Νέα Δεδομένα για Οφειλέτες με Δάνεια σε Καθυστέρηση: Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προωθεί ένα νέο καθεστώς για οφειλέτες με δάνεια που έχουν καθυστερήσει, με βασικούς στόχους τον περιορισμό των υπέρμετρων απαιτήσεων τόκων, την επιτάχυνση των διμερών ρυθμίσεων και τη θέσπιση σαφών ορίων στις απαιτήσεις τραπεζών, funds και servicers. Το σχέδιο νόμου βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 22 Οκτωβρίου.
Επιδίωξη για Δικαιότερο Σύστημα: Όπως δήλωσε η Γενική Γραμματέας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, Θεώνη Αλαμπάση, «επιδίωξη του υπουργείου είναι λιγότερη αβεβαιότητα για τον οφειλέτη, περισσότερη ευθύνη για τον πιστωτή και ένα σύστημα ρύθμισης του ιδιωτικού χρέους που λειτουργεί με κανόνες και παράγει πραγματικές λύσεις».
Ανώτατο Όριο Τοκοφορίας: Στην καρδιά της παρέμβασης βρίσκεται η επιβολή ανώτατου ορίου στο ύψος των τόκων για δάνεια κάθε τύπου. Η συνολική απαίτηση δεν θα μπορεί πλέον να ξεπερνά το διπλάσιο ή τριπλάσιο του αρχικού ληφθέντος κεφαλαίου. Αυτό το όριο εφαρμόζεται αυτόματα και καλύπτει καταναλωτικά, στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια, ανεξαρτήτως αν η απαίτηση έχει μεταβιβαστεί, τιτλοποιηθεί ή έχει περιέλθει σε εταιρείες διαχείρισης (servicers).
Ποιοι Επηρεάζονται Άμεσα: Το μέτρο αφορά χιλιάδες δανειολήπτες με παλαιές οφειλές σε τράπεζες, funds και servicers, ιδίως όσους έχουν σωρευμένα χρέη από αγροτικά, επιχειρηματικά ή στεγαστικά δάνεια. Ακόμη και για δάνεια σε καθυστέρηση ετών ή δεκαετιών, η απαίτηση δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το τριπλάσιο του αρχικού κεφαλαίου, ενώ για οφειλές αγροτών περιορίζεται στο διπλάσιο.
Εξοικονόμηση Έως 200.000€ και «Φρένο» στον Πλειστηριασμό: Με βάση τα νέα δεδομένα, η ανεξόφλητη απαίτηση δεν θα μπορεί να ξεπερνά το τριπλάσιο του ληφθέντος κεφαλαίου κάθε δανείου ή πίστωσης, ή το άθροισμα των ληφθέντων κεφαλαίων από πολλαπλά δάνεια. Στην περίπτωση αλληλόχρεου λογαριασμού, το όριο υπολογίζεται επί του ποσού της οφειλής κατά την τελευταία εκταμίευση. Ειδικά για παλιές οφειλές αγροτών, το συνολικό ύψος περιορίζεται στο διπλάσιο του ληφθέντος κεφαλαίου. Για δάνεια πριν το 1990, όπου τα στοιχεία για το αρχικό κεφάλαιο είναι ελλιπή, η οφειλή δεν θα υπερβαίνει το 150% της οφειλής κατά την τελευταία προ του 1990 ρύθμιση.
Πρακτικό Παράδειγμα: Σε δάνειο 100.000 ευρώ, η οφειλή περιορίζεται στις 300.000 ευρώ. Αν η οφειλή έχει φτάσει τις 500.000 ευρώ, τα επιπλέον 200.000 ευρώ δεν αποτελούν πλέον απαιτητό υπόλοιπο. Για αγρότες, η απαίτηση περιορίζεται στις 200.000 ευρώ. Αν έχουν ήδη καταβληθεί 80.000 ευρώ, ο επανυπολογισμός λαμβάνει υπόψη τις καταβολές, με το υπόλοιπο να μην υπερβαίνει τις 220.000 ευρώ (ή 120.000 ευρώ για αγρότες).
Υποχρεώσεις για Τράπεζες και Funds: Οι τράπεζες, τα funds και οι εταιρείες διαχείρισης υποχρεούνται να προχωρήσουν σε μαζικό επανυπολογισμό των υφιστάμενων απαιτήσεων εντός έξι μηνών από την έναρξη ισχύος του νόμου. Ο οφειλέτης δεν χρειάζεται καμία ενέργεια. Οι πιστωτές οφείλουν να προβαίνουν στον επανυπολογισμό χωρίς προηγούμενη αίτηση του οφειλέτη και να αποτυπώνουν το νέο υπόλοιπο στις λογιστικές τους καταστάσεις. Οι καταβολές που έχουν ήδη γίνει λαμβάνονται υπόψη, αλλά δεν προβλέπεται επιστροφή ποσών που έχουν ήδη πληρωθεί.
