Η πιθανότητα μείωσης ή και πλήρους κατάργησης της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) επανέρχεται δυναμικά στην ατζέντα των κυβερνητικών συζητήσεων. Η εξέλιξη αυτή πυροδοτείται από την προγραμματισμένη πιλοτική δίκη στο Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΣ) και εντάσσεται στο πλαίσιο αναζήτησης προεκλογικών μέτρων στήριξης των συνταξιούχων.
Στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης έχουν υποβληθεί εισηγήσεις που προβλέπουν τη μείωση ή και την κατάργηση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων για συντάξεις έως 2.000 ευρώ. Η ευκαιρία για την επανεξέταση του θέματος δίνεται από τις προσφυγές συνταξιούχων που εκδικάζονται στο Ελεγκτικό Συνέδριο.
Στο επίκεντρο της διεκδίκησης των συνταξιούχων που προσέφυγαν στο Ελεγκτικό Συνέδριο βρίσκεται το αίτημα η ΕΑΣ να επιβάλλεται μόνο στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει το αφορολόγητο όριο και όχι στο σύνολο του ποσού.
Ιστορικό της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων
Η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων θεσπίστηκε τον Αύγουστο του 2010, στο πλαίσιο του πρώτου Μνημονίου. Αρχικά, επιβλήθηκε στις κύριες συντάξεις που υπερέβαιναν τα 1.400 ευρώ. Έναν χρόνο αργότερα, από τον Σεπτέμβριο του 2011, επεκτάθηκε και στις επικουρικές συντάξεις, για ποσά άνω των 300 ευρώ.
Οι συντελεστές της εισφοράς ξεκινούν από 3% για συντάξιμες αποδοχές και κλιμακώνονται έως και 14%. Ωστόσο, από το 2025, τα κλιμάκια επιβολής της ΕΑΣ αναπροσαρμόστηκαν, με στόχο να αποφευχθεί η μείωση των τελικών αποδοχών των συνταξιούχων λόγω της ετήσιας αύξησης.
Το «αφορολόγητο» όριο για την επιβολή της ΕΑΣ έχει διαμορφωθεί φέτος στα 1.471 ευρώ.
Η Προσφυγή και τα Πιθανά Σενάρια
Το βασικό σημείο της προσφυγής αφορά τον τρόπο επιβολής της εισφοράς: για συνταξιούχους που υπερβαίνουν το όριο, η ΕΑΣ επιβάλλεται στο σύνολο της σύνταξης και όχι μόνο στο υπερβάλλον ποσό.
Για παράδειγμα, σε μια σύνταξη 1.600 ευρώ, η εισφορά 3% επιβάλλεται στο σύνολο των 1.600 ευρώ και όχι μόνο στο ποσό των 129 ευρώ που υπερβαίνει το «αφορολόγητο» όριο.
Μια ομάδα συνταξιούχων, μέσω της προσφυγής της στο Ελεγκτικό Συνέδριο, ζητά να επιβάλλεται η Εισφορά μόνο στο υπερβάλλον ποσό των συντάξιμων αποδοχών.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο, αφού μελέτησε την προσφυγή, με Πράξη της Προέδρου του, παραπέμπει το ζήτημα στην Ολομέλειά του, με συνεδρίαση προγραμματισμένη για τις 10 Ιουνίου.
Επιπτώσεις από την Απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου
Η αποδοχή της προσφυγής από το Ελεγκτικό Συνέδριο αναμένεται να δημιουργήσει σημαντικές αλλαγές στη δομή της ΕΑΣ. Η κυβέρνηση ενδέχεται να κληθεί να υιοθετήσει ένα από τα παρακάτω σενάρια:
- Εφαρμογή της απόφασης ως έχει: Η ΕΑΣ θα εφαρμόζεται με τους ίδιους συντελεστές, αλλά μόνο στα υπερβάλλοντα ποσά. Αυτή η εξέλιξη θα επιφέρει δημοσιονομικό κόστος.
- Επιβολή στα υπερβάλλοντα ποσά με αυξημένους συντελεστές: Η ΕΑΣ θα επιβάλλεται στα υπερβάλλοντα ποσά, αλλά με υψηλότερους συντελεστές, με στόχο την αντιστάθμιση της απώλειας εσόδων.
Λαμβάνοντας υπόψη την προεκλογική περίοδο και τη σημασία της ψήφου των συνταξιούχων, στο τραπέζι βρίσκονται και επιπλέον προτάσεις:
- Πλήρης κατάργηση της ΕΑΣ: Για συντάξεις έως 2.000 ευρώ, με παράλληλη αύξηση της επιβάρυνσης για υψηλότερες συντάξεις.
- Κάλυψη του ελλείμματος από τον κρατικό προϋπολογισμό: Η απώλεια εσόδων για τον ΕΦΚΑ, που θα προκύψει από τη μείωση της ΕΑΣ, θα καλυφθεί από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Παρόλο που το υψηλό δημοσιονομικό κόστος αποτελεί αντίβαρο στα σχέδια μείωσης της ΕΑΣ, η προεκλογική περίοδος ενδέχεται να οδηγήσει στην παράκαμψή του, όπως έχει καταδείξει η πρόσφατη πολιτική ιστορία της χώρας.
Η ΕΑΣ αποτελεί πόρο του Ασφαλιστικού Κεφαλαίου Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ), γνωστού ως «κουμπαρά» του ασφαλιστικού. Βάσει του προϋπολογισμού του 2026, αποδίδει ετησίως στον προϋπολογισμό του ΕΦΚΑ ένα σημαντικό ποσό, ύψους 710 εκατομμυρίων ευρώ.