Από σήμερα τίθεται σε ισχύ το ανανεωμένο πλαίσιο για την αυτοκατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, όπως αυτό θεσπίστηκε με Υπουργική Απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρου Παπασταύρου, και του Υφυπουργού, Νίκου Τσάφου. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) ανακοινώνει ότι το νέο πλαίσιο καθιστά πιο εύκολη και προσιτή την παραγωγή και κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας για ίδια χρήση, τόσο για νοικοκυριά όσο και για επιχειρήσεις.
Βασικά Σημεία του Νέου Πλαισίου:
- Η νέα ρύθμιση αποτελεί ένα σημαντικό βήμα στον οδικό χάρτη για τη μείωση του ενεργειακού κόστους, στο πλαίσιο της Συμφωνίας για Πρόοδο και Ευημερία. Ενισχύει την ενεργειακή δημοκρατία, επιτρέποντας σε περισσότερα νοικοκυριά και επιχειρήσεις να αξιοποιούν τον ήλιο, να παράγουν τη δική τους ενέργεια και να μειώνουν μόνιμα τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.
- Η ενεργειακή δημοκρατία μέσω της αυτοκατανάλωσης είναι βασική προτεραιότητα της Κυβέρνησης. Στόχος είναι η δυνατότητα για όσο το δυνατόν περισσότερους να παράγουν καθαρή ενέργεια, μειώνοντας το κόστος, αυξάνοντας την αυτάρκεια και συμβάλλοντας σε ένα βιώσιμο ενεργειακό μοντέλο.
Η στήριξη της Πολιτείας, η ανταπόκριση των πολιτών και η δυναμική του θεσμού αποτυπώνονται στα 38.812 συστήματα αυτοκατανάλωσης που τέθηκαν σε λειτουργία από το 2020 έως σήμερα, συνολικής ισχύος 1.128 MW. Αυτό έρχεται σε σύγκριση με τα μόλις 1.772 συστήματα ισχύος 36 MW που λειτούργησαν την περίοδο 2015-2019.
Αναλυτικότερα, το Υπουργείο τονίζει:
Το νέο πλαίσιο καθιστά την αυτοκατανάλωση πιο απλή και ευέλικτη, απλοποιώντας τις διαδικασίες και διευρύνοντας τις δυνατότητες συμμετοχής των καταναλωτών. Η διαμόρφωσή του έγινε μετά από ευρεία δημόσια διαβούλευση, με τη συμμετοχή θεσμικών φορέων και πολιτών, καθώς και με τη γνώμη της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ).
Για πρώτη φορά θεσπίζεται η δυνατότητα εγκατάστασης:
- μικρών φωτοβολταϊκών συστημάτων μέγιστης ισχύος έως 800 Watt (“φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι”),
- μεμονωμένων συστημάτων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας,
αποκλειστικά για την κάλυψη ιδίων αναγκών, μέσω απλοποιημένων αδειοδοτικών διαδικασιών, με σαφείς όρους και προϋποθέσεις, καθώς και ειδικές προδιαγραφές για την προστασία του δικτύου. Σε συνδυασμό με τα δυναμικά τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας, οι καταναλωτές θα μπορούν να αποθηκεύουν ενέργεια κατά τις ώρες χαμηλότερων τιμών και να την αξιοποιούν αργότερα, μειώνοντας το κόστος.
Επιπλέον, το νέο πλαίσιο απλοποιεί, αποσαφηνίζει και καθορίζει πλήρως τις διαδικασίες για όλα τα σχήματα αυτοκατανάλωσης, θέτοντας τους όρους για την προσθήκη συστημάτων αποθήκευσης. Διευρύνει και απλουστεύει τη συμμετοχή πολιτών, επιχειρήσεων, αγροτών και Ενεργειακών Κοινοτήτων, ενώ θεσπίζει ειδική διαδικασία για Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ), νομικά πρόσωπα δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου του δημόσιου τομέα και κοινωφελείς οργανισμούς.
