Η άφιξη του Αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, στην Αθήνα σήμερα το απόγευμα, σηματοδοτεί την επιβεβαίωση του στρατιωτικού βάθους στις ελληνο-αμερικανικές σχέσεις, σε μια περίοδο γεωπολιτικών ανακατατάξεων στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, υπό το πρίσμα των εξελίξεων με το Ιράν. Παρόλο που η ατζέντα της επίσκεψης του στενού συνεργάτη του Ντόναλντ Τραμπ εστιάζει στην αμυντική, περιφερειακή και ενεργειακή ασφάλεια, η Αθήνα θεωρεί ιδιαίτερα σημαντική την παρουσία του Αμερικανού ΥΠΕΞ λίγο πριν από την επανέναρξη των εργασιών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Ισραήλ, ένα έργο που έχει προκαλέσει έντονο εκνευρισμό και έμμεσες απειλές από την Άγκυρα. Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς η Ουάσιγκτον φαίνεται να σπάει την παράδοση της διατήρησης ισορροπίας με τις γειτονικές χώρες στις επισκέψεις υψηλόβαθμων αξιωματούχων της.
Μετά την τετ-α-τετ συνάντηση των δύο Υπουργών Εξωτερικών την Τετάρτη το πρωί, όπου αναμένεται να συζητηθούν διεξοδικά όλα τα κρίσιμα ζητήματα, θα διεξαχθεί ο 6ος γύρος του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας-ΗΠΑ. Παρουσία των κ.κ. Γεραπετρίτη και Ρούμπιο, ο διάλογος θα καλύψει ένα ευρύ φάσμα της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας, ενώ οι επιμέρους συνόδοι εργασίας, με τη συμμετοχή υψηλόβαθμων αξιωματούχων, θα επικεντρωθούν σε περιφερειακά ζητήματα, διεθνείς εξελίξεις, καθώς και θέματα ασφάλειας, ενέργειας, ναυτιλίας, τεχνολογίας, εμπορίου και επενδύσεων.
Παρασκηνιακές συζητήσεις πριν από την επίσκεψη Ρούμπιο
Την επίσκεψη του Αμερικανού ΥΠΕΞ προηγήθηκαν μήνες παρασκηνιακών συζητήσεων για την περαιτέρω διεύρυνση της αμερικανικής παρουσίας στη χώρα, μέσω τροποποιήσεων στις εγκαταστάσεις που προβλέπονται στη Στρατηγική Συμφωνία. Ωστόσο, δεν αναμένεται νέα τροποποίηση της MDCA. Η ελληνοαμερικανική συνεργασία έχει επενδύσει σημαντικά τα τελευταία χρόνια στην ενίσχυση της διαλειτουργικότητας των Ενόπλων Δυνάμεων, μέσω κοινών ασκήσεων και εκπαιδεύσεων.
Στο επίκεντρο της συζήτησης αναμένεται να βρεθεί η προμήθεια των F-35, με την απόφαση να θεωρείται δεδομένη, ενώ θα τεθούν επί τάπητος οι οπλισμοί που θα φέρουν. Παράλληλα, το πρόγραμμα αναβάθμισης των F-16 σε Viper αναμένεται να ολοκληρωθεί στα τέλη του 2027, ενώ η Ελλάδα έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για την απόκτηση πλεονάζοντος αμερικανικού υλικού, και συγκεκριμένα τροχοφόρων τεθωρακισμένων οχημάτων μεταφοράς προσωπικού τύπου Stryker.
Το σχήμα 3+1 και τα ενεργειακά projects
Στη συζήτηση αναμένεται να ενταχθεί και το σχήμα 3+1, που αφορά τη συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ με τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών. Το «3+1» έχει αποτελέσει βασικό πυλώνα του στρατηγικού διαλόγου Αθήνας-Ουάσιγκτον, με τις δύο πλευρές να συμφωνούν στην ανάγκη εμβάθυνσης της συνεργασίας και διασύνδεσής της με άλλες περιφερειακές πρωτοβουλίες. Για την Ελλάδα, αποτελεί κεντρικό εργαλείο συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο, συνδέοντας την ενέργεια, την οικονομία και την περιφερειακή ασφάλεια.
