Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) στέλνει ένα σαφές μήνυμα προς όλους όσοι επιχειρούν να διαφύγουν τη φορολόγηση μεταφέροντας τη φορολογική τους κατοικία στο εξωτερικό. Η Αρχή εντείνει τους ελέγχους της σε φυσικά πρόσωπα που εμφανίζονται ως φορολογικοί κάτοικοι άλλων χωρών, αλλά στην πραγματικότητα διαμένουν στην Ελλάδα, καθώς και σε όσους αποκτούν εισοδήματα εκτός ελληνικών συνόρων.
Η Εφορία επικεντρώνει την προσοχή της σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι φορολογούμενοι, παρόλο που διαμένουν μόνιμα στην Ελλάδα, έχουν δηλώσει ως τόπο φορολογικής κατοικίας άλλη χώρα. Στόχος αυτής της κίνησης είναι η αποφυγή τόσο της φορολογικής επιβάρυνσης μέσω των τεκμηρίων, όσο και των αυστηρών ελέγχων που προβλέπει η ελληνική νομοθεσία. Τα περιστατικά αυτά αφορούν κυρίως υποθέσεις υψηλού φορολογικού ενδιαφέροντος, που συνδέονται με πρόσωπα που διαθέτουν σημαντικά εισοδήματα και περιουσιακά στοιχεία. Συχνά, αυτά τα πρόσωπα δηλώνονται ως φορολογικοί κάτοικοι Βουλγαρίας, Κύπρου και Μάλτας, προκειμένου να επωφεληθούν από χαμηλότερους φορολογικούς συντελεστές.
Η φορολογική «μετανάστευση»
Η μεταφορά της φορολογικής κατοικίας στο εξωτερικό προσφέρει συγκεκριμένα φορολογικά οφέλη, καθώς οι φορολογούμενοι υπάγονται στο φορολογικό καθεστώς της χώρας στην οποία «μετανάστευσαν» και όχι στην ελληνική φορολογική νομοθεσία.
Κυριότερα, αποφεύγουν την επιβολή τεκμηρίων απόκτησης περιουσιακών στοιχείων (όπως ακίνητα, οχήματα κ.λπ.), εφόσον δεν αποκτούν πραγματικό εισόδημα στην Ελλάδα. Ωστόσο, εάν αποκτούν στην Ελλάδα εισοδήματα από ενοίκια ή τόκους καταθέσεων, τότε υπόκεινται στο καθεστώς των τεκμηρίων.
Αναλυτικότερα, οι φορολογικοί κάτοικοι εξωτερικού:
- Φορολογούνται στην Ελλάδα αποκλειστικά για το εισόδημα που προκύπτει και αποκτάται στην ελληνική επικράτεια εντός του φορολογικού έτους που προηγείται της δήλωσης. Εάν ο αποκτών το εισόδημα είναι κάτοικος χώρας με την οποία η Ελλάδα έχει συνάψει Σύμβαση Αποφυγής Διπλής Φορολογίας (ΣΑΔΦ) – κάτι που ισχύει για όλες τις χώρες της Ε.Ε., του ΕΟΧ, των ΗΠΑ, του Καναδά, της Κίνας κ.λπ. – τότε η φορολόγηση θα γίνει σύμφωνα με τις διατάξεις της εκάστοτε σύμβασης.
- Δεν δικαιούνται αφορολόγητο όριο και, κατά συνέπεια, δεν υποχρεούνται να προσκομίζουν αποδείξεις δαπανών.
- Δεν επιβαρύνονται με την ειδική εισφορά αλληλεγγύης για το εισόδημα που αποκτούν στο εξωτερικό. Επιπλέον, δεν επιβαρύνονται ούτε για το εισόδημα που αποκτούν στην Ελλάδα, αν η φορολογική τους κατοικία βρίσκεται σε χώρα με την οποία η Ελλάδα έχει υπογράψει σύμβαση αποφυγής διπλής φορολογίας.
Παρόλα αυτά, οι φορολογικοί κάτοικοι εξωτερικού υπόκεινται κανονικά σε φόρο μεταβίβασης ακινήτων ή ΦΠΑ κατά την αγορά ακινήτου που βρίσκεται στην Ελλάδα. Για πολίτες της Ε.Ε., του ΕΟΧ και για ομογενείς, παρέχεται, υπό προϋποθέσεις, η δυνατότητα απαλλαγής από τον φόρο κατά την απόκτηση πρώτης κατοικίας. Επίσης, οι φορολογικοί κάτοικοι εξωτερικού που διατηρούν ακίνητο στην Ελλάδα υποχρεούνται να πληρώνουν ετησίως τον ΕΝΦΙΑ.
Οι προϋποθέσεις
Σύμφωνα με τη νομοθεσία, οι βασικές προϋποθέσεις για να χαρακτηριστεί κάποιος ως φορολογικός κάτοικος εξωτερικού είναι οι ακόλουθες:
- Ο φορολογούμενος πρέπει να διαμένει στο εξωτερικό για τουλάχιστον 183 ημέρες.
- Οφείλει να μπορεί να αποδείξει αυτή τη διαμονή προσκομίζοντας τα κατάλληλα δικαιολογητικά.
- Πρέπει να αναθέσει τη φορολογική του εκπροσώπηση σε ένα πρόσωπο εμπιστοσύνης, γνωστό ως φορολογικό εκπρόσωπο.
Οι έλεγχοι της ΑΑΔΕ εστιάζονται ακριβώς στην επαλήθευση της πλήρωσης των παραπάνω προϋποθέσεων, με σκοπό τη διαπίστωση εάν πρόκειται πράγματι για πραγματικούς κατοίκους εξωτερικού ή για εικονικές «μεταναστεύσεις» με στόχο την φοροαποφυγή.