Η νέα Υπουργική Απόφαση αντιμετωπίζει ζητήματα του προηγούμενου πλαισίου και φέρνει στοχευμένες βελτιώσεις για μεγαλύτερη λειτουργικότητα, ευελιξία και νέες δυνατότητες.
Ειδικότερα, βελτιώσεις περιλαμβάνουν:
- Αποσαφήνιση των διαδικασιών εφαρμογής και εκκαθάρισης των σχημάτων αυτοκατανάλωσης.
- Διευκόλυνση της ανάπτυξης συλλογικής αυτοκατανάλωσης (π.χ. σε πολυκατοικίες) και σταθμών από τρίτο πρόσωπο.
- Δυνατότητα εκπροσώπησης αυτοκαταναλωτών από διαφορετικούς προμηθευτές.
- Επιτρεπόμενη μετάβαση μεταξύ διαφορετικών σχημάτων αυτοκατανάλωσης και συμμετοχή μιας παροχής σε πολλαπλούς σταθμούς (υπό προϋποθέσεις).
- Μεταβατικές διατάξεις για ομαλή μετάβαση των υφιστάμενων σταθμών, χωρίς επιπλέον κόστος και με άμεσο οικονομικό όφελος.
Το νέο πλαίσιο συνοδεύεται από σημαντικές παρεμβάσεις εκσυγχρονισμού για την εξυπηρέτηση των πολιτών:
- Επιτάχυνση στην εγκατάσταση «έξυπνων» μετρητών.
- Υλοποίηση του Ηλεκτρονικού Μητρώου Αυτοκατανάλωσης για ψηφιοποίηση διαδικασιών και άμεση ανταλλαγή πληροφοριών.
Η αυτοκατανάλωση γίνεται πιο προσιτή, απλή και αποτελεσματική. Με τη συμμετοχή σε σχήματα αυτοκατανάλωσης και την αξιοποίηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), επιτυγχάνεται σημαντική μείωση στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και στο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Παράλληλα, το ΥΠΕΝ σχεδιάζει τη διάθεση επιπλέον 476 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Απανθρακοποίησης των Νήσων για την ενίσχυση της αυτοκατανάλωσης και τη μείωση του κόστους ενέργειας στα νησιά. Ήδη, έχουν διατεθεί πάνω από 170 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης για προγράμματα όπως «Φωτοβολταϊκά στη Στέγη» και «Φωτοβολταϊκά στο Χωράφι».
Ακολουθούν ερωτήσεις και απαντήσεις για το νέο πλαίσιο:
1. Τι περιλαμβάνει και ποιους αφορά το νέο πλαίσιο για την αυτοκατανάλωση; Τι αλλάζει στην πράξη σε σχέση με το προηγούμενο πλαίσιο;
Το νέο πλαίσιο αφορά νοικοκυριά, επιχειρήσεις, επαγγελματίες, αγρότες, ΟΤΑ, φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, παρόχους υπηρεσιών ύδατος, Ενεργειακές Κοινότητες και λοιπούς φορείς που επιθυμούν να παράγουν ηλεκτρική ενέργεια για ίδια κατανάλωση. Αποτελεί τμήμα του οδικού χάρτη για τη μείωση του ενεργειακού κόστους και συμπληρώνει, αναμορφώνει και απλοποιεί το υφιστάμενο κανονιστικό πλαίσιο.
Κύριες αλλαγές:
- Δυνατότητα εγκατάστασης φωτοβολταϊκών στο μπαλκόνι (έως 800 Watt).
- Εγκατάσταση μεμονωμένων συστημάτων αποθήκευσης χωρίς έγχυση ενέργειας στο δίκτυο.
- Ειδική διαδικασία αυτοκατανάλωσης για ΟΤΑ και φορείς του δημόσιου τομέα.
- Δυνατότητα εκπροσώπησης αυτοκαταναλωτών από διαφορετικούς προμηθευτές.
- Απλοποιημένες και αποσαφηνισμένες διαδικασίες για όλα τα σχήματα αυτοκατανάλωσης.
- Επιτρέπεται, υπό προϋποθέσεις, η μετάβαση μεταξύ σχημάτων και η συμμετοχή σε περισσότερους σταθμούς.
