Σε ένα θερμό επεισόδιο εξελίχθηκε πάνελ του συνεδρίου του Economist, που εστίαζε στις κρίσιμες εξελίξεις της Ευρώπης, τις γεωπολιτικές προκλήσεις, τις φιλοδοξίες της ΕΕ και τη διαδικασία διεύρυνσής της. Ο Υφυπουργός Εξωτερικών, Τάσος Χατζηβασιλείου, απευθυνόμενος στον πρώην Πρωθυπουργό της Τουρκίας, Αχμέτ Νταβούτογλου, κατά τη διάρκεια του πάνελ «Europe’s next vital steps between geopolitics, EU ambitions and EU accession», στο 30ό ετήσιο Government Roundtable του Economist, στο Λαγονήσι, δήλωσε εμφατικά: «Πρόκειται περί εισβολής από το 1974. Πρέπει να αποδεχθείτε την πραγματικότητα».
Η Άννα Διαμαντοπούλου, που συμμετείχε ως ομιλήτρια, τόνισε την αξιακή διάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης: «Η Ευρώπη δεν είναι μόνο γεωστρατηγική δύναμη. Η πραγματική της ισχύς είναι οι αρχές της: η δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, το κράτος δικαίου και η κοινωνική συνοχή. Τα κριτήρια της Κοπεγχάγης δεν είναι γραφειοκρατία. Είναι η πολιτική και αξιακή βάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όποιος θέλει να γίνει μέλος της, δεν καλείται απλώς να τα αποδεχθεί· καλείται να τα πιστεύει». Συνέχισε δε, λέγοντας: «Και οι αρχές δεν ισχύουν α λα καρτ. Δεν μπορεί η Ευρώπη να καταδικάζει —και σωστά— τη ρωσική κατοχή σε έδαφος υποψήφιας χώρας, της Ουκρανίας, και την ίδια στιγμή να προσπερνά το γεγονός ότι μια άλλη υποψήφια χώρα, η Τουρκία, κατέχει έδαφος κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Κύπρου. Δεν είναι ένα θέμα που κλείνει επειδή ενοχλεί. Είναι θέμα συνέπειας, αξιοπιστίας και της ίδιας της ευρωπαϊκής ταυτότητας». Η συζήτηση σημαδεύτηκε από ένταση.
«Πρόκειται περί εισβολής από το 1974»
Η αντιπαράθεση κορυφώθηκε όταν ο κ. Νταβούτογλου εξέφρασε την άποψη ότι η παρουσία της Τουρκίας στην Κύπρο εδράζεται στο Διεθνές Δίκαιο. Ο κ. Χατζηβασιλείου διέκοψε, επισημαίνοντας την πραγματικότητα της εισβολής. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, ο Αχμέτ Νταβούτογλου προσπάθησε να αποδώσει την ευθύνη για το αδιέξοδο στο Κυπριακό στην ελληνοκυπριακή πλευρά, αναφέροντας την απόρριψη του Σχεδίου Ανάν το 2004 ως ρίζα του προβλήματος. Επίσης, άσκησε κριτική στις Βρυξέλλες, υποστηρίζοντας ότι η ΕΕ δεν θα έπρεπε να είχε δεχθεί την ένταξη της Κύπρου πριν επιλυθεί το ζήτημα. Η συντονίστρια Joan Hoey, Europe consultant του EIU, επιχείρησε να επαναφέρει την τάξη, με τον κ. Νταβούτογλου να επιμένει ότι η «τουρκική παρουσία στην Κύπρο εδράζεται στο Διεθνές Δίκαιο, όχι όπως η Ρωσία».
Ο Έλληνας Υφυπουργός Εξωτερικών, εν μέσω χειροκροτήματος του κοινού, επανήλθε υπενθυμίζοντας την ελληνική θέση, τονίζοντας ότι η Τουρκία πραγματοποίησε παράνομη εισβολή στην Κύπρο και ότι αυτή αποτελεί την αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα.
Στο πάνελ συμμετείχαν επίσης ο πρώην Πρωθυπουργός της Τουρκίας Ahmet Davutoğlu, ο πρώην Πρόεδρος της Σερβίας Boris Tadić, ο πρώην Αντικαγκελάριος της Γερμανίας Robert Habeck, ο Υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου, η Αναπληρώτρια Πρωθυπουργός της Ουκρανίας Alona Shkrum και η σύμβουλος ευρωπαϊκών θεμάτων Joan Hoey.