Σε μια κρίσιμη περίοδο όπου ο Κυριάκος Μητσοτάκης φαίνεται να βρίσκεται σε δυσχερή θέση, αναδεικνύεται ξανά το φαινόμενο οι σημαντικότεροι σύμμαχοί του να προέρχονται από τους πολιτικούς του αντιπάλους, τόσο από την αντιπολίτευση όσο και από το εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας. Ενώ η κυβέρνηση χάνει έδαφος εξαιτίας νέων αποτυχιών στην εσωτερική πολιτική και στο διπλωματικό μέτωπο, και ταυτόχρονα ανησυχεί για την εξάπλωση των ευρωπαϊκών εξελίξεων στα ελληνικά σύνορα, τα δύο κόμματα που θα έπρεπε να προκαλούν φόβο – το ένα ως αξιωματική αντιπολίτευση και το άλλο ως, έστω και μονοπρόσωπη, εξωκοινοβουλευτική δύναμη – εμφανίζονται αποδυναμωμένα. Περιορίζονται σε άσφαιρες δηλώσεις, λειτουργώντας ως «Κουταλιανοί».
Το newsletter του webreporter καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Αποκομμένα από την κοινωνία και τις δυναμικές της, τα κόμματα αυτά όχι μόνο δεν επιδεικνύουν αγωνιστική διάθεση απέναντι στην κυβέρνηση, αλλά φαίνεται να αποστρέφονται τις λαϊκές κινητοποιήσεις.
Οι Αντιφάσεις και οι Δισταγμοί του Αλέξη Τσίπρα και του Νίκου Ανδρουλάκη
Για τον Αλέξη Τσίπρα, το νέο του πολιτικό όχημα παρουσιάζει ήδη προβλήματα, καθώς οι δημοσκοπήσεις – ή ίσως οι δημοσκόποι – φαίνεται να τον επηρεάζουν αρνητικά. Οι επιδόσεις του ΣΥΡΙΖΑ, σύμφωνα με τις τελευταίες μετρήσεις, κινούνται κάτω από τα ποσοστά των διπλών εκλογών του 2023, όταν το κόμμα του είχε λάβει 17,83% και ο ίδιος είχε αποχωρήσει από τη Βουλή και την ηγεσία του κόμματος. Η ψυχολογία του απέναντι στον νικητή δεν διέφερε σημαντικά από αυτή του Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος δεν είχε επισκεφθεί το Μέγαρο Μαξίμου για να παραδώσει την εξουσία.
Σήμερα, η αντικυβερνητική δράση του ΣΥΡΙΖΑ ξεκινά από κοινότυπες δηλώσεις που χάνουν την πολιτική τους ισχύ πριν καν περάσουν λίγες ημέρες, και καταλήγει σε αδύναμες περιοδείες με μικρό ακροατήριο. Τα πρόσωπα που εκπροσωπούν το κόμμα στα μέσα ενημέρωσης εμφανίζονται επικοινωνιακά αδύναμα ή πολιτικά εκτός τόπου και χρόνου.
Συχνά, παρουσιάζουν μια σχεδόν γραφική αντίφαση: Επικαλούνται τις δημοσκοπήσεις ως απόδειξη υπεροχής του ΣΥΡΙΖΑ και του Τσίπρα έναντι του ΠΑΣΟΚ και του Ανδρουλάκη, αλλά τις αγνοούν όταν πρόκειται για τη Νέα Δημοκρατία και τον Μητσοτάκη. Αυτή η στάση δεν μπορεί να χαρακτηρισριστεί ως αποτελεσματική αντιπολίτευση. Ιδίως όταν στα τηλεοπτικά πάνελ, για να παρουσιάσουν επιχειρήματα πολιτικής, ιδεολογίας και διακυβέρνησης απέναντι σε στελέχη της ΝΔ, ξεκινούν αναφερόμενοι στον «εμπροσθοβαρή» χαρακτήρα του ΣΥΡΙΖΑ και καταλήγουν στα πεπραγμένα των κυβερνήσεων του ΣΥΡΙΖΑ της περιόδου 2015-2019.
