Με την ψήφιση του νόμου 5316/2026, η ελληνική νομοθεσία ευθυγραμμίζεται πλήρως με την ευρωπαϊκή Οδηγία για τη μισθολογική διαφάνεια. Η έναρξη ισχύος του νέου καθεστώτος, από την 1η Νοεμβρίου 2026, σηματοδοτεί ένα σημαντικό βήμα προς την εξάλειψη των διακρίσεων λόγω φύλου στις αποδοχές. Για τη διασφάλιση μιας ομαλής μετάβασης, το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης έχει εκδώσει αναλυτική εγκύκλιο, η οποία παρέχει λεπτομερείς οδηγίες για τις αλλαγές που επηρεάζουν τον ιδιωτικό τομέα.
Αντικειμενικά Κριτήρια και Συστήματα Αμοιβών
Από εδώ και στο εξής, όλες οι επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως μεγέθους, υποχρεούνται να διαθέτουν ένα τεκμηριωμένο έγγραφο για το σύστημα αμοιβών τους. Η κεντρική απαίτηση είναι η διασφάλιση ίσης αμοιβής για εργασία που έχει την ίδια ή ισοδύναμη αξία, μέσω της χρήσης αντικειμενικών και ουδέτερων ως προς το φύλο κριτηρίων.
Οι παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση περιλαμβάνουν:
- Τα επαγγελματικά προσόντα και τις αποκτηθείσες δεξιότητες.
- Το επίπεδο ευθύνης που αναλαμβάνεται και η καταβαλλόμενη προσπάθεια.
- Οι εργασιακές συνθήκες και η συνολική προϋπηρεσία.
Για τις επιχειρήσεις που υπόκεινται σε Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, παρέχεται η δυνατότητα αξιοποίησης των υφιστάμενων μισθολογικών κλιμακίων.
Νέοι Κανόνες στις Αγγελίες και Πρόσβαση σε Μισθολογικά Δεδομένα
Σημαντικές αλλαγές έρχονται και στη διαδικασία προσλήψεων. Απαγορεύεται ρητά η αναφορά σε φύλο ή οικογενειακή κατάσταση σε αγγελίες, προκηρύξεις και εσωτερικούς κανονισμούς. Επιπλέον, οι υποψήφιοι αποκτούν το δικαίωμα να ενημερώνονται για τον αρχικό μισθό ή το εύρος των αμοιβών (καθώς και για τις σχετικές συλλογικές συμβάσεις) πριν από την πρώτη συνέντευξη.
Οι ήδη απασχολούμενοι εργαζόμενοι αποκτούν επίσης νέα δικαιώματα:
- Έγγραφο Αίτημα Ενημέρωσης: Δυνατότητα λήψης στοιχείων σχετικά με τα προσωπικά τους επίπεδα αμοιβής, καθώς και για τους μέσους μισθούς ανδρών και γυναικών σε συγκρίσιμες θέσεις.
- Δίμηνη Προθεσμία: Οι εργοδότες υποχρεούνται να παρέχουν γραπτή απάντηση εντός δύο μηνών.
- Ετήσια Υποχρέωση Ενημέρωσης: Η διοίκηση οφείλει να υπενθυμίζει στο προσωπικό, τουλάχιστον μία φορά ετησίως, το δικαίωμα πρόσβασης σε αυτά τα στοιχεία, τηρώντας παράλληλα τη νομοθεσία περί προσωπικών δεδομένων.
Χρονοδιάγραμμα Υποβολής Στοιχείων για Μισθολογικές Αποκλίσεις
Για τις μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις, θεσπίζεται η υποχρέωση περιοδικής υποβολής αναλυτικών αναφορών σχετικά με τις μισθολογικές διαφορές μεταξύ των φύλων. Τα δεδομένα αυτά θα κοινοποιούνται στην Επιθεώρηση Εργασίας, στον Συνήγορο του Πολίτη και στους εκπροσώπους των εργαζομένων. Οι προθεσμίες για την υποβολή των στοιχείων είναι οι εξής:
- Άνω των 250 εργαζομένων: Πρώτη υποβολή έως τις 7 Ιουνίου 2027, και στη συνέχεια σε ετήσια βάση.
- 150 έως 249 εργαζόμενοι: Πρώτη υποβολή έως τις 7 Ιουνίου 2027, και ακολούθως ανά τριετία.
- 100 έως 149 εργαζόμενοι: Πρώτη υποβολή έως τις 7 Ιουνίου 2031, και ακολούθως ανά τριετία.
Ενεργοποίηση της Διαδικασίας «Κοινής Αξιολόγησης Αμοιβών»
Όταν τα υποβληθέντα στοιχεία αποκαλύπτουν μισθολογική απόκλιση τουλάχιστον 5% μεταξύ γυναικών και ανδρών στην ίδια κατηγορία, ενεργοποιείται ένας ειδικός μηχανισμός. Η «κοινή αξιολόγηση αμοιβών» καθίσταται υποχρεωτική εφόσον πληρούνται ταυτόχρονα οι εξής τρεις προϋποθέσεις:
- Διαπίστωση διαφοράς στις μέσες αμοιβές ίσης ή μεγαλύτερης του 5%.
- Αδυναμία δικαιολόγησης της απόκλισης με αντικειμενικά, ουδέτερα κριτήρια.
- Μη αποκατάσταση της ανισότητας από την επιχείρηση εντός έξι μηνών από την υποβολή των δεδομένων.
Κατά τη διάρκεια της κοινής αξιολόγησης, εργοδότες και εκπρόσωποι εργαζομένων θα εξετάζουν διεξοδικά:
- Την έμφυλη κατανομή του προσωπικού ανά κατηγορία.
- Τις μέσες τακτικές και έκτακτες αποδοχές, συμπεριλαμβανομένων επιδομάτων και μεταβλητών παροχών.
- Τον εντοπισμό και την αιτιολόγηση των διαπιστωμένων αποκλίσεων.
- Τις μισθολογικές προσαρμογές μετά από απουσίες λόγω αδειών (μητρότητας, πατρότητας, γονικές ή φροντίδας), διασφαλίζοντας ότι οι εργαζόμενοι που απουσίαζαν έλαβαν τις αυξήσεις που χορηγήθηκαν στην κατηγορία τους.
- Τα διορθωτικά μέτρα που προτείνονται για την εξάλειψη αυθαίρετων διαφορών και την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας προηγούμενων παρεμβάσεων.
Προστασία Εργαζομένων και Ένδικα Μέσα
Το νέο πλαίσιο παρέχει ισχυρή προστασία σε όσους διεκδικούν ίση μεταχείριση. Προβλέπονται σαφείς διαδικασίες διοικητικής και δικαστικής προσφυγής για την πλήρη αποκατάσταση των θιγόμενων, καθώς και η δυνατότητα παρέμβασης της Επιθεώρησης Εργασίας με τη συνδρομή του Συνηγόρου του Πολίτη. Ταυτόχρονα, θεσπίζεται αυστηρή προστασία από αντίποινα, δυσμενή μεταχείριση ή πιέσεις προς εργαζόμενους που αιτούνται μισθολογικά στοιχεία ή προβαίνουν σε σχετικές καταγγελίες. Με αυτές τις ρυθμίσεις, το εργασιακό περιβάλλον αποκτά σαφέστερους κανόνες, ενισχύοντας ουσιαστικά την ισότητα στην πράξη.