ESM: «Θωρακισμένη» η μείωση χρέους στην Ελλάδα σε όλα τα σενάρια

Η Ευρωζώνη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο, εξαιρετικά ασταθές παγκόσμιο περιβάλλον, όπου πολλαπλά εξωτερικά σοκ αλληλεπιδρούν και ενισχύουν το ένα το άλλο, αλλά μέσα σε αυτό το αβέβαιο διεθνές κλίμα, η Ελλάδα αναδεικνύεται σε μια εξαίρεση σταθερότητας. Σύμφωνα με τη νέα ετήσια έκθεση “Euro Area Stability Watch 2026” του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), η χώρα μας έχει χτίσει ισχυρά αναχώματα και εκτιμάται ότι θα διατηρήσει τη δυναμική μείωσης του χρέους της ακόμη και απέναντι στα πιο αντίξοα μελλοντικά σενάρια. Το δυσμενές σενάριο και ο κίνδυνος για την Ευρώπη Για την αξιολόγηση των αντοχών της ευρωπαϊκής οικονομίας, ο ESM «τρέχει» ένα δυσμενές μακροοικονομικό σενάριο. Αυτό περιλαμβάνει την ταυτόχρονη εκδήλωση δύο βασικών κινδύνων: την παράταση των γεωπολιτικών εντάσεων με πιθανή νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, και μια απότομη διόρθωση/πτώση στις τιμές των αμερικανικών περιουσιακών στοιχείων (US asset prices). Οι συνέπειες ενός τέτοιου συνδυασμού θα ήταν βαρύτατες για τα δημόσια οικονομικά των περισσότερων ευρωπαϊκών κρατών. Εάν σε αυτούς τους κραδασμούς συνυπολογιστεί και το αυξημένο κόστος για την κάλυψη των ανεκπλήρωτων αμυντικών δαπανών προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι του ΝΑΤΟ, το μέλλον δείχνει δυσοίωνο για την πλειονότητα των κρατών της Ευρωζώνης. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ESM, στο εν λόγω δυσμενές σενάριο, ο μέσος δείκτης δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ στην Ευρωζώνη θα είναι κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερος έως το 2035, σε σχέση με τις βασικές (baseline) προβλέψεις. Η ελληνική εξαίρεση Μέσα σε αυτή τη γενικευμένη επιδείνωση, η έκθεση υπογραμμίζει ένα εντυπωσιακό στοιχείο για την Ελλάδα. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται: «Στο δυσμενές σενάριο, συνυπολογίζοντας τις ανεκπλήρωτες στρατιωτικές δαπάνες, το δημόσιο χρέος αυξάνεται για όλες τις χώρες έως το 2035, με εξαίρεση την Κύπρο και την Ελλάδα». Αυτό σημαίνει ότι, παρά τις όποιες διεθνείς αναταράξεις, τις πληθωριστικές πιέσεις και την ανάγκη για εξοπλιστικά προγράμματα, η ελληνική οικονομία διαθέτει πλέον τα δομικά εχέγγυα ώστε να μην εκτροχιαστεί η πτωτική πορεία του χρέους της. Πώς εξηγείται όμως αυτό, δεδομένου ότι η Ελλάδα ιστορικά κουβαλάει ένα από τα υψηλότερα χρέη στην Ευρώπη; Η απάντηση του ESM είναι η ακόλουθη: Το ύψος του αρχικού χρέους δεν καθορίζει την αντοχή στα σοκ: Η έκθεση διαπιστώνει ότι ο αντίκτυπος των εξωτερικών κρίσεων στο δημόσιο χρέος δεν σχετίζεται συστηματικά με τα τρέχοντα επίπεδα χρέους των χωρών. Οι δομικές αδυναμίες κάνουν τη διαφορά: Το πόσο θα πληγεί μια χώρα εξαρτάται κυρίως από τις οικονομικές της δομές και τις συγκεκριμένες ευπάθειές της στα σοκ. Κρίσιμοι παράγοντες είναι η εξάρτηση από τις εισαγωγές ενέργειας και ο βαθμός έκθεσης στο διεθνές εμπόριο. Αυτό το στοιχείο, δηλαδή η ανθεκτικότητα Ελλάδας και Κύπρου, λειτουργεί ως μια θετική εξέλιξη για την ενότητα του ευρώ, καθώς υποδηλώνει ότι οι κίνδυνοι μόνιμης απόκλισης του χρέους εντός της Ευρωζώνης είναι περιορισμένοι. Με απλά λόγια, οι χώρες με ήδη υψηλό χρέος (όπως η Ελλάδα) δεν είναι καταδικασμένες να υποστούν τη μεγαλύτερη ζημιά στο δυσμενές σενάριο. Οι «πρωταθλητές» της δημοσιονομικής εξυγίανσης Η ανθεκτικότητα της Ελλάδας δεν είναι τυχαία. Σύμφωνα με τον ESM, σχεδόν οι μισές χώρες της Ευρωζώνης –και ιδίως τα πέντε πρώην κράτη που εντάχθηκαν σε προγράμματα του Μηχανισμού (Κύπρος, Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία και Ισπανία)– έχουν ήδη σημειώσει σημαντική επιτυχία στη μείωση του δημόσιου χρέους και στον περιορισμό των ελλειμμάτων τους μετά την πανδημία. Η βελτίωση αυτή τροφοδοτήθηκε από τη σταθερή οικονομική ανάκαμψη και την αύξηση των φορολογικών εσόδων. Την ίδια στιγμή που άλλες χώρες του «ισχυρού πυρήνα» της Ευρώπης δυσκολεύονται να εξυγιάνουν τα οικονομικά τους, η Ελλάδα –και αρκετές από τις προαναφερθείσες χώρες– προβλέπεται ότι θα διατηρήσει το δημόσιο χρέος της σε πτωτική τροχιά στο μέλλον, ενισχύοντας αποφασιστικά τη μακροοικονομική της ανθεκτικότητα. Η αναφορά του ESM αποτελεί μια ισχυρή ψήφο εμπιστοσύνης για την πορεία της ελληνικής οικονομίας. Ωστόσο, ταυτόχρονα, στέλνει ένα αυστηρό μήνυμα προς όλες τις κυβερνήσεις: η δημοσιονομική ανθεκτικότητα εξαρτάται άμεσα από την αξιοπιστία. Για να παραμείνει το χρέος «θωρακισμένο», οι κυβερνήσεις πρέπει να αποφεύγουν τα οριζόντια και αναποτελεσματικά μέτρα στήριξης, επικεντρώνοντας τους πόρους τους με στοχευμένο τρόπο και προωθώντας αναπτυξιακές πολιτικές. Μόνο με σταθερή προσήλωση στους δημοσιονομικούς κανόνες διατηρείται η εμπιστοσύνη των αγορών, προστατεύοντας τις χώρες από ανεπιθύμητες αναταράξεις, είναι το μήνυμα του ESM.