Η ιστορική απόφαση 6/2026 της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, η οποία απαγόρευσε τον τοκισμό του συνολικού άληκτου κεφαλαίου για τη διάσωση της πρώτης κατοικίας στο πλαίσιο του Νόμου Κατσέλη, είχε επικροτηθεί ευρέως ως μια ισχυρή ασπίδα προστασίας για χιλιάδες δανειολήπτες. Ωστόσο, η ανακούφιση αυτή ενδέχεται να αποδειχθεί βραχύβια. Τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) ετοιμάζουν την αντεπίθεσή τους, υιοθετώντας μια αμφιλεγόμενη ερμηνεία της απόφασης που απειλεί να οδηγήσει σε αύξηση των δόσεων.
Αφού το Ανώτατο Δικαστήριο αφαίρεσε το δικαίωμα υπολογισμού τόκων επί του συνόλου του χρέους (π.χ. 100.000 ευρώ), οι χρηματοπιστωτικοί φορείς επιδιώκουν να εκμεταλλευτούν ένα νέο νομικό «παράθυρο», βασιζόμενοι στην παραδοσιακή εφαρμογή του Αστικού Κώδικα. Η επιχειρηματολογία τους συνοψίζεται στην εξής λογική: εάν ο τόκος πρέπει να υπολογίζεται αποκλειστικά επί του ποσού της μηνιαίας δόσης (π.χ. 500 ευρώ), τότε θα πρέπει να εφαρμόζεται σωρευτικά ο χρόνος που μεσολαβεί από την έναρξη της ρύθμισης μέχρι την πληρωμή της εκάστοτε δόσης.
Αυτή η προσέγγιση δημιουργεί μια αριθμητική πρόοδο που οδηγεί σε αύξηση της επιβάρυνσης του δανειολήπτη:
- Η 1η δόση θα επιβαρύνεται με τόκο 1 μήνα.
- Η 100ή δόση θα επιβαρύνεται με τόκο 100 μηνών.
- Η 240ή δόση (στο τέλος μιας εικοσαετούς ρύθμισης) θα επιβαρύνεται με τόκο 240 μηνών.
Στην πράξη, μια αρχική δόση 500 ευρώ με σταθερό επιτόκιο 3%, η οποία είχε μια ελάχιστη επιβάρυνση 1,25 ευρώ τον πρώτο μήνα, θα εκτοξευόταν στα 800 ευρώ στο τέλος της 20ετίας. Κατά συνέπεια, ο δανειολήπτης θα καλείται να πληρώσει δεκάδες χιλιάδες ευρώ σε «κρυφούς» τόκους, πιστεύοντας ότι είχε απαλλαγεί από αυτούς.
Η επιχειρηματολογία αυτή υποστηρίζεται ότι βασίζεται σε συγκεκριμένο σημείο της απόφασης της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, το οποίο αναφέρει ότι στην περίπτωση σταθερού επιτοκίου, ο υπολογισμός γίνεται «για όλο τον χρόνο από την έναρξη της ρύθμισης». Οι χρηματοπιστωτικοί φορείς υποστηρίζουν ότι αν αυτό ισχύει για ρυθμίσεις με σταθερό επιτόκιο, τότε ισχύει αναγκαστικά και για ρυθμίσεις με κυμαινόμενο επιτόκιο, καλύπτοντας έτσι όλες τις περιπτώσεις.
Αυτή η στενή ερμηνευτική προσέγγιση, βασισμένη στον Αστικό Κώδικα, εγείρει ερωτήματα σχετικά με τη συμβατότητά της με το πνεύμα της απόφασης του Αρείου Πάγου και τον κοινωνικό σκοπό του Νόμου 3869/2010. Το σκεπτικό του Ανωτάτου Δικαστηρίου εστιάστηκε στη διάσωση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, ορίζοντας την αρχική δόση βάσει της «μέγιστης ικανότητας αποπληρωμής». Αν το όριο ενός νοικοκυριού είναι τα 500 ευρώ, η σταδιακή αύξηση της δόσης στα 800 ευρώ θα ακύρωνε στην ουσία την παρεχόμενη δικαστική προστασία.
Όλα δείχνουν ότι η μάχη για την προστασία της πρώτης κατοικίας δεν έχει ακόμη τερματιστεί με την απόφαση 6/2026. Η προσπάθεια των τραπεζών να «ξαναγράψουν» τον τρόπο εφαρμογής της απόφασης αναμένεται να πυροδοτήσει έναν νέο κύκλο προσφυγών στα Ειρηνοδικεία της χώρας, με επίκεντρο τον ακριβή μαθηματικό τύπο υπολογισμού των τόκων. Υπάρχει ορατός κίνδυνος η δικαστική «μάχη» που διήρκεσε χρόνια να ξεκινήσει εκ νέου από την αρχή.