Οι φορολογούμενοι, οι λογιστές αλλά και οι ελεγκτές της Εφορίας βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα πρωτοφανές νομοθετικό κουβάρι, καθώς για τους χρόνους παραγραφής των εκκρεμών φορολογικών υποθέσεων, ισχύουν τρεις διαφορετικές ταχύτητες. Η σύγχυση κορυφώνεται στις περιπτώσεις μη υποβολής δηλώσεων εισοδήματος και ΦΠΑ, υποθέσεις για τις οποίες δεν υπάρχουν ενιαίοι κανόνες αντιμετώπισης.
Ανάλογα με το φορολογικό έτος που αφορά κάθε υπόθεση, η ΑΑΔΕ μπορεί να αναζητήσει εκκρεμείς υποθέσεις ακόμη και 15 χρόνια πίσω, ενώ για άλλα, πιο πρόσφατα έτη, το δικαίωμα ελέγχου έχει ήδη εκπνεύσει.
Αυτή η κατάσταση είναι αποτέλεσμα διαδοχικών νομοθετικών παρεμβάσεων, οι οποίες διαμόρφωσαν διαφορετικά χρονικά όρια για την παραγραφή φορολογικών υποθέσεων. Έτσι, ενώ ορισμένες χρήσεις παραμένουν ανοιχτές για έλεγχο, άλλες, χρονικά μεταγενέστερες, έχουν κλείσει οριστικά, παρά το γεγονός ότι αφορούν την ίδια παράβαση: τη μη υποβολή δήλωσης εισοδήματος ή ΦΠΑ.
Το Χάος στην Παραγραφή
Με βάση το ισχύον πλαίσιο, όπως έχει διαμορφωθεί από τις νομοθετικές παρεμβάσεις των τελευταίων 10 ετών, προβλέπονται τα ακόλουθα:
- Για τις χρήσεις 2010, 2011, 2012 έως και 2013, προβλέπεται περίοδος παραγραφής 15 ετών. Σύμφωνα με αυτή την πρόβλεψη, η φορολογική διοίκηση μπορεί να αναζητήσει υποθέσεις μη υποβολής δηλώσεων για το 2010 έως το τέλος του 2026, για το 2011 έως το τέλος του 2027, για το 2012 έως το τέλος του 2028 και για το 2013 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2029.
- Για τα φορολογικά έτη 2014, 2015, 2016 και 2017, εφαρμόστηκε η πενταετής παραγραφή. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι προθεσμίες που είχε στη διάθεσή της η Εφορία για να ελέγξει τους φορολογούμενους να έχουν εκπνεύσει στα έτη 2020, 2021, 2022 και 2023, αντίστοιχα.
- Για τα φορολογικά έτη από το 2018 και μετά, η προθεσμία παραγραφής στις περιπτώσεις μη υποβολής δήλωσης ανέρχεται σε δέκα χρόνια, σύμφωνα με τις νεότερες νομοθετικές παρεμβάσεις. Για παράδειγμα, εάν δεν έχει υποβληθεί φορολογική δήλωση για το φορολογικό έτος 2018, η υπόθεση παραμένει ανοιχτή προς έλεγχο και παραγράφεται στις 31 Δεκεμβρίου 2029.
Το Κομφούζιο και τα Παράδοξα
Η σημερινή πολυπλοκότητα, που συνδέεται με τις αλλαγές στη φορολογική νομοθεσία από το 2014 έως το 2024, οδηγεί σε ασυνήθιστα παράδοξα:
- Φέτος, το 2026, έχουν ήδη παραγραφεί τα φορολογικά έτη 2014, 2015, 2016 και 2017. Ωστόσο, τα έτη 2010, 2011, 2012 και 2013, τα οποία παραγράφονται μετά από 15 χρόνια, δεν θα έχουν παραγραφεί.
- Το 2029, θα παραγραφεί ταυτόχρονα το έτος 2013 (λόγω 15ετούς παραγραφής) και το έτος 2018 (λόγω 10ετούς παραγραφής).
Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι, εάν παραγραφεί μία υπόθεση, η ΑΑΔΕ δεν έχει το δικαίωμα να καταλογίσει φόρους και πρόστιμα, ακόμα και αν διαπιστωθεί σημαντική φοροδιαφυγή.