Η Πραγματικότητα των Δασμών και οι Επιπτώσεις τους

Η κατάσταση που προκύπτει από τους κατ’ ευφημισμό «ανταποδοτικούς» δασμούς στις εισαγωγές από περισσότερες από 180 χώρες, όπως ανακοινώθηκε την περασμένη Τετάρτη από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, αποδείχθηκε πιο ανησυχητική απ’ ό,τι περίμεναν οι επενδυτές. Αυτό φάνηκε ξεκάθαρα από την κατακόρυφη πτώση που υπέστησαν τα χρηματιστήρια στο τέλος της εβδομάδας.

Οι μετοχές σημείωσαν σημαντική πτώση παγκοσμίως την Πέμπτη, η οποία εντάθηκε την Παρασκευή μετά τις αντιδράσεις της Κίνας με επιβολή δασμών σε αμερικανικά προϊόντα και περιορισμούς στις εξαγωγές ορισμένων σπάνιων γαιών προς τις ΗΠΑ. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι η μεγαλύτερη πτώση παρατηρήθηκε στη Wall Street, όπου ο δείκτης S&P 500 υποχώρησε περίπου κατά 11% σε δύο ημέρες και η συνολική του αξία μειώθηκε κατά 5,4 τρισεκατομμύρια δολάρια. Παράλληλα,ο δείκτης Nasdaq παρουσίασε πτώση της τάξεως του 12%.Στην Ευρώπη, ο δείκτης Stoxx 50 έκλεισε με απώλειες γύρω στο 8% για το ίδιο διάστημα.

Επιπλέον, το δολάριο βρέθηκε υπό πίεση ενώ το ευρώ κέρδισε περίπου 2%, ξεπερνώντας προσωρινά τα 1,10 δολάρια. Ωστόσο, τα κέρδη αυτά περιορίστηκαν την Παρασκευή.

Οι επενδυτές εξέφρασαν τη σαφή τους ετυμηγορία σχετικά με τη στρατηγική του Τραμπ για τους δασμούς: Όλες οι οικονομίες θα υποστούν πλήγματα στον κοντινό μέλλον αλλά κυρίως θα πληγεί η ίδια η αμερικανική οικονομία που διατρέχει τον κίνδυνο ύφεσης λόγω ενός παγκόσμιου εμπορικού πολέμου.

Αυτό συνιστά ίσως ένα από τα μεγαλύτερα παραδόξα στην ιστορία – μια κυβέρνηση της μεγαλύτερης οικονομίας στον κόσμο να υιοθετεί πολιτικές αγνοώντας τις προειδοποιήσεις για τις αρνητικές συνέπειες που αυτές θα έχουν τόσο στην ίδια όσο και στους παραδοσιακούς συμμάχους της.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις μεγάλων αμερικανικών τραπεζών όπως η JP Morgan, αναμένεται ύφεση -0.3% για φέτος στην αμερικανική οικονομία συγκριτικά με ανάπτυξη +1.3% πριν τις ανακοινώσεις Τραμπ και αύξηση της ανεργίας στο 5.3%. Για την Ευρωζώνη υπάρχουν επίσης ανησυχίες σχετικά με τη ανάπτυξη καθώς η Barclays προβλέπει πιθανότητα ύφεσης στο δεύτερο εξάμηνο του 2025.

Για τα προϊόντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιβλήθηκαν ενιαίοι συντελεστές φόρου ύψους 20%, κάτι που ισχύει επίσης και για ελληνικά προϊόντα. Οι ελληνικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ είναι χαμηλές (μόλις στο 4.8% των συνολικών εξαγωγών) επικεντρώνονται κυρίως σε αγροτικά προϊόντα καθώς και σε καύσιμα ή μέταλλα όπως χάλυβας κι αλουμίνιο. Ενώ οι άμεσες συνέπειες μπορεί να φαίνονται μικρές για την ελληνική οικονομία αρχικά, οι έμμεσες επιπτώσεις θα μπορούσαν να είναι πιο σοβαρές λόγω αρνητικής επίδρασης στις βασικές αγορές εξαγωγής ελληνικών προϊόντων όπως Γερμανία ή Ιταλία.

Οι αυστηροί αυτοί δασμοί εφαρμόζονται χωρίς διάκριση μεταξύ «δικαίων» ή «αδίκων» περιπτώσεων προκαλώντας έντονες αντιδράσεις τόσο στους παραδοσιακούς συμμάχους όσο κι στους ανταγωνιστές των ΗΠΑ. Ξεκινώντας από ποσοστό μόλις του10% για χώρες όπου υπάρχει ισοσκελισμένο ή θετικό εμπορικό ισοζύγιο μέχρι υψηλότερους συντελεστές ανάλογα με το έλλειμμα εισαγωγής κάθε χώρας ως ποσοστό επί των εισαγόμενων αγαθών.
Στην περίπτωση της Κίνας έχουν επιβληθεί φορολογικοί συντελεστές έωςκαι34%, ενώ εάν συμπεριληφθεί προηγούμενος φόρος20%, τότε φθάνει ουσιαστικά το54%.Για άλλες χώρες ακόμα κι αν είναι λιγοστά αναπτυσσόμενες έχουν εφαρμοστεί ακόμη υψηλότεροι συντελεστές.

Aυτό δεν σχετίζεται καθόλου με αποκατάσταση δήθεν αδικιών εις βάρος των ΗΠΑ ούτε έχει σκοπό να δημιουργήσει ίσα ανταγωνιστικά πλαίσια μέσω «ανταποδοτικών» μέτρων αλλά περισσότερο μοιάζει σαν προσπάθεια εγκαθιδρύσεως μιας νέας παγκόσμιας τάξης εμπορίου υπέρ των Αμερικάνικων προϊόντων.
Οι συγκεκριμένοι φόροι μπορούν θεωρητικά να τροποποιηθούν μέσα από διμερείς διαπραγματεύσεις.
Ο πρόεδρος Τραμπ ανέφερε ότι μπορεί να υπάρξει συζήτηση εφόσον υπάρξει κάποια «εξαιρετική προσφορά» εκ μέρους άλλων χωρών όμως αυτή η θέση δηλώνει πως απαιτούνται μεγάλες παραχωρήσεις δύσκολα αποδεκτές απ’ αυτές τις χώρες.»