Ένα σημαντικό βήμα για την ενεργοποίηση της κοινωνικής αντιπαροχής και την προώθηση της δημιουργίας νέων κοινωνικών κατοικιών έγινε με την έκδοση Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ). Η απόφαση αυτή ρυθμίζει με λεπτομέρεια τους όρους, τις ρήτρες και το περιεχόμενο των συμβάσεων που θα διέπουν αυτές τις νέες πρωτοβουλίες.
Μέσω αυτής της ΚΥΑ, καθορίζεται το συμβατικό πλαίσιο για την κατασκευή νέων κατοικιών, την ανακαίνιση ή επισκευή υφιστάμενων ακινήτων, καθώς και, όπου κρίνεται απαραίτητο, τη διαχείριση των κοινωνικών κατοικιών. Όλα αυτά θα γίνουν με την αξιοποίηση δημόσιων ακινήτων που μέχρι πρότινος παρέμεναν ανενεργά. Έτσι, η δημόσια περιουσία θα τεθεί σε λειτουργία, διασφαλίζοντας κανόνες, διαφάνεια, υψηλές ποιοτικές προδιαγραφές και σαφή κοινωνικό χαρακτήρα.
Την ΚΥΑ συνυπογράφουν οι Υπουργοί: Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (Κυριάκος Πιερρακάκης), Εσωτερικών (Θεόδωρος Λιβάνιος), Υποδομών και Μεταφορών (Χρίστος Δήμας), Περιβάλλοντος και Ενέργειας (Σταύρος Παπασταύρου), καθώς και ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας (Νικόλαος Ταγαράς) και η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας (Δόμνα Μιχαηλίδου).
Η κοινωνική αντιπαροχή αποτελεί ένα καινοτόμο εργαλείο στεγαστικής πολιτικής, που επιδιώκει διπλό στόχο: την αύξηση του συνολικού διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος και την παραγωγή νέων κοινωνικών κατοικιών. Μέσω της συνεργασίας μεταξύ του Δημοσίου και ιδιωτών αναδόχων, αξιοποιούνται δημόσια ακίνητα για την ανέγερση κατοικιών, ενώ ένα ποσοστό τους, τουλάχιστον 30%, προορίζεται για κοινωνική χρήση.
Η ΚΥΑ ρυθμίζει δύο κύριες κατηγορίες συμβάσεων:
- Τη σύμβαση κατασκευής: αφορά την ανέγερση νέων κτιρίων ή την ανακαίνιση και επισκευή υπαρχόντων ακινήτων.
- Τη σύμβαση κατασκευής και διαχείρισης: μπορεί να περιλαμβάνει, επιπλέον της κατασκευής, και τη διαχείριση μέρους ή ολόκληρου του ακινήτου για λογαριασμό της αναθέτουσας αρχής.
Με αυτόν τον τρόπο, το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο καλύπτει ολοκληρωμένα τόσο την ανέγερση νέων κατοικιών όσο και την εκσυγχρονισμό ή επισκευή υφιστάμενων ακινήτων που θα διατεθούν για στεγαστικούς σκοπούς. Παράλληλα, θεσπίζει κανόνες και για τα επόμενα στάδια, όπως τη λειτουργία, τη συντήρηση, τη διαχείριση και την παρακολούθηση των ακινήτων, ενισχύοντας έτσι την κοινωνική αντιπαροχή ως ένα σταθερό και αξιόπιστο εργαλείο στεγαστικής πολιτικής.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις ποιοτικές προδιαγραφές των ακινήτων. Οι συμβάσεις θα πρέπει να διασφαλίζουν:
- Την προσβασιμότητα ατόμων με αναπηρία.
- Την τήρηση περιβαλλοντικών κριτηρίων.
- Τον επαρκή ηλιασμό και αερισμό των χώρων.
- Την ενεργειακή αυτονομία.
- Την πυρασφάλεια.
- Την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή.
Τα κτίρια θα πρέπει να πληρούν κατ’ ελάχιστον τις απαιτήσεις σχεδόν μηδενικής κατανάλωσης ενέργειας, με αντίστοιχη ποιότητα κατασκευής και υλικών σε κάθε κτίριο.
Επιπλέον, η απόφαση καθορίζει:
- Το αντάλλαγμα του αναδόχου.
- Τη διάρκεια των συμβάσεων.
- Τους όρους επίβλεψης της κατασκευής.
- Τη διαδικασία σύστασης οριζόντιων ή κάθετων ιδιοκτησιών και τον κανονισμό συνιδιοκτησίας.
- Τη σύναψη μισθώσεων με δικαιούχους κοινωνικής κατοικίας.
- Την είσπραξη και απόδοση μισθωμάτων και κοινοχρήστων.
- Τις υπηρεσίες συντήρησης και επισκευής των κατοικιών.
Διαχείριση
Στις συμβάσεις που περιλαμβάνουν και σκέλος διαχείρισης, η διάρκεια μπορεί να εκτείνεται, πέραν του σταδίου κατασκευής, για επιπλέον χρονικό διάστημα έως και 50 έτη. Με τη λήξη της σύμβασης, προβλέπεται η υποχρέωση λογοδοσίας του αναδόχου και η διαδικασία παράδοσης και παραλαβής των ακινήτων από την αναθέτουσα αρχή.
Η πορεία της διαχείρισης θα παρακολουθείται από τη Γενική Γραμματεία Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, μέσω των στοιχείων που θα καταχωρίζονται στο Μητρώο Συμβάσεων Κοινωνικής Αντιπαροχής. Αυτό διαμορφώνει ένα σαφές σύστημα παρακολούθησης και ελέγχου, από την αρχική ανάθεση και κατασκευή, μέχρι τη διαχείριση και τη συνεχή λειτουργία των κατοικιών.
Η νέα ΚΥΑ έρχεται να συμπληρώσει την πρόσφατη απόφαση για τα πρώτα 8 ακίνητα της ΔΥΠΑ, τα οποία προορίζονται για αξιοποίηση μέσω του μηχανισμού της κοινωνικής αντιπαροχής. Μετά την απόδοση αυτών των πρώτων ακινήτων στην αποκλειστική διαχείριση του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, καθορίζονται πλέον και οι θεμελιώδεις κανόνες των συμβάσεων, οι οποίοι θα επιτρέψουν την αποτελεσματική και διαφανή αξιοποίησή τους, με εγγυημένη ποιότητα και πