Με το βλέμμα στραμμένο στις ανακοινώσεις της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ) τον Σεπτέμβριο, η ελληνική οικονομία εισέρχεται σε μια κρίσιμη φάση εξελίξεων. Το οικονομικό επιτελείο προετοιμάζει τις επόμενες σημαντικές παρεμβάσεις στη φορολογία και την κοινωνική πολιτική, ενώ παράλληλα, το προσεχές τετράμηνο θα επικεντρωθεί στην πορεία του δημόσιου χρέους και στον νέο κύκλο αξιολογήσεων της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας.
Το πρώτο Σαββατοκύριακο του Σεπτεμβρίου, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να παρουσιάσει από το βήμα της ΔΕΘ τις βασικές κατευθύνσεις της οικονομικής πολιτικής για την επόμενη περίοδο, σκιαγραφώντας έναν ευρύτερο σχεδιασμό με ορίζοντα το 2030.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, το πακέτο μέτρων που βρίσκεται υπό διαμόρφωση περιλαμβάνει παρεμβάσεις σε θέματα φορολογίας και ασφαλιστικών εισφορών, καθώς και στοχευμένα μέτρα για νοικοκυριά, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και συνταξιούχους. Ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί στη μεσαία τάξη και σε κοινωνικές ομάδες που αντιμετωπίζουν αυξημένες οικονομικές πιέσεις. Οι τελικές αποφάσεις θα αποτυπωθούν στις επίσημες ανακοινώσεις της ΔΕΘ, με το εύρος των παρεμβάσεων να εξαρτάται και από τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια.
Πρόωρες αποπληρωμές χρέους
Παράλληλα με τις φορολογικές και κοινωνικές παρεμβάσεις, η κυβέρνηση θέτει ως προτεραιότητα τη συνέχιση των πρόωρων αποπληρωμών δημόσιου χρέους.
Για το 2026, έχει ανακοινωθεί ότι οι πρόωρες αποπληρωμές θα ανέλθουν συνολικά σε περίπου 13 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τα αρχικά προβλεπόμενα 8,79 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό περιλαμβάνει 6,94 δισ. ευρώ που αποπληρώθηκαν τον Ιούνιο για διμερή δάνεια του Greek Loan Facility (GLF) και 2,5 δισ. ευρώ δανείων του EFSF. Επιπλέον, προβλέπεται μείωση κατά 1,2 δισ. ευρώ των εντόκων γραμματίων και πρόωρη εξόφληση ομολογιακού δανείου ύψους 2,2 δισ. ευρώ, με λήξη τον Δεκέμβριο του 2027.
Οι κινήσεις αυτές αναμένεται να περιορίσουν το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, με το δημοσιονομικό όφελος να υπολογίζεται σε περίπου 2,6 εκατ. ευρώ σε ορίζοντα επταετίας, σύμφωνα με δημοσιοποιημένα στοιχεία. Η πορεία του χρέους αποτελεί, παράλληλα, έναν από τους βασικούς παράγοντες που θα αξιολογηθούν από τους διεθνείς οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης.
Ο νέος κύκλος αξιολογήσεων
Ο νέος κύκλος αξιολογήσεων της ελληνικής οικονομίας ξεκινά τον Σεπτέμβριο.
- 4 Σεπτεμβρίου: Ο καναδικός οίκος DBRS αναμένεται να δημοσιοποιήσει την έκθεσή του.
- 18 Σεπτεμβρίου: Ακολουθούν η Moody’s και ο γερμανικός οίκος Scope.
Οι DBRS και Scope κατατάσσουν σήμερα την Ελλάδα στην επενδυτική βαθμίδα BBB, ενώ η Moody’s βρίσκεται μία βαθμίδα χαμηλότερα, στο Baa3.
- 23 Οκτωβρίου: Αναμένεται η αξιολόγηση της Standard & Poor’s.
- 6 Νοεμβρίου: Ακολουθεί η Fitch.
Και οι δύο τελευταίοι οίκοι κατατάσσουν σήμερα την Ελλάδα στη βαθμίδα BBB.
Η πορεία των δημοσιονομικών μεγεθών, η εξέλιξη του χρέους, οι ρυθμοί ανάπτυξης και η δημοσιονομική πολιτική θα συνεκτιμηθούν από τους οίκους. Ορισμένοι οικονομικοί αναλυτές εκτιμούν ότι υπάρχουν περιθώρια για νέες αναβαθμίσεις, αν και αυτές δεν αποτελούν προεξοφλημένο αποτέλεσμα.
Με βάση τις υφιστάμενες προβλέψεις, το δημόσιο χρέος αναμένεται να υποχωρήσει σταδιακά ως ποσοστό του ΑΕΠ. Οι σχεδιαζόμενες πρόωρες αποπληρωμές εκτιμάται ότι μπορούν να επιταχύνουν αυτή την αποκλιμάκωση, με τον στόχο για υποχώρηση κάτω από το 110% του ΑΕΠ να τοποθετείται πλέον στο 2031. Για το 2026, το χρέος προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 136,8% του ΑΕΠ, με περαιτέρω αποκλιμάκωση να σχεδιάζεται για τα επόμενα χρόνια.
Τι είχε ανακοινωθεί στις προηγούμενες ΔΕΘ
Οι ανακοινώσεις των τελευταίων τριών ΔΕΘ θέτουν το πλαίσιο για τις φετινές εξαγγελίες.
- 2025: Παρουσιάστηκαν αλλαγές στη φορολογία εισοδήματος, με μειώσεις συντελεστών για εισοδήματα έως 40.000 ευρώ και θέσπιση ενδιάμεσου συντελεστή 39% για εισοδήματα από 40.000 έως 60.000 ευρώ. Ανακοινώθηκαν επίσης πρόσθετες μειώσεις για οικογένειες με παιδιά, μηδενικός φόρος εισοδήματος για νέους έως 25 ετών με εισόδημα έως 20.000 ευρώ και σταδιακές παρεμβάσεις στον ΕΝΦΙΑ για μικρούς οικισμούς.
- 2024: Το πακέτο περιλάμβανε 45 μέτρα, μεταξύ των οποίων μείωση ασφαλιστικών εισφορών, κατάργηση τέλους επιτηδεύματος για ελεύθερους επαγγελματίες και αλλαγές στο καθεστώς απασχόλησης συνταξιούχων. Στο επίκεντρο βρέθηκαν επίσης στεγαστικές παρεμβάσεις, όπως το πρόγραμμα «Σπίτι μου 2» και φορολογικά κίνητρα για τη διάθεση κατοικιών σε μακροχρόνια μίσθωση.
- 2023: Μεταξύ των μέτρων ήταν η επαναφορά των τριετιών στους μισθούς, η αύξηση του αφορολόγητου για οικογένειες με παιδιά και η επέκταση της υποχρεωτικής χρήσης POS σε κλάδους της λιανικής και των υπηρεσιών. Παρουσιάστηκαν επίσης μέτρα στήριξης για τις περιοχές που είχαν πληγεί από την κακοκαιρία Daniel.
Το φετινό πακέτο της ΔΕΘ αναμένεται να αποσαφηνίσει το εύρος των νέων παρεμβάσεων, ενώ παράλληλα η πορεία των δημοσιονομικών μεγεθών και του δημόσιου χρέους θα αποτελέσει κεντρικό άξονα των αξιολογήσεων των διεθνών οίκων τους επόμενους μήνες.