Η πρόσφατη απαγγελία ομοσπονδιακών κατηγοριών εναντίον του Ραούλ Κάστρο για την κατάρριψη πολιτικών αεροσκαφών το 1996, κινδυνεύει να εξανεμίσει κάθε εναπομείνασα ελπίδα για διπλωματική συμφωνία που θα απέτρεπε μια ένοπλη σύγκρουση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κούβας. Η εξέλιξη αυτή, η οποία έγινε γνωστή την Τετάρτη στο Μαϊάμι —την ίδια ημέρα που η κουβανική διασπορά τιμά την ανεξαρτησία της από την Ισπανία— προκάλεσε ενθουσιασμό στους εξόριστους Κουβανούς της Φλόριντα, όπως επισημαίνει το CNN στην ανάλυσή του. Βλέποντας την κυβέρνηση της Αβάνας πιο αποδυναμωμένη από ποτέ, οι αντι-Κάστρο κύκλοι τάσσονται πλέον σθεναρά υπέρ της μη-συμβιβαστικής στάσης, αποκλείοντας τη διατήρηση αξιωματούχων του καθεστώτος στις θέσεις τους.
Ωστόσο, για τους Κουβανούς που στηρίζουν την επανάσταση στο νησί, η πιθανότητα να βρεθεί ο Κάστρο εκτός Κούβας, πόσο μάλλον ενώπιον μιας δικαστικής αίθουσας στο Μαϊάμι, είναι μηδενική.
«Είναι η ζωντανή ενσάρκωση της επανάστασης», δήλωσε στο CNN ο πρώην Αμερικανός διπλωμάτης Ρικάρντο Ζούνιγκα, αναφερόμενος στον Κάστρο. Ο Ζούνιγκα, ο οποίος υπήρξε μέλος της μυστικής διαπραγματευτικής ομάδας που είχε καταλήξει σε συμφωνία με Κουβανούς αξιωματούχους (συμπεριλαμβανομένου του γιου του Ραούλ Κάστρο), για την αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων επί κυβέρνησης Ομπάμα, προειδοποίησε ότι η δίωξη του Κάστρο ως μέσο πίεσης προς την κουβανική κυβέρνηση μπορεί να έχει τα αντίθετα αποτελέσματα.
«Τελικά, η απογοήτευση και στις δύο πλευρές θα μπορούσε να οδηγήσει σε σύγκρουση, απλώς και μόνο επειδή η Ουάσινγκτον διακόπτει την επικοινωνία με την κουβανική κυβέρνηση μέσω αυτού του κατηγορητηρίου», σημείωσε ο πρώην διπλωμάτης.
Η τραγωδία του 1996 και η ρητορική Τραμπ
Πολλοί εξόριστοι πιστεύουν ότι η επανάσταση των Φιντέλ και Ραούλ Κάστρο πλησιάζει στο τέλος της, και ότι η πρόσθετη πίεση είναι το μόνο που χρειάζεται για να επιταχυνθεί η αναπόφευκτη πτώση. Για την κοινότητα του Μαϊάμι, η κατάρριψη δύο πολιτικών αεροσκαφών το 1996, τα οποία ανήκαν στην εθελοντική οργάνωση «Αδελφοί για τη Διάσωση» και κατά την οποία έχασαν τη ζωή τους τέσσερις Κουβανοαμερικανοί, παραμένει ένα έγκλημα που παραμένει ατιμώρητο για πάνω από 30 χρόνια.
Η πολιτική ένταση αντικατοπτρίστηκε και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με την Κουβανοαμερικανίδα βουλευτή των Ρεπουμπλικάνων, Μαρία Ελβίρα Σαλαζάρ, να δηλώνει στο X την Τρίτη: «Η εποχή των Κάστρο έχει τελειώσει». Από την πλευρά του, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, αξιοποιώντας τη δημοτικότητά του μεταξύ των Κουβανοαμερικανών ψηφοφόρων, δεν έχει αποκλείσει μια πιθανή συμφωνία που θα μπορούσε να αποτρέψει μια αμερικανική επίθεση στο νησί.
«Μπορώ (να κάνω μια συμφωνία) είτε αλλάξετε το καθεστώς είτε όχι. Ήταν ένα σκληρό καθεστώς και σκότωσαν πολλούς ανθρώπους», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους την Τρίτη. Ενώ ο Τραμπ ισχυρίζεται ότι η κουβανική κυβέρνηση είναι «απελπισμένη» για μια συμφωνία, είχε δηλώσει το ίδιο και για τη Βενεζουέλα και το Ιράν, όπου οι διαπραγματεύσεις τερματίστηκαν απότομα με αμερικανικά στρατιωτικά πλήγματα. Την ίδια ώρα, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, επίσης Κουβανοαμερικανός και φανερός εχθρός των Κάστρο, έχει καταστήσει σαφές ότι η ανώτατη ηγεσία της Κούβας πρέπει να αποχωρήσει. Αντιμέτωπη με τόσο σκληρά διλήμματα, η κουβανική κυβέρνηση ενδέχεται να επιλέξει να πέσει μαχόμενη παρά να παραδώσει την εξουσία χωρίς να χυθεί αίμα, σε μια χώρα όπου κάθε επίσημος λόγος ολοκληρώνεται με την κραυγή «Πατρίδα ή θάνατος!»
