Οι εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας συμβάλλουν θετικά στο εμπορικό ισοζύγιο της χώρας, ωστόσο, όταν η παραγωγή τους βασίζεται στην καύση επιπλέον ποσοτήτων ορυκτού αερίου, οδηγούν σε αύξηση της τιμής στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (Day Ahead Market – DAM). Δεδομένου ότι οι τιμές DAM επηρεάζουν άμεσα τις τιμές στη λιανική, η επιπλέον παραγωγή αερίου για εξαγωγές καταλήγει τελικά να επιβαρύνει τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας των τελικών καταναλωτών στην Ελλάδα.
Η πρόσφατη ανάλυση του Green Tank, με τίτλο «Εξαγωγές ηλεκτρισμού από ορυκτό αέριο: το κόστος για την ελληνική αγορά και το κλίμα», εξετάζει ποσοτικά τις επιπτώσεις αυτής της πρόσθετης χρήσης ορυκτού αερίου για εξαγωγές, τόσο στην ελληνική χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας όσο και στις εκπομπές του τομέα ηλεκτροπαραγωγής. Όπως αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση, η ανάλυση βασίστηκε σε ένα μοντέλο μηχανικής μάθησης (machine-learning), το οποίο εκπαιδεύτηκε με πραγματικά δεδομένα για την τιμή DAM, καθώς και για 14 επιπλέον ανεξάρτητες μεταβλητές.
Δεδομένου ότι η Ελλάδα έγινε καθαρά εξαγωγική χώρα το 2024, το μοντέλο χρησιμοποιήθηκε για την ανάλυση δύο υποθετικών σεναρίων για την περίοδο Ιανουαρίου 2024 έως Ιουλίου 2026 (31 μήνες).
Σενάριο 1: Περιορισμός του ορυκτού αερίου για την κάλυψη μόνο της εγχώριας ζήτησης και των αναγκών καθοδικής εφεδρείας, οδηγώντας σε μειωμένες εξαγωγές.
Σενάριο 2: Οι εξαγωγές παραμένουν ίσες με τις πραγματικές, αλλά η ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από αέριο για εξαγωγή υποκαθίσταται από επιπλέον παραγωγή από καθαρές πηγές.
Τα κύρια ευρήματα της ανάλυσης συνοψίζονται ως εξής:
- Το μέσο μερίδιο του αερίου στο εγχώριο μίγμα ηλεκτροπαραγωγής κατά τις ώρες που η χώρα ήταν καθαρά εξαγωγική έφτασε το 35.8%. Σε αυτό το πλαίσιο, η ηλεκτροπαραγωγή από ορυκτό αέριο θα μπορούσε να είναι 6.56 TWh ή 11.4% χαμηλότερη της πραγματικής, εάν το αέριο χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά για την εγχώρια ζήτηση.
- Η μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος που θα επιτυγχανόταν με αυτό το υποθετικό σενάριο εκτιμάται σε 2.6 εκατομμύρια τόνους CO2.
- Η αυξημένη χρήση αερίου για εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας προκάλεσε μέση αύξηση της τιμής DAM κατά 6.23 €/MWh, επιβαρύνοντας τη χονδρεμπορική αγορά της Ελλάδας κατά 914.4 εκατομμύρια ευρώ. Αυτό το ποσό υπερέβη το σωρευτικό όφελος από το θετικό εμπορικό ισοζύγιο, το οποίο για την περίοδο έως τον Ιούνιο 2026 (με πλήρη δεδομένα από την ΕΛΣΤΑΤ) ανερχόταν σε 821.2 εκατομμύρια ευρώ.
- Εάν, κατά την ίδια περίοδο, αντί για πρόσθετη ηλεκτροπαραγωγή από αέριο, οι εξαγωγές καλύπτονταν από ισόποση επιπλέον παραγωγή από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ):
- Η τιμή DAM θα υποχωρούσε περαιτέρω, με μέση μείωση 7.24 €/MWh.
- Η εγχώρια χονδρεμπορική αγορά θα ωφελούνταν κατά 1.065 δισεκατομμύρια ευρώ.
- Το εμπορικό ισοζύγιο θα συσσώρευε οφέλη 605.4 εκατομμυρίων ευρώ (έως τον Ιούνιο 2026).
«Η στρατηγική συνεχούς επέκτασης της ισχύος των μονάδων ορυκτού αερίου με εξαγωγικό προσανατολισμό, στο όνομα της ενίσχυσης του ρόλου της Ελλάδας στην περιφερειακή ενεργειακή ασφάλεια της νοτιοανατολικής Ευρώπης, δεν είναι βιώσιμη – ούτε οικονομικά ούτε περιβαλλοντικά», δήλωσε ο Νίκος Μάντζαρης, επικεφαλής αναλυτής πολιτικής του Green Tank. «Αντίθετα, η περαιτέρω ανάπτυξη των ΑΠΕ και της αποθήκευσης μπορεί να διατηρήσει το εμπορικό ισοζύγιο θετικό και –το κυριότερο– να μειώσει την τιμή DAM προς όφελος της εθνικής οικονομίας και των καταναλωτών».