2. Πώς λειτουργεί στην πράξη η αυτοκατανάλωση για κατοικίες και επιχειρήσεις, με ή χωρίς σύστημα αποθήκευσης;
Η αυτοκατανάλωση επιτρέπει σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις να παράγουν τη δική τους ενέργεια (π.χ. μέσω φωτοβολταϊκών) και να την καταναλώνουν άμεσα. Η πλεονάζουσα ενέργεια μπορεί να διοχετεύεται στο δίκτυο για αποζημίωση. Με σύστημα αποθήκευσης, η πλεονάζουσα ενέργεια αποθηκεύεται για μεταγενέστερη χρήση, αυξάνοντας το ποσοστό ιδιοκατανάλωσης.
Παράδειγμα: Ένας φούρνος με φωτοβολταϊκό χωρίς μπαταρία καταναλώνει άμεσα την παραγόμενη ενέργεια. Αν η παραγωγή υπερβαίνει την κατανάλωση, η πλεονάζουσα ενέργεια εγχέεται στο δίκτυο και αποζημιώνεται. Αν η παραγωγή δεν επαρκεί, η επιπλέον ενέργεια καλύπτεται από το δίκτυο. Με μπαταρία, η περίσσεια ενέργειας αποθηκεύεται και χρησιμοποιείται αργότερα, μειώνοντας την ανάγκη απορρόφησης από το δίκτυο.
3. Ποιες προδιαγραφές μπαίνουν για την εγκατάσταση «φωτοβολταϊκών στο μπαλκόνι»;
Για πρώτη φορά θεσπίζεται η δυνατότητα εγκατάστασης μικρών φωτοβολταϊκών (έως 800 Watt) με απλοποιημένη ηλεκτρονική διαδικασία μέσω ειδικής ψηφιακής πύλης του ΔΕΔΔΗΕ. Για την ασφάλεια του δικτύου και των εγκαταστάσεων, προβλέπονται:
- Ειδικές προδιαγραφές ασφαλείας (με Υ.Δ.Ε. από μηχανικό).
- Υποχρεωτική εγκατάσταση έξυπνου μετρητή.
- Έλεγχος για ενεργή Υ.Δ.Ε. στην παροχή.
- Δυνατότητα του ΔΕΔΔΗΕ να απαγορεύει συνδέσεις σε τμήματα δικτύου με περιορισμένη δυνατότητα απορρόφησης.
4. Πώς μπορεί κάποιος να κάνει χρήση μπαταρίας για να καλύψει τις ενεργειακές του ανάγκες;
Το νέο πλαίσιο διευρύνει τις επιλογές για χρήση μπαταριών. Καθορίζονται οι όροι για την προσθήκη συστημάτων αποθήκευσης σε σταθμούς αυτοκατανάλωσης, ενώ θεσπίζεται για πρώτη φορά η δυνατότητα εγκατάστασης μεμονωμένων συστημάτων αποθήκευσης (χωρίς ΑΠΕ), αποκλειστικά για την κάλυψη ιδίων καταναλώσεων. Προβλέπεται απλοποιημένη αδειοδότηση, σαφείς όροι και προτεραιότητα στην εξέταση αιτήσεων.
5. Τι προβλέπεται για τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου του δημόσιου τομέα και τα κοινωφελή ιδρύματα;
Το νέο πλαίσιο ενισχύει την υλοποίηση φωτοβολταϊκών σταθμών για αυτοκατανάλωση από αυτούς τους φορείς. Θεσπίζεται ειδική διαδικασία με ταυτοχρονισμένο και εικονικό ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό (net billing & virtual net billing) για φωτοβολταϊκούς σταθμούς που εξυπηρετούν ανάγκες τους (π.χ. σχολεία, νοσοκομεία). Το όφελος πιστώνεται απευθείας ως έκπτωση στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας.
