαβάσει το μνημόνιο, αλλά απέρριπτε τις δεσμεύσεις του χωρίς πραγματικά να ξέρουν τι σημαίνουν».
«Οι διαπραγματεύσεις ήταν χαοτικές, θύμιζαν συζήτηση σε σεμινάριο ή σε ακαδημαϊκό μάθημα», λέει ακόμη. Η Ζωή Κωνσταντοπούλου συνηγορεί και επαυξάνει: «Δεν νομίζω ότι υπήρχε στρατηγική. Υπήρχε μια εντελώς τυχάρπαστη αντιμετώπιση, πήγαινε ο ΥΠΟΙΚ μόνος του χωρίς επιτελείο».
Κάτι που επιβεβαιώνει και η Σταυρούλα Μηλιάκου, τότε διευθύντρια προϋπολογισμού.