Ένα σοβαρό διπλωματικό επεισόδιο λαμβάνει χώρα στους κόλπους των Ηνωμένων Εθνών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς η Τουρκία, ως διοργανώτρια χώρα της φετινής συνδιάσκεψης του ΟΗΕ για το κλίμα (COP31), αποκλείει την Κύπρο από ενημερωτικές συναντήσεις και αρνείται συστηματικά να απαντήσει σε αιτήματα για διμερείς επαφές. Αυτή η κατάσταση προκαλεί σημαντικές ανησυχίες στις Βρυξέλλες, σύμφωνα με το Politico, ειδικά καθώς η Κυπριακή Δημοκρατία διατελεί αυτή την περίοδο την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, εκπροσωπώντας επίσημα τα 27 κράτη-μέλη. Δημοσιεύματα, επικαλούμενα πηγές από πέντε διπλωμάτες και αξιωματούχους, υποδεικνύουν ότι η Άγκυρα εκμεταλλεύεται το ρόλο της ως οικοδέσποινα της επικείμενης συνόδου στην Αττάλεια τον Νοέμβριο, για να συνεχίσει την πολιτική της μη αναγνώρισης της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Τα «μπλόκα» της Άγκυρας και το επεισόδιο στη Νέα Υόρκη
Σύμφωνα με τέσσερις Ευρωπαίους διπλωμάτες και έναν αξιωματούχο της ΕΕ, οι οποίοι επέλεξαν να παραμείνουν ανώνυμοι, η τουρκική κυβέρνηση απέκλεισε την Κύπρο από αρκετές άτυπες προπαρασκευαστικές συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν εντός του έτους. Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε το περιστατικό του Μαρτίου στη Νέα Υόρκη, όπου η τουρκική προεδρία της COP31 δεν κάλεσε την Κύπρο σε ενημέρωση στα κεντρικά γραφεία του ΟΗΕ. Αργότερα, η Άγκυρα προέβαλε αντιρρήσεις όταν Κύπριοι διπλωμάτες εμφανίστηκαν μαζί με την επίσημη αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αυτές οι πηγές επισημαίνουν ότι το περιστατικό δεν ήταν μεμονωμένο. Ένας Κύπριος αξιωματούχος, σχολιάζοντας αυτή την τακτική, δήλωσε: «Πραγματοποιούν άτυπες συναντήσεις στο πλαίσιο της COP31 για τις οποίες δεν έχουμε λάβει καμία πρόσκληση». Πρόσθεσε: «Είναι απαράδεκτο, καθώς δεν συνάδει με το καθεστώς τους ως διοργανώτριας χώρας της COP31. Πρέπει να καλέσουν όλα τα κράτη-μέλη του ΟΗΕ, συμπεριλαμβανομένης της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία έχει επίσης συντονιστικό ρόλο ως προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ».
Ευρωπαίοι διπλωμάτες συμμερίστηκαν σε αυτή την ανησυχία, με έναν εξ αυτών να τονίζει: «Αυτό δεν δείχνει σεβασμό προς την κηδεμονία της διαδικασίας του ΟΗΕ».
Άρνηση για διμερείς επαφές και η αντίδραση των Βρυξελλών
Πέρα από τους αποκλεισμούς από τις συναντήσεις, η Τουρκία αγνοεί συστηματικά ή απορρίπτει όλα τα αιτήματα για διμερείς συναντήσεις με την ΕΕ που αποστέλλονται από την Κύπρο, στο πλαίσιο της προεδρίας της στο Συμβούλιο. «Η Τουρκία δεν έχει καμία επαφή με [την Κύπρο] και απέρριψε όλες τις διμερείς συναντήσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά ένας διπλωμάτης, αναφερόμενος στις συνομιλίες ΕΕ-Τουρκίας. Μετά το συμβάν του Μαρτίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέφρασε τη δυσαρέσκειά της προς την Άγκυρα, ενώ ο επικεφαλής της ΕΕ για το κλίμα, Βόπκε Χούκστρα, έθεσε το ζήτημα απευθείας σε Τούρκους αξιωματούχους τον περασμένο μήνα.
Αντίθετα, η Κύπρος συμμετείχε κανονικά σε πρόσφατες κλιματικές συνόδους υψηλού επιπέδου στο Βερολίνο και την Κοπεγχάγη, διοργανωμένες από τη Γερμανία και τη Δανία αντίστοιχα. Αν και δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Λευκωσία θα αντιμετωπίσει πρόβλημα συμμετοχής στις επίσημες, θεσμοθετημένες συναντήσεις του ΟΗΕ στην Αττάλεια, Ευρωπαίοι διπλωμάτες εξέφρασαν την ανακούφισή τους για το γεγονός ότι τον Ιούλιο η Κύπρος παραδίδει την ευρωπαϊκή προεδρία στην Ιρλανδία, η οποία και θα εκπροσωπήσει το μπλοκ κατά τη διάρκεια της κύριας συνόδου τον Νοέμβριο.
Η γραμμή της Τουρκίας και ο ρόλος της Αυστραλίας
Η τουρκική προεδρία της COP31 δεν ανταποκρίθηκε σε αίτημα του Politico για σχολιασμό. Ωστόσο, μετά από επικρίσεις της ΕΕ την άνοιξη, τουρκικά στελέχη είχαν προβάλει ενδεχόμενες αιτιάσεις, υποστηρίζοντας, σύμφωνα με κυπριακά μέσα, ότι η συνάντηση «δεν είχε εντολή από τον ΟΗΕ και, ως εκ τούτου, εναπέκειτο στη διακριτική ευχέρεια του διοργανωτή να εκδώσει προσκλήσεις».
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Τουρκία συνδιοργανώνει τη φετινή σύνοδο κορυφής σε συνεργασία με την Αυστραλία. Η Καμπέρα έχει αναλάβει το διαπραγματευτικό κομμάτι, ενώ η Άγκυρα έχει τον ρόλο του επίσημου οικοδεσπότη. Οι διπλωμάτες ξεκαθάρισαν πως δεν υπάρχει καμία ένδειξη εμπλοκής της Αυστραλίας στον αποκλεισμό της Κύπρου. Μάλιστα, την προηγούμενη εβδομάδα από την Κοπεγχάγη, ο Αυστραλός υπουργός Κλίματος, Κρις Μπόουεν, δήλωσε κατηγορηματικά ότι ο ίδιος και ο Τούρκος ομόλογός του «μοιράζονται τη δέσμευση ότι η COP31 θα είναι διαφανής, χωρίς αποκλεισμούς και συνεργατική».