6. Πώς επιτυγχάνεται η ψηφιοποίηση και ο εκσυγχρονισμός των υπηρεσιών αυτοκατανάλωσης;
Δημιουργείται μια σύγχρονη ψηφιακή υποδομή με το Ηλεκτρονικό Μητρώο Αυτοκαταναλωτών Ενέργειας, που θα επιτρέπει την ηλεκτρονική καταχώριση και επικαιροποίηση στοιχείων. Η αξιοποίηση έξυπνων μετρητών και η καταγραφή δεδομένων σε πραγματικό χρόνο βελτιώνουν την παρακολούθηση και την εφαρμογή της αυτοκατανάλωσης. Αυτό οδηγεί σε μείωση γραφειοκρατίας, ταχύτερη αδειοδότηση και καλύτερες υπηρεσίες στους καταναλωτές.
7. Τι ισχύει για τους υπό αδειοδότηση σταθμούς αυτοκατανάλωσης με ταυτοχρονισμένο και εικονικό ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό;
Το νέο πλαίσιο προστατεύει την ασφάλεια δικαίου για σταθμούς που έχουν λάβει Οριστική Προσφορά Σύνδεσης ή έχουν συναφθεί Σύμβαση Σύνδεσης. Η διάρκεια ισχύος τους επανεκκινεί, επιτρέποντάς τους να ολοκληρώσουν την κατασκευή τους, αποφεύγοντας αιφνίδιες αλλαγές κανόνων.
8. Πώς διασφαλίζεται η συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση των νέων ρυθμίσεων;
Το νέο πλαίσιο τέθηκε σε ευρεία δημόσια διαβούλευση 15 ημερών, παρέχοντας τη δυνατότητα σε πολίτες και θεσμικούς φορείς να συμμετάσχουν ενεργά στη διαμόρφωση των ρυθμίσεων. Αυτή η διαδικασία διασφαλίζει διαφάνεια και ουσιαστική συμμετοχή.
9. Ποια σχήματα αυτοκατανάλωσης καλύπτει το νέο πλαίσιο;
Το νέο πλαίσιο καλύπτει όλα τα σχήματα αυτοκατανάλωσης: ενεργειακό συμψηφισμό (net metering), εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό (virtual net metering), ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό (net billing), εικονικό ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό (virtual net billing). Επίσης, καλύπτει τη συλλογική αυτοκατανάλωση και τη δυνατότητα ο σταθμός να ανήκει σε τρίτο πρόσωπο, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Οδηγία.
10. Ποιος είναι ο στόχος για την αυτοκατανάλωση;
Ο στόχος είναι η μείωση του ενεργειακού κόστους, η επιτάχυνση της βιώσιμης ενεργειακής μετάβασης, η ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας και της ενεργειακής δημοκρατίας. Παρέχονται εργαλεία στους καταναλωτές να παράγουν, αποθηκεύουν και καταναλώνουν τη δική τους καθαρή ενέργεια, μειώνοντας μόνιμα τους λογαριασμούς τους. Στόχος είναι η αύξηση της συμμετοχής όλων των φορέων σε σχήματα αυτοκατανάλωσης και η δυναμική ανάπτυξη του θεσμού.
11. Από πότε προβλέπεται να μπορεί ένα νοικοκυριό ή μια επιχείρηση να κάνει χρήση του νέου πλαισίου στη πράξη;
Με τη δημοσίευση της Υπουργικής Απόφασης, το πλαίσιο είναι πλήρως λειτουργικό. Νοικοκυριά, επιχειρήσεις, αγρότες, ΟΤΑ, φορείς και κοινωφελή ιδρύματα μπορούν να εγκαταστήσουν σταθμό αυτοκατανάλωσης (με ή χωρίς μπαταρία) ή και μεμονωμένα συστήματα αποθήκευσης, να συμψηφίζουν καταναλώσεις και να μειώσουν το ενεργειακό τους κόστος. Οι συμβάσεις συμψηφισμού θα συνάπτονται με ταχύτερες διαδικασίες.
Σημείωση: Για τα «φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι», οι εγκαταστάσεις θα είναι δυνατές μετά τη δημοσίευση των προδιαγραφών ασφαλείας από τον ΔΕΔΔΗΕ, έως τις 31 Οκτωβρίου 2026.