Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) προχώρησε σε σημαντικές αλλαγές στους κανόνες έκδοσης αποδεικτικού ενημερότητας για χρέη προς την Εφορία, επηρεάζοντας φυσικά πρόσωπα, επιχειρήσεις και συνυπεύθυνα πρόσωπα. Με νέα εγκύκλιο του Διοικητή, Γιώργου Πιτσιλή, αποσαφηνίζεται το νέο πλαίσιο, το οποίο στοχεύει στη διευκόλυνση της χορήγησης της φορολογικής ενημερότητας, διασφαλίζοντας παράλληλα την είσπραξη των οφειλών.
Μεταβίβαση Ακινήτου
Μέχρι πρότινος, η ύπαρξη μεγάλων ληξιπρόθεσμων οφειλών αποτελούσε εμπόδιο για την πώληση ακινήτου, ακόμα και αν ο φορολογούμενος είχε λάβει προσωρινή δικαίωση ή αναστολή είσπραξης. Ο βασικός κανόνας προέβλεπε ότι για οφειλές άνω των 50.000 ευρώ σε αναστολή, το ποσοστό παρακράτησης επί του τιμήματος της πώλησης ήταν 50% για διασφάλιση του Δημοσίου.
Με τη νέα εγκύκλιο, το ποσοστό παρακράτησης μειώνεται έως και 5%, υπό την προϋπόθεση παροχής επαρκών εγγυήσεων ή εμπράγματων ασφαλειών από τον φορολογούμενο. Για να επιτευχθεί η χαμηλότερη παρακράτηση (5% έως 50%), η διαφορά πρέπει να καλυφθεί. Συνηθέστερη μορφή ασφάλειας είναι η προσφορά άλλου ακινήτου, ελεύθερου βαρών, για εγγραφή πρώτης υποθήκης υπέρ του Δημοσίου.
Ο υπολογισμός της αξίας του εγγυητικού ακινήτου γίνεται στο 80% της αντικειμενικής του αξίας. Εάν αυτό το 80% δεν επαρκεί για την κάλυψη της διαφοράς, το ποσοστό παρακράτησης αυξάνεται αναλογικά από 5% προς 50% μέχρι να επιτευχθεί η απαραίτητη διασφάλιση.
Αντικειμενική Αξία
Στην περίπτωση που το συμφωνηθέν τίμημα πώλησης είναι χαμηλότερο από την αντικειμενική αξία του ακινήτου και η παρακράτηση επί του τιμήματος δεν επαρκεί για την πλήρη εξόφληση των οφειλών, η παρακράτηση υπολογίζεται εκ νέου επί της αντικειμενικής αξίας. Εάν το ποσό που προκύπτει υπερβαίνει το τίμημα της αγοραπωλησίας, το αποδεικτικό ενημερότητας δεν εκδίδεται και ο φορολογούμενος πρέπει να ζητήσει «Βεβαίωση Οφειλής».
Τα Στελέχη των Εταιρειών
Εισάγονται αλλαγές και στην αλληλέγγυα ευθύνη των στελεχών επιχειρήσεων για οφειλές προς την Εφορία. Οι υπόχρεοι διαχωρίζονται βάσει του ποσοστού συμμετοχής τους στο κεφάλαιο της εταιρείας κατά τα δύο τελευταία έτη της θητείας τους και της ιδιότητας της εταιρείας (εισηγμένη ή μη). Στον υπολογισμό των ποσοστών συμμετοχής συνυπολογίζεται η άμεση ή έμμεση συμμετοχή του/της συζύγου, του μέρους συμφώνου συμβίωσης, καθώς και συγγενών α’ και β’ βαθμού.
Για τα αλληλεγγύως ευθυνόμενα πρόσωπα με μικρή συμμετοχή (έως 5% ή 0,5% σε εισηγμένη), εφόσον οι εταιρικές οφειλές είναι τακτοποιημένες (σε ενεργή ρύθμιση ή αναστολή), για την έκδοση ενημερότητας του φυσικού προσώπου για πώληση δικού του ακινήτου:
- Οι εταιρικές οφειλές δεν λαμβάνονται υπόψη και δεν επηρεάζουν το ποσοστό παρακράτησης.
