Είναι φανερό πως ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει λάβει μια κρίσιμη απόφαση: όταν δεν είναι εφικτό να κερδίσεις στο γήπεδο, τότε στρέφεσαι εναντίον των διαιτητών, των φιλάθλων και των αντιπάλων. Ο επικεφαλής του ΠΑΣΟΚ, σε μια επίδειξη πολιτικού εκνευρισμού, έχει πλέον ανοίξει ένα μέτωπο αντιπαράθεσης με τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Αλέξη Τσίπρα. Για να συμπληρώσει, τις τελευταίες ημέρες έχει εξαπολύσει έναν ολοκληρωτικό πόλεμο κατά των εταιρειών δημοσκοπήσεων. «Κάποιοι δεν διενεργούν δημοσκοπήσεις. Επιδίδονται σε χειραγώγηση της κοινής γνώμης», δήλωσε εμφατικά, κάνοντας λόγο για ένα «στρατευμένο σύστημα» που στόχο έχει την αναζωπύρωση του τοξικού κλίματος του 2015. Επιπλέον, χαρακτήρισε «προκλητική και σκανδαλώδη» την ύπαρξη αποκλίσεων έως και επτά μονάδων μεταξύ διαφορετικών δημοσκοπήσεων για το ίδιο κόμμα, την ίδια χρονική περίοδο.
Το newsletter του webreporter καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Τίθεται, όμως, το ερώτημα αν οι δημοσκοπήσεις αποτελούν το πραγματικό πρόβλημα ή απλώς αντικατοπτρίζουν μια δυσχερή πραγματικότητα. Ας αφήσουμε, λοιπόν, τις φλύαρες αναλύσεις και ας εστιάσουμε στα δεδομένα, εξετάζοντας την πορεία του ΠΑΣΟΚ τα τρία τελευταία χρόνια – από την παραίτηση του Αλέξη Τσίπρα, η οποία άφησε το πεδίο της αντιπολίτευσης ελεύθερο στον Νίκο Ανδρουλάκη. Για να αποφευχθούν παρερμηνείες λόγω διαφορετικών δημοσκοπικών μεθοδολογιών, οι συγκρίσεις στην ακόλουθη ανάλυση βασίζονται αποκλειστικά στις μετρήσεις της GPO.
Το χρονικό μιας χαμένης ευκαιρίας
Η έρευνά μας ξεκινά από τον Ιούνιο του 2023, με το ΠΑΣΟΚ να καταγράφει 11,84% στις εθνικές εκλογές. Έξι μήνες αργότερα, τον Δεκέμβριο του 2023, ο ΣΥΡΙΖΑ υφίσταται διάσπαση με την αποχώρηση 11 βουλευτών που προχωρούν στην ίδρυση της Νέας Αριστεράς. Η Κεντροαριστερά αδειάζει. Το ΠΑΣΟΚ, όμως, αντί να αναπτυχθεί ραγδαία, παραμένει στάσιμο στο 12,1%.
Η συνέχεια μοιάζει με πολιτικό καρδιογράφημα:
- Μάιος 2024: Λίγο πριν τις ευρωεκλογές, η GPO καταγράφει το κόμμα στο 11,7%, ποσοστό που ανέρχεται σε 12,79% στην κάλπη του Ιουνίου.
- Σεπτέμβριος 2024: Μετά τη ΔΕΘ, το ΠΑΣΟΚ επιστρέφει στη σταθερότητα του 11,8%.
- Νοέμβριος 2024: Η εσωκομματική διαδικασία και η επανεκλογή Ανδρουλάκη λειτουργούν ως «ένεση συσπείρωσης». Το ΠΑΣΟΚ εκτοξεύεται εντυπωσιακά στο 17,4%. Το momentum είναι υπαρκτό. Και κάπου εκεί, χάνεται.
- Ιανουάριος 2025: Ο «αέρας» που απέκτησε το ΠΑΣΟΚ μετά τις εσωκομματικές εκλογές δείχνει να εξαντλείται, με το ποσοστό να υποχωρεί στο 16,6%.
Η εμφάνιση των νέων παικτών
Από την άνοιξη του 2025, το ΠΑΣΟΚ παύει να αγωνίζεται μόνο του. Τον Μάρτιο του 2025, στον απόηχο των μεγάλων συγκεντρώσεων για τα Τέμπη, το κόμμα υποχωρεί στο 14,8% και νιώθει την πίεση από την Ζωή Κωνσταντοπούλου. Τον Απρίλιο του 2025, έρχεται ένα σοκ: η Πλεύση Ελευθερίας αναλαμβάνει τη δεύτερη θέση με 13,4%, αφήνοντας το ΠΑΣΟΚ τρίτο με 12,8%.
