Στον «πάγο» ΦΠΑ ακινήτων και φόρος υπεραξίας τουλάχιστον έως το 2027
Η επαναφορά του ΦΠΑ στα νεόδμητα ακίνητα και η επιβολή του φόρου υπεραξίας στις μεταβιβάσεις ακινήτων αναμένεται να παραμείνουν σε αναστολή τουλάχιστον έως το 2027. Στόχος αυτής της απόφασης είναι η αποφυγή περαιτέρω επιβαρύνσεων στον κατασκευαστικό κλάδο και η αντιμετώπιση του έντονου στεγαστικού προβλήματος που αντιμετωπίζει η χώρα.
Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες, οι δύο αυτές αποφάσεις αναμένεται να ανακοινωθούν επίσημα από τον πρωθυπουργό τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, κατά τη διάρκεια των εγκαινίων της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ). Πέρα από την αναγκαιότητά τους λόγω του στεγαστικού προβλήματος, τα μέτρα αυτά θεωρούνται και σημαντικό «χαρτί» για την κυβέρνηση ενόψει των επερχόμενων εκλογών, καθώς στοχεύουν στη συγκράτηση του κόστους αγοράς κατοικίας και στην αποτροπή νέων πιέσεων στην ήδη επιβαρυμένη αγορά ακινήτων.
Η διατήρηση της «παγωμένης» κατάστασης για αυτά τα δύο μέτρα, όπως τονίζουν κυβερνητικές πηγές, εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική αποφυγής νέων επιβαρύνσεων στην οικοδομική δραστηριότητα. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε μια περίοδο όπου η προσφορά κατοικιών είναι περιορισμένη και οι τιμές αγοράς και ενοικίασης παρουσιάζουν συνεχή άνοδο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά την παρουσίαση στη ΔΕΘ, πιθανότατα δεν θα αναφερθεί η επικείμενη αύξηση των αντικειμενικών αξιών των ακινήτων μετά τις εκλογές του 2027. Λαμβάνοντας υπόψη τις αυξήσεις των τιμών των κατοικιών από την τελευταία αναπροσαρμογή τους το 2021, η άνοδος αναμένεται να ξεπεράσει το 60%.
Το δίλημμα με τον ΦΠΑ στα νεόδμητα
Ιδιαίτερη βαρύτητα φέρει η περίπτωση του ΦΠΑ στα νεόδμητα ακίνητα. Η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει ότι η αναστολή του μέτρου λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026. Αν δεν υπάρξει νέα παράταση, από την 1η Ιανουαρίου 2027, οι αγοραστές νεόδμητων κατοικιών θα βρεθούν αντιμέτωποι με τον συντελεστή ΦΠΑ 24% επί της αξίας αγοράς. Σήμερα, καταβάλλουν φόρο μεταβίβασης ύψους 3% επί της φορολογητέας αξίας του ακινήτου.
Η διαφορά στο κόστος είναι σημαντική και αναμένεται να αυξήσει αισθητά το τελικό κόστος απόκτησης μιας νέας κατοικίας, το οποίο ήδη επωμίζεται τις ανατιμήσεις άνω του 30% στα οικοδομικά υλικά και τις εργασίες. Παράγοντες της αγοράς προειδοποιούν ότι μια τέτοια εξέλιξη θα λειτουργήσει αποτρεπτικά για τους υποψήφιους αγοραστές, περιορίζοντας τη ζήτηση και επιδεινώνοντας ένα ήδη πιεσμένο στεγαστικό περιβάλλον.
Στο οικονομικό επιτελείο, η συνέχιση της αναστολής θεωρείται σχεδόν μονόδρομος. Δεν αποκλείεται μάλιστα να εξεταστούν και πιο μόνιμες λύσεις, όπως η πλήρης κατάργηση του συγκεκριμένου φόρου. Η κυβέρνηση επιδιώκει να διατηρήσει τη δυναμική του κατασκευαστικού κλάδου, ο οποίος έχει ανακάμψει σημαντικά μετά από μια μακρά περίοδο ύφεσης.
Ο φόρος υπεραξίας
Παράλληλα, εξετάζεται η παράταση της αναστολής και για τον φόρο υπεραξίας, ο οποίος επίσης λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026. Ο φόρος αυτός έχει θεσπιστεί από το 2013, επρόκειτο να εφαρμοστεί από το 2014, αλλά ουδέποτε τέθηκε σε ισχύ. Ο λόγος ήταν ότι θεωρήθηκε ότι θα λειτουργούσε ως «βόμβα» στις αγοραπωλησίες ακινήτων, καθιστώντας το κόστος μεταβίβασης, ιδίως για παλαιότερα ακίνητα, απαγορευτικό.
Ο συντελεστής του φόρου υπεραξίας ανέρχεται στο 15% και εφαρμόζεται επί της διαφοράς μεταξύ τιμής αγοράς και τιμής πώλησης, δηλαδή επί του κέρδους από τη μεταβίβαση. Προβλέπεται αφορολόγητο όριο 25.000 ευρώ, εφόσον το ακίνητο παραμένει στην κυριότητα του πωλητή για μία πενταετία. Επίσης, κατά τον υπολογισμό της υπεραξίας, εφαρμόζονται συντελεστές απομείωσης ανάλογα με το χρόνο διακράτησης του ακινήτου, ενώ υπάρχει πλήρης απαλλαγή για όσους κατείχαν ακίνητο πριν την 1η Ιανουαρίου 1995.