Δεν έχει λογική να επικεντρώνονται στην εξωτερική πολιτική, παραλείποντας πρόσωπα όπως ο Νίκος Κοτζιάς, ή να αναφέρονται στα οικονομικά της εξόδου από το Μνημόνιο, αφήνοντας απ’ έξω τον Ευκλείδη Τσακαλώτο. Για άλλους λόγους, αποφεύγουν να θυμούνται τον Πάνο Καμμένο, με τον οποίο συνδιοίκησαν, ή υπουργούς-σύμβολα των ίδιων κυβερνήσεων, όπως ο Νίκος Παππάς. Ούτε τις αναρτήσεις του Ανδρέα Ξανθού στο πληκτρολόγιο, ούτε την πολιτική συμπεριφορά της Ρένας Δούρου μετά την τραγωδία στο Μάτι.
Για το ΠΑΣΟΚ, η κατάσταση είναι ελαφρώς καλύτερη, ειδικά μετά τις διακριτικές αλλαγές που έκανε ο Νίκος Ανδρουλάκης στο «ρετιρέ» της Χαριλάου Τρικούπη, όπως η ανάθεση του Πολιτικού Σχεδιασμού στον ίδιο και ο παραγκωνισμός της «σκιώδους κυβέρνησης», αναλαμβάνοντας ο ίδιος το πλήρες βάρος της προεκλογικής προετοιμασίας, με το ρίσκο του «όλα ή τίποτα».
Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι η υποδοχή του Ανδρουλάκη στην επικράτεια είναι πιο μαζική από αυτήν του Τσίπρα και το στίγμα του ΠΑΣΟΚ είναι υπέρτερο του ΣΥΡΙΖΑ, η αντιπολιτευτική του διάθεση αμβλύνεται όταν δεν δέχεται εισηγήσεις για μαζικές αντικυβερνητικές εκδηλώσεις. Φοβάται, πιθανώς, να «τρομάξει τους νοικοκυραίους» και να κατηγορηθεί από την κυβέρνηση για «ακραία συμπεριφορά» – ή για μετακίνηση προς τις θέσεις του Δημάρχου Αθηναίων, Χάρη Δούκα.
Η «Συνέλευση των Αντιμητσοτακικών»
Στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας, η αμφισβήτηση προς τον Μητσοτάκη μοιάζει να εκλαμβάνεται ως ανέκδοτο, ειδικά μετά την εμφάνιση του Νίκου Δένδια στο συνέδριο – το ανώτατο κομματικό όργανο – και την γενικότερη στάση απέναντι στον Πρωθυπουργό, η οποία περιορίζεται σε υπαινιγμούς. Φαίνεται σαν να περιμένει την αρχηγία ως μια «ενθρόνιση», αποτέλεσμα μιας διεκδίκησης σε «μαρμαρένια αλώνια».
Πιο αποτελεσματικοί, ως διεκδικητές, εμφανίζονται ο Κυριάκος Πιερρακάκης και ο Άδωνις Γεωργιάδης, οι οποίοι δηλώνουν δημόσια την υποστήριξή τους στον Πρωθυπουργό. Στα πέριξ της ΝΔ, η μιντιακή «φιλολογία» ότι ο Μητσοτάκης κινδυνεύει, όχι ακριβώς από τον Σαμαρά (που θα μπορούσε), αλλά από το «κάθισμα» κάποιων εκδηλώσεων που φέρνουν κοντά τον Σαμαρά, τον Καραμανλή και τον Μεϊμαράκη, πλησιάζει την ιλαρότητα. Αυτό φάνηκε και στην «κοινή» παρουσία τους σε εκδήλωση του Πανεπιστημίου Αθηνών, με ομιλητή τον Περιφερειάρχη Κεντρικής Μακεδονίας.
Ο Μητσοτάκης δεν κινδυνεύει από το πρωτόκολλο που σχετίζεται με τους τρεις προκατόχους του στο κόμμα, ούτε από υπαινιγμούς και διαφοροποιήσεις. Η τύχη του στις κάλπες, και συνακόλουθα η θέση του στο κόμμα, θα επηρεαστεί αρνητικά όταν υπάρξουν δημόσιες και ανοιχτές δηλώσεις εναντίον του. Την τελευταία δεκαετία, ο «Νεομητσοτακισμός» έχει αναπτύξει μηχανισμούς απορρόφησης αυτών των κραδασμών. Περισσότερη αναταραχή προκαλεί η Ντόρα Μπακογιάννη, με την προεξόφληση της πτώσης του αδελφού της και την πρόβλεψη για επίδοση της ΝΔ κάτω του 25%, παρά η σιωπηρή αποδοχή των επιθέσεων από τον Σαμαρά από «σιωπηλούς παράγοντες» του κόμματος και της Κοινοβουλευτικής Ομάδας.