Το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 2025 βρίσκουν το κόμμα της Χαριλάου Τρικούπη να ανακάμπτει στη δεύτερη θέση, παραμένοντας όμως καθηλωμένο στο 11,2%. Τον Νοέμβριο του 2025, σημειώνει μια μικρή άνοδο στο 12,6%. Ωστόσο, στο παρασκήνιο ήδη διαφαίνονται οι επόμενες απειλές: τα σενάρια για τη δημιουργία νέων κομμάτων από τον Αλέξη Τσίπρα και τη Μαρία Καρυστιανού.
Πλησιάζοντας στο παρόν, οι αριθμοί είναι αμείλικτοι. Στα τέλη Ιανουαρίου 2026, το ΠΑΣΟΚ υποχωρεί στο 10,8%, ενώ στα τέλη Απριλίου 2026 εμφανίζει 12,8%. Με τα κόμματα των Τσίπρα και Καρυστιανού να έχουν πλέον ανακοινωθεί επίσημα, το ΠΑΣΟΚ φαίνεται να αποχαιρετά οριστικά το όνειρο της δεύτερης θέσης.
Το στρατηγικό αδιέξοδο και η αριστερή στροφή
Το συμπέρασμα είναι σαφές: για τρία ολόκληρα χρόνια, το ΠΑΣΟΚ αγωνιζόταν χωρίς ουσιαστικό αντίπαλο στο χώρο της αντιπολίτευσης. Ο ΣΥΡΙΖΑ βρισκόταν σε αποσύνθεση, η κυβέρνηση παρουσίαζε σημαντική φθορά, και παρόλα αυτά, η Χαριλάου Τρικούπη απέτυχε παταγωδώς να πείσει τους πολίτες ότι προσφέρει μια σοβαρή, κυβερνητική εναλλακτική λύση.
Αντί για μια ξεκάθαρη, κεντρώα πρόταση εξουσίας, ο Νίκος Ανδρουλάκης επέλεξε μια απότομη αριστερή στροφή. Υιοθετώντας ρητορική με βαριές εκφράσεις όπως «μαφία» και «συμμορία» για την κυβέρνηση – ορολογία που ουδέποτε ταίριαζε με την παραδοσιακή πολιτική κουλτούρα και το θεσμικό DNA του ΠΑΣΟΚ – εγκλωβίστηκε σε ένα στρατηγικό αδιέξοδο. Αυτοί οι άκαρποι «αριστερισμοί» δεν προσέλκυσαν ψηφοφόρους της ριζοσπαστικής αριστεράς, οι οποίοι πλέον βρίσκουν νέα πολιτική στέγη. Αντιθέτως, απέτρεψαν τους μετριοπαθείς πολίτες του κέντρου.
Η στρατηγική που ακολούθησε το ΠΑΣΟΚ θυμίζει πλέον την πορεία ενός μοναχικού καβαλάρη, ο οποίος, έχοντας χάσει τον προσανατολισμό του, αρχίζει να πυροβολεί προς κάθε κατεύθυνση. Το αποτέλεσμα; Οι πολίτες εγκαταλείπουν το ΠΑΣΟΚ, είτε στρέφονται προς τον Μητσοτάκη, είτε προς τον Τσίπρα, είτε επιλέγουν την ασφάλεια της δεξαμενής των αναποφάσιστων.
Η σιωπή των δελφίνων
Λαμβάνοντας υπόψη αυτή τη δημοσκοπική καθίζηση, θα περίμενε κανείς η Χαριλάου Τρικούπη να βράζει. Κι όμως, επικρατεί μια σχεδόν εκκωφαντική ηρεμία. Οι γνωστοί «δελφίνοι» του Νίκου Ανδρουλάκη – όπως ο Παύλος Γερουλάνος, η Άννα Διαμαντοπούλου και ο Χάρης Δούκας – επιλέγουν προς το παρόν να κρατούν χαμηλό προφίλ και να μην εισέρχονται σε εσωκομματική αντιπαράθεση. Η τακτική τους δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα ψυχρού πολιτικού υπολογισμού. Κανείς τους δεν επιθυμεί να βρεθεί στο επίκεντρο αυτή τη στιγμή, φοβούμενος να χαρακτηριστεί ως υπονομευτής και να χρεωθεί ένα πιθανό εκλογικό ναυάγιο του ΠΑΣΟΚ, όποτε κι αν διεξαχθούν οι επόμενες εθνικές εκλογές. Αφήνουν τον Νίκο Ανδρουλάκη να υποστεί μόνος του τις συνέπειες των στρατηγικών του επιλογών. Ωστόσο, στους διαδρόμους και στις ανεπίσημες συζητήσεις του κόμματος, πολλοί εκφράζουν την άποψη ότι, εάν το ΠΑΣΟΚ υποχωρήσει τελικά στην τρίτη ή την τέταρτη θέση του πολιτικού χάρτη, ή εάν τα ποσοστά του πλησιάσουν ξανά μονοψήφιους αριθμούς, τότε « the game is over» – και αυτό δεν αφορά μόνο τον Νίκο Ανδρουλάκη, αλλά και τους ίδιους τους «δελφίνους».