- Σε περιπτώσεις μεταβίβασης χωρίς τίμημα (γονική παροχή, δωρεά), δεν απαιτείται επιπλέον διασφάλιση ή έγκριση από τον Προϊστάμενο της ΔΟΥ.
Οι Μεγαλομέτοχοι
Για τους μεγαλομετόχους και βασικούς εταίρους με συμμετοχή άνω του 5% (ή 0,5% σε εισηγμένη), οι εταιρικές οφειλές «συνοδεύουν» το φυσικό πρόσωπο και όταν ζητά ενημερότητα για πώληση ακινήτου:
- Για ληξιπρόθεσμες ρυθμισμένες εταιρικές οφειλές, το ποσοστό παρακράτησης κυμαίνεται από 7% έως 70% επί του τιμήματος.
- Για εταιρικές οφειλές σε αναστολή, η παρακράτηση κυμαίνεται από 7% έως 50%.
Και σε αυτές τις περιπτώσεις, εφαρμόζεται ο κανόνας του 80% της αντικειμενικής αξίας για τα εγγυητικά ακίνητα, με στόχο τη μείωση της παρακράτησης στα κατώτατα όρια.
Χρήματα από το Δημόσιο
Για την έκδοση αποδεικτικού ενημερότητας με σκοπό την είσπραξη χρημάτων από φορείς του Δημοσίου και συμψηφισμούς απαιτήσεων, οι μη ληξιπρόθεσμες οφειλές δεν λαμβάνονται υπόψη για τον προσδιορισμό του ποσοστού παρακράτησης. Ωστόσο, αν ο δικαιούχος της απαίτησης έχει ατομικές βεβαιωμένες οφειλές προς το Δημόσιο, ανεξαρτήτως ύψους, το ποσοστό παρακράτησης είναι υποχρεωτικά 100% επί της είσπραξης, έως το ύψος των οφειλών του, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις συμψηφισμού.
Στις ατομικές οφειλές συμπεριλαμβάνονται και οι οφειλές αποβιωσάντων, για τις οποίες ο δικαιούχος ευθύνεται ως κληρονόμος, καθώς και οφειλές φόρου εισοδήματος του/της συζύγου που έχουν βεβαιωθεί στον ΑΦΜ του δικαιούχου.
Παράδειγμα για Ιδιώτη με Χρέη σε Αναστολή
Φορολογούμενος πωλεί ακίνητο με τίμημα και αντικειμενική αξία 90.000 ευρώ. Έχει προσωπικά χρέη 12.000 ευρώ σε αναστολή λόγω Υπουργικής Απόφασης και 80.000 ευρώ σε αναστολή βάσει απόφασης της ΔΕΔ.
- Σενάριο Α (Χωρίς εγγυήσεις): Εφαρμόζεται ο γενικός κανόνας του 50% επί του τιμήματος. Η εφορία θα παρακρατήσει 45.000 ευρώ.
- Σενάριο Β (Με παροχή διασφάλισης): Ο φορολογούμενος επιδιώκει τη μέγιστη μείωση. Για τα χρέη της Υπουργικής Απόφασης, η παρακράτηση είναι 50% (12.000 ευρώ). Για το χρέος της ΔΕΔ, το ποσοστό δύναται να μειωθεί στο 5% (4.500 ευρώ). Η συνολική ελάχιστη παρακράτηση ανέρχεται σε 12.000 + 4.500 = 16.500 ευρώ. Για την έγκριση της ενημερότητας, ο φορολογούμενος πρέπει να προσφέρει εμπράγματη ασφάλεια (υποθήκη άλλου ακινήτου) για τη διαφορά των 28.500 ευρώ (45.000 – 16.500).