Είναι ένας κανόνας της πολιτικής: Για να πλήξεις κάποιον που βλάπτει τη χώρα και την παράταξή σου, δεν αρκεί να το ψιθυρίσεις στις παρέες σου. Πρέπει να πάρεις θέση εναντίον του ξεκάθαρα και να αναμετρηθείς με όσους τον υποστηρίζουν. Εκτός από τον Σαμαρά – ο οποίος επιθυμεί απλώς εκδίκηση για την «ταπείνωση» που του επιφύλαξε ο «προστατευόμενός» του – και τον Κώστα Καραμανλή, καθώς και την παρρησία του Προκόπη Παυλόπουλου, κανείς άλλος δεν έχει μιλήσει ανοιχτά και τεκμηριωμένα για την «καταστροφική λειτουργία» του Μητσοτάκη σε συγκεκριμένα μέτωπα.
Να Μιλήσει και Εναντίον του Μητσοτάκη
Ωστόσο, και ο πρώην Πρωθυπουργός και αρχηγός της ΝΔ θα χρειαστεί κάποια στιγμή να μιλήσει και εναντίον του Μητσοτάκη. Θα πρέπει να σπάσει τη βιτρίνα των «καλών σχέσεων μεταξύ τους» που κατασκευάζει ο Πρωθυπουργός, προσποιούμενος ότι ανήκουν στο ίδιο κόμμα. Τα ψιθυριστά μισόλογα κάποιων με ρόλους στον κομματικό σχηματισμό, που δήθεν υποδηλώνουν προσανατολισμό προς τον «Σαμαρά» είναι ανούσια. Από αυτή την άποψη, το πιο αξιόπιστο ρεπορτάζ για την κατάσταση στο κυβερνητικό στρατόπεδο προέρχεται από τους αδελφούς Κατσιμίχα, με το τραγούδι τους «Η συνέλευση των ποντικών». Τίποτα από όσα διακινούνται στα ΜΜΕ δεν είναι πιο ακριβές:
- «Σ’ ένα υπόγειο στην πλατεία Αβησσυνίας
Συγκεντρώθηκαν τα ποντίκια μια φορά
Για να σκεφτούν πώς θα γλιτώσουν μια για πάντα
Από του γάτου τον αιώνιο βραχνά
Το συζητάγανε ημέρες και ημέρες
Μα τελικά δεν καταλήξαν πουθενά
Και είχαν όλοι πια συνειδητοποιήσει
Ότι κομπλάρισε η συνέλευση γερά
Τότε πετάγεται ένας νεαρός και λέει
Βρήκα τη λύση του προβλήματος παιδιά
Θα πλησιάσουμε την ώρα που κοιμάται
Και θα του δέσουμε κουδούνα στην ουρά
Κι όλοι φώναξαν : μπράβο αυτό είναι συμφωνούμε
Και πέρασε η πρότασή του παμψηφεί
Μα ένας γέρος ποντικός τους λέει «δικαίωμα»
Και θέτει την εξής ερώτηση:
Άμα μου λύσετε αυτή την απορία
Τότε δε θα ‘χω αντίρρηση καμιά
Ποιος από σας τολμάει το γάτο να ζυγώσει
Να του κρεμάσει την κουδούνα στην ουρά;
Και από τότε έχουν περάσει χίλια χρόνια
Κι ακόμα ο γάτος τα ποντίκια κυνηγά
Που πάει να πει ότι δε βρέθηκε κανένας
Να του κρεμάσει την κουδούνα στην ουρά
Όλες οι λύσεις είναι φίνες και ωραίες
Τότε και μόνο όταν είναι εφικτές
Μα σαν δεν έχεις κότσια να τις εφαρμόσεις
Άσ’ τες, καλύτερα καθόλου μην τις λες…»