Σταθερή επιδίωξη της Αθήνας είναι να ενισχύσει τον ρόλο της ως πύλη εισόδου φυσικού αερίου προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη, μια στρατηγική που ευθυγραμμίζεται με το αμερικανικό ενδιαφέρον για αύξηση των εξαγωγών LNG και μείωση της ενεργειακής εξάρτησης της Ευρώπης από τη Ρωσία. Κρίσιμος παράγοντας σε αυτόν τον σχεδιασμό είναι ο Κάθετος Διάδρομος, ο οποίος επιτρέπει τη μεταφορά φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία και, από εκεί, σε χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Στο ίδιο ενεργειακό παζλ εντάσσονται η Ρεβυθούσα, το FSRU της Αλεξανδρούπολης και ο ελληνοβουλγαρικός αγωγός IGB, υποδομές που ενισχύουν τη θέση της Ελλάδας στον ενεργειακό χάρτη της περιοχής. Ευρύτερα, συζητείται η ενεργειακή διασύνδεση της Ανατολικής Μεσογείου με την Ευρώπη, ένα πεδίο όπου η Αθήνα επιδιώκει να συνδέσει την ενεργειακή στρατηγική με την περιφερειακή συνεργασία και το σχήμα «3+1».
►Με επικίνδυνη ατζέντα ο Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα
Τα ελληνοτουρκικά στη συνάντηση Μητσοτάκη – Ρούμπιο
Στη συνάντηση του Αμερικανού ΥΠΕΞ με τον Πρωθυπουργό θα τεθεί και η σχεδιαζόμενη επανέναρξη του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, το νομοσχέδιο της «Γαλάζιας Πατρίδας» που παραμένει στο τραπέζι της τουρκικής κυβέρνησης, καθώς και η ενίσχυση της στρατηγικής συνεργασίας Αθήνας-Τελ Αβίβ.
Ο Λευκός Οίκος τάσσεται υπέρ τέτοιων ενεργειακών projects και ταυτόχρονα αποτρέπει εντάσεις μεταξύ συμμάχων στο ΝΑΤΟ. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ είναι πλήρως ενημερωμένο για τις συζητήσεις που θα γίνουν κατά την επίσκεψη Ρούμπιο, καθώς και για τη στάση της Άγκυρας, η οποία επιμένει ότι πρέπει να δώσει τη συγκατάθεσή της για το καλώδιο, καθώς διέρχεται από την υφαλοκρηπίδα της. Η Αθήνα αναμένει από τον Ρούμπιο να θίξει και τα ελληνοτουρκικά ζητήματα, όπως επισημαίνει η εφημερίδα Hurriyet, τονίζοντας ότι «οι πιέσεις από Ουάσινγκτον και Παρίσι ίσως να μην είναι αρκετές για να κάμψουν τις αντιρρήσεις της Τουρκίας». Μέχρι αργά χθες το βράδυ, δεν είχε οριστικοποιηθεί συνάντηση του κ. Ρούμπιο με τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας, Νίκο Δένδια.
Τρεις συμφωνίες
Σύμφωνα με το ΑΠΕ, στο πλαίσιο του Στρατηγικού Διαλόγου προβλέπεται η υπογραφή τριών συμφωνιών και κειμένων συνεργασίας. Ειδικότερα, θα ανανεωθεί το Μνημόνιο Συνεργασίας για την επιβολή εισαγωγικών περιορισμών σε κατηγορίες αρχαιολογικού και εθνολογικού υλικού έως τον 15ο αιώνα μ.Χ. Παράλληλα, Ελλάδα και ΗΠΑ θα υπογράψουν Επιστολή Προθέσεων (Letter of Intent) για την εγκαθίδρυση συνεργασίας μεταξύ των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και της Εθνοφρουράς της Φλόριντα. Θα υπογραφεί, επίσης, Μνημόνιο Κατανόησης (MoU) για την αμοιβαία αναγνώριση των Πιστοποιητικών Ικανότητας Ναυτικών, βάσει της Διεθνούς Σύμβασης STCW 1978, με στόχο τη διευκόλυνση της απασχόλησης των ναυτικών και την ενίσχυση της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας στον τομέα της ναυτικής εκπαίδευσης.