Επίπτωση στους Πλειστηριασμούς: Η αλλαγή αυτή επηρεάζει άμεσα όσους βρίσκονται σε διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης. Ο πλειστηριασμός ή η κατάσχεση μπορεί να συνεχιστεί μόνο για το ποσό που προκύπτει μετά τον επανυπολογισμό, μη επιτρεπόμενης στήριξης σε διογκωμένη απαίτηση. Για εκκρεμείς πλειστηριασμούς, οι δικαιούχοι ή οι διαχειριστές της απαίτησης πρέπει να γνωστοποιήσουν το αναπροσαρμοσμένο ποσό και να περιορίσουν αναλόγως τις πράξεις εκτέλεσης. Ακόμη και αν διενεργηθεί πλειστηριασμός, οι απώλειες για τον οφειλέτη περιορίζονται, καθώς του αποδίδεται το πλεονάζον τίμημα εκποίησης.
Πίεση για Ταχύτερες και Βιώσιμες Ρυθμίσεις: Παράλληλα, τίθενται νέοι κανόνες και για τις διμερείς ρυθμίσεις δανείων από τους διαχειριστές απαιτήσεων (servicers). Το νομοσχέδιο προβλέπει δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα: υποχρέωση απάντησης σε αίτημα ρύθμισης εντός τριών μηνών και ολοκλήρωση διαπραγμάτευσης εντός έξι μηνών. Η καθυστέρηση οδηγεί σε αυτόματη καταγραφή παράβασης, ενημέρωση της Τράπεζας της Ελλάδος και αναστολή εκτοκισμού και κεφαλαιοποίησης τόκων.
Λεπτομέρειες Ρυθμίσεων:
- Τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό, ο πιστωτής οφείλει να υποβάλει κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης.
- Η προκαταβολή για απευθείας διμερή ρύθμιση περιορίζεται στο 15% της οφειλής, με δυνατότητα χαμηλότερου ποσοστού σε περιπτώσεις τεκμηριωμένης οικονομικής δυσχέρειας, κοινωνικών κριτηρίων ή προβλημάτων υγείας.
- Απαγορεύονται η καταγγελία της σύμβασης, τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης και οι πλειστηριασμοί, εφόσον ο δανειολήπτης τηρεί τη ρύθμιση. Σε περίπτωση παραβίασης, οι πράξεις είναι άκυρες, στον οφειλέτη πιστώνεται ποσό ίσo με πέντε μηνιαίες δόσεις και η ρύθμιση παρατείνεται ισόχρονα, με πιθανό πρόστιμο έως 500.000 ευρώ ανά δανειολήπτη.
- Όταν ο οφειλέτης υποβάλλει πλήρη φάκελο, ο πιστωτής οφείλει να απαντήσει εντός τριών μηνών με βιώσιμη πρόταση ή αιτιολογημένη απόρριψη. Η διαδικασία πρέπει να ολοκληρωθεί εντός έξι μηνών, ακόμη και για οφειλές σε στάδιο αναγκαστικής εκτέλεσης.
- Η πρόταση των servicers πρέπει να αποτυπώνει τα εισοδηματικά και περιουσιακά δεδομένα και, όπου είναι εφικτό, να περιλαμβάνει δύο εναλλακτικές λύσεις. Υπέρβαση της τρίμηνης προθεσμίας οδηγεί σε αυτόματη παράβαση, ενημέρωση της Τράπεζας της Ελλάδος και αναστολή εκτοκισμού και κεφαλαιοποίησης τόκων.
Δικαίωμα Αναλυτικής Εικόνας Οφειλής: Ο οφειλέτης αποκτά το δικαίωμα να ζητήσει, χωρίς επιβάρυνση, αναλυτική εικόνα της οφειλής του, συμπεριλαμβανομένων συμβάσεων, τροποποιήσεων, ιστορικού πληρωμών, υπολογισμού επιτοκίου, κεφαλαίου, τόκων, προμηθειών και άλλων χρεώσεων. Τα στοιχεία πρέπει να χορηγούνται εντός 45 ημερών, αλλιώς αναστέλλεται ο εκτοκισμός.
Δημοσιοποίηση Στοιχείων για Servicers: Το σχέδιο νόμου προβλέπει ετήσια δημοσιοποίηση οικονομικών στοιχείων, χαρτοφυλακίων, αποτελεσμάτων διαχείρισης και χειρισμού παραπόνων από τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, καθώς και υποβολή στρατηγικού σχεδίου. Αυτά τα μέτρα θα εφαρμοστούν από τις αρχές του 2027. Η τελική μορφή του πλαισίου θα διαμορφωθεί μετά την ολοκλήρωση της διαβούλευσης και της νομοθετικής επεξεργασίας.