Με την άνοδο της θερμοκρασίας της θάλασσας και τους παρατεταμένους καύσωνες του καλοκαιριού, δημιουργούνται ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη ορισμένων βακτηρίων. Ένα από αυτά είναι το Vibrio, ένα βακτήριο που εντοπίζεται φυσιολογικά σε παράκτιες περιοχές με ανάμειξη θαλασσινού και γλυκού νερού. Το Vibrio δεν είναι καινούργιο, καθώς είναι γνωστό στους επιστήμονες εδώ και πολλά χρόνια. Ωστόσο, η κλιματική αλλαγή και η αύξηση της θερμοκρασίας των θαλασσινών υδάτων έχουν ως αποτέλεσμα την επέκταση των περιοχών και τη διεύρυνση του χρονικού διαστήματος κατά τους οποίους το βακτήριο μπορεί να αναπτυχθεί.
Τι είναι το βακτήριο Vibrio;
Το Vibrio ανήκει σε μια ομάδα υδατογενών βακτηρίων που ευδοκιμούν σε θερμά ή εύκρατα νερά με μέτρια αλατότητα. Οι λοιμώξεις που προκαλούνται από αυτό, γνωστές ως vibriosis, μπορούν να συμβούν μέσω δύο κύριων οδών:
- Μετά την κατανάλωση ωμών ή ανεπαρκώς μαγειρεμένων θαλασσινών, ειδικά οστρακοειδών.
- Όταν το βακτήριο εισέρχεται στον οργανισμό μέσω μιας ανοιχτής πληγής που έρχεται σε επαφή με μολυσμένο νερό.
Παρόλο που δύο συγκεκριμένα στελέχη του Vibrio (Vibrio cholerae O1 και O139) είναι υπεύθυνα για τη χολέρα, τα περισσότερα είδη Vibrio δεν συνδέονται με αυτή τη νόσο.
Ποια συμπτώματα προκαλεί;
Τα συμπτώματα της λοίμωξης από Vibrio εξαρτώνται από τον τρόπο έκθεσης.
Όταν η έκθεση συμβαίνει κατά τη διάρκεια της κολύμβησης, το βακτήριο μπορεί να προκαλέσει:
- Λοιμώξεις στα αυτιά.
- Λοίμωξη σε ανοιχτές πληγές.
- Ερυθρότητα, πόνο και πρήξιμο στο σημείο της λοίμωξης.
Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC), εάν μια λοίμωξη σε τραύμα δεν αντιμετωπιστεί άμεσα, σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές, όπως λοίμωξη του αίματος (σηψαιμία) ή νεκρωτική απονευρωσίτιδα.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για το στέλεχος Vibrio vulnificus, γνωστό και ως «σαρκοφάγο» βακτήριο. Αν και οι λοιμώξεις από αυτό είναι σπάνιες, μπορούν να εξελιχθούν ταχύτατα, ειδικά σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα ή χρόνια ηπατικά νοσήματα.
Πόσο μεγάλος είναι πραγματικά ο κίνδυνος;
Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι λοιμώξεις από Vibrio παραμένουν σχετικά σπάνιες στην Ευρώπη. Ωστόσο, παρατηρείται μια αυξανόμενη τάση τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα σε χώρες που βρέχονται από τη Βαλτική Θάλασσα, μετά από περιόδους παρατεταμένου καύσωνα και υψηλών θερμοκρασιών του νερού. Ενδεικτικά, το 2018 καταγράφηκαν 445 περιστατικά, αριθμός σημαντικά αυξημένος σε σύγκριση με τον μέσο όρο των περίπου 126 περιστατικών ετησίως την περίοδο 2014-2017, σύμφωνα με το ECDC. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) εκτιμά ότι η αύξηση της θερμοκρασίας των θαλασσών θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη παρουσία του βακτηρίου τόσο στα παράκτια νερά όσο και στα θαλασσινά.
Ποιοι πρέπει να είναι πιο προσεκτικοί;
Ο κίνδυνος για σοβαρή λοίμωξη είναι μεγαλύτερος για:
- Άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
- Ασθενείς με χρόνια ηπατική νόσο.
- Όσους έχουν ανοιχτές πληγές, κοψίματα ή πρόσφατα piercings.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, συνιστάται η αποφυγή της κολύμβησης σε θαλασσινά ή υφάλμυρα νερά μέχρι την πλήρη επούλωση των τραυμάτων.
Πώς μπορείτε να προστατευθείτε;
Οι ευρωπαϊκές υγειονομικές αρχές συστήνουν τα εξής:
- Να μην καταναλώνετε ωμά ή μισομαγειρεμένα οστρακοειδή, ειδικά στρείδια.
- Να μαγειρεύετε καλά όλα τα θαλασσινά.
- Να αποφεύγετε την επαφή ανοιχτών πληγών με θαλασσινό ή υφάλμυρο νερό.
- Να καλύπτετε σχολαστικά τυχόν τραύματα πριν από το μπάνιο.
Πού ευνοείται το Vibrio;
Το ECDC επικαιροποιεί καθημερινά τις περιοχές της Ευρώπης όπου οι περιβαλλοντικές συνθήκες ευνοούν την ανάπτυξη του Vibrio. Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις παρατηρούνται κυρίως:
- Στη Βαλτική Θάλασσα.
- Στις μεταβατικές ζώνες μεταξύ της Βαλτικής και της Βόρειας Θάλασσας.
- Στη Μαύρη Θάλασσα.
- Σε παράκτιες περιοχές όπου εκβάλλουν μεγάλοι ποταμοί.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η παρουσία του βακτηρίου δεν συνεπάγεται αυτόματα λοίμωξη για όποιον κολυμπήσει. Ωστόσο, η ενημέρωση και η τήρηση απλών μέτρων προφύλαξης μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο, ειδικά για τα άτομα που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες.