Το μείζον κοινωνικό και οικονομικό ζήτημα των «κόκκινων» στεγαστικών δανείων αναμένεται να αποτελέσει έναν από τους κεντρικούς πυλώνες της επικοινωνιακής στρατηγικής του νέου κόμματος που οραματίζεται ο Αλέξης Τσίπρας. Με φιλοδοξία να προσελκύσει υποστήριξη από ένα ευρύ πολιτικό φάσμα, η πρόταση εστιάζει σε δυναμικές παρεμβάσεις και καινοτόμες λύσεις, με στόχο την ενίσχυση των οικονομικά ασθενέστερων μέσω ενός μηχανισμού δίκαιης κατανομής των βαρών.
Το οικονομικό επιτελείο του πρώην πρωθυπουργού, σε συνεργασία με τους ερευνητές του Ινστιτούτου Τσίπρα, επεξεργάζεται ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για την οριστική διευθέτηση των μη εξυπηρετούμενων στεγαστικών δανείων, τα οποία διαχειρίζονται οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers). Το ύψος τους αγγίζει τα 25 δισεκατομμύρια ευρώ, επηρεάζοντας άμεσα πάνω από 350.000 νοικοκυριά.
Το βασικό πλαίσιο της πρότασης έχει διαμορφωθεί, με την εστίαση πλέον να στρέφεται στις λεπτομερείς ρυθμίσεις. Ο κοινός παρονομαστής είναι η θέσπιση μηχανισμών με κρατική συνδρομή, σχεδιασμένων ώστε να ωφελούν όλους τους εμπλεκόμενους: δανειολήπτες, τράπεζες και funds/servicers.
Μια Πρόταση Win-Win Διευθέτησης
Την κεντρική ιδέα παρουσίασε ο Αλέξης Τσίπρας, μιλώντας πρόσφατα στο Forum του «Οικονομικού Ταχυδρόμου», ως πρόταση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης. Παρουσίασε την ιδέα ενός δημόσιου φορέα κοινωνικής διαχείρισης των «κόκκινων» στεγαστικών δανείων, ο οποίος θα διευκολύνει μια διαδικασία «win-win» διευθέτησης μεταξύ του Δημοσίου, των δανειοληπτών και της ευρύτερης αγοράς.
Οι λεπτομέρειες της πρότασης αποκαλύπτονται σταδιακά, με προοπτική περαιτέρω εξειδίκευσής τους μετά από έναν κύκλο συζητήσεων μεταξύ στελεχών του κόμματος, τραπεζικών παραγόντων και επαγγελματιών της αγοράς. Ο πρωταρχικός στόχος είναι η κατάρτιση τελικών ρυθμίσεων που θα είναι συμβατές με το υφιστάμενο ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο, δεν θα δημιουργούν προβλήματα στις τράπεζες και θα είναι αποδεκτές από τους servicers.
Σύμφωνα με την πρόταση, οι νέες ρυθμίσεις θα εφαρμοστούν αρχικά σε μη εξυπηρετούμενα στεγαστικά δάνεια. Ανάλογα με τα αποτελέσματα και τις διαπιστώσεις, η εφαρμογή τους ενδέχεται να επεκταθεί στο μέλλον σε επιχειρηματικά δάνεια και σε δάνεια που σχετίζονται με αγροτική γη.
Προτεραιότητα στην Προστασία της Κατοικίας
Κύριο μέλημα είναι η άμεση προστασία της κατοικίας για περίπου 12.000 ευάλωτα νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο πλειστηριασμού. Η προστασία αυτή θα βασίζεται σε αυστηρά εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, λαμβάνοντας υπόψη παράλληλα την οικογενειακή κατάσταση (ύπαρξη παιδιών, ΑμεΑ).
Επιμερισμός του Κόστους
Το εκτιμώμενο κόστος για το Δημόσιο ανέρχεται σε 280 εκατομμύρια ευρώ. Αναμένεται επίσης κάποια επιβάρυνση για τους servicers, οι οποίοι, αν και θα περιορίσουν τις απαιτήσεις τους, θα ανακτήσουν το αρχικό κεφάλαιο μαζί με ένα εύλογο κέρδος.
Σχετικά με τις υπόλοιπες κατηγορίες οφειλετών στεγαστικών δανείων, το σχέδιο της ΕΛ.ΑΣ. (Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη) δομείται γύρω από την αρχή της διασφάλισης ενός αξιοπρεπούς επιπέδου ζωής για τον ευάλωτο οφειλέτη, πριν από τον υπολογισμό της πραγματικής του δυνατότητας αποπληρωμής. Η προστασία θα είναι εγγυημένη, αλλά όχι αλόγιστη – όσοι έχουν τη δυνατότητα αποπληρωμής, δεν θα μπορούν να χαρακτηριστούν «μπαταχτσήδες».
Δημιουργία Δημόσιου Φορέα Κοινωνικής Διαχείρισης
Στο πλαίσιο του σχεδίου προβλέπεται η σύσταση ενός δημόσιου «φορέα κοινωνικής διαχείρισης στεγαστικών δανείων». Αυτός ο φορέας θα έχει τη δυνατότητα να αγοράζει πακέτα στεγαστικών δανείων ευάλωτων και άλλων δανειοληπτών από τα funds. Το τίμημα αγοράς θα αντιστοιχεί στο αρχικό κόστος κτήσης των δανείων από τα funds, προσαυξημένο με μια λογική απόδοση/κέρδος. Συμπληρωματικά, οι νέες συμφωνίες ρύθμισης με τους οφειλέτες δεν θα περιλαμβάνουν πανωτόκια ή άλλες πρόσθετες χρεώσεις.
Εθελοντική Συμμετοχή για τα Funds
Για την αποφυγή προβλημάτων με το ισχύον εποπτικό πλαίσιο, η διαδικασία αγοραπωλησίας των δανειακών χαρτοφυλακίων θα είναι εθελοντική, χωρίς υποχρέωση πώλησης για τα funds. Ωστόσο, εκτιμάται ότι οι εταιρείες αυτές θα επιδιώξουν να επωφεληθούν, απαλλαγόμενες από «προβληματικά» χαρτοφυλάκια με αμφίβολη εισπραξιμότητα.
Η συμφωνία προβλέπεται να είναι επωφελής και για το Δημόσιο, καθώς θα διασφαλίζει σταθερές χρηματικές ροές για την αποπληρωμή του senior τμήματος των τιτλοποιήσεων, εξαλείφοντας τον κίνδυνο κατάπτωσης κρατικών εγγυήσεων που έχουν παραχωρηθεί στο πλαίσιο του προγράμματος «Ηρακλής».
Μέσω του νέου «φορέα κοινωνικής διαχείρισης» θα ενσωματωθούν επίσης όλα τα αναξιοποίητα ακίνητα του Δημοσίου, καθώς και τα «κόκκινα» ακίνητα, κατόπιν σχετικής συμφωνίας με τα funds. Η υλοποίηση του «σχεδίου Τσίπρα» έχει τη δυνατότητα να διαμορφώσει το πρώτο σημαντικό απόθεμα κοινωνικών κατοικιών.