Οικονομική ασφυξία και προειδοποιήσεις της CIA
Ο πετρελαϊκός αποκλεισμός που επέβαλε η κυβέρνηση Τραμπ έχει ωθήσει την Κούβα στα πρόθυρα μιας βαθιάς οικονομικής και ανθρωπιστικής κρίσης. Οι κυρώσεις εναντίον ξένων εταιρειών που συνεργάζονται με την Αβάνα ανάγκασαν ναυτιλιακές εταιρείες που εισάγουν τρόφιμα να ανακοινώσουν τη διακοπή των δρομολογίων τους. Οι ελλείψεις και οι διακοπές ρεύματος έχουν πυροδοτήσει σκόρπιες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, ένα φαινόμενο που οι κουβανικές αρχές συνήθως δεν ανέχονται. Μέσα σε αυτό το κλίμα, μια αιφνιδιαστική επίσκεψη του διευθυντή της CIA, Τζον Ράτκλιφ, την περασμένη εβδομάδα, λειτούργησε ως τελεσίγραφο προς την κουβανική κυβέρνηση, προειδοποιώντας την ότι το παράθυρο για παραχωρήσεις κλείνει. Τη Δευτέρα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανακοίνωσε νέες οικονομικές κυρώσεις κατά ανώτατων αξιωματούχων, τις οποίες ο Κουβανός πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ υποβάθμισε, δηλώνοντας ότι κανένας Κουβανός αξιωματούχος «δεν είχε περιουσία για να προστατεύσει υπό την δικαιοδοσία των ΗΠΑ».
Το σκηνικό του πολέμου
Η δίωξη του Ραούλ Κάστρο, ο οποίος ήταν επικεφαλής του κουβανικού στρατού κατά την κατάρριψη των αεροσκαφών το 1996, ανεβάζει την ένταση σε επίπεδα που έχουν να εμφανιστούν από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Οι κατηγορίες αυτές προετοιμάζουν το έδαφος για μια πιθανή στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ με σκοπό την έκδοσή του — όπως ακριβώς συνέβη και με τον Νικολάς Μαδούρο της Βενεζουέλας. Ωστόσο, σε αντίθεση με τη Βενεζουέλα, όπου ο στρατός του Μαδούρο προέβαλε αδύναμη αντίσταση και οι αρχηγοί του συμμορφώθηκαν γρήγορα με τις απαιτήσεις του Τραμπ, οι πιστοί υποστηρικτές του Κάστρο αναμένεται να αντιδράσουν πολύ πιο επιθετικά.
Όπως και το 1996 —όταν οι «Αδελφοί για τη Διάσωση» είχαν ρίξει αντικυβερνητικά φυλλάδια πάνω από την Αβάνα— οι Κουβανοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι έχουν το δικαίωμα να υπερασπιστούν την κυριαρχία τους. Ήδη, ο στρατός της Κούβας προετοιμάζεται να αποκρούσει μια πιθανή αμερικανική επίθεση, με τον Ντίας-Κανέλ να προειδοποιεί ότι «λουτρό αίματος» περιμένει οποιαδήποτε εισβολή. Σε όλο το νησί πραγματοποιούνται στρατιωτικές ασκήσεις, ενώ η κυβέρνηση καλεί τον άμαχο πληθυσμό να προετοιμαστεί για χτύπημα. Οποιαδήποτε κίνηση εναντίον του 94χρονου Κάστρο, ο οποίος παραμένει ο ανεπίσημος ηγέτης της επανάστασης και του στρατού, θα οδηγούσε σε ολοκληρωτικό πόλεμο.
Ο Ρικάρντο Ζούνιγκα έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι η στοχοποίηση του Κάστρο στερεί από την Αβάνα κάθε περιθώριο ελιγμών. «Από την κουβανική πλευρά, διακόπτοντας την επικοινωνία, ενδέχεται να μην αντιληφθούν ότι το επόμενο στάδιο από την πλευρά των ΗΠΑ θα μπορούσε να είναι κάποιου είδους επίθεση», προειδοποίησε. «Αλλά δεν έχουν απομείνει και πολλά πράγματα να καταστραφούν που να μην είναι ήδη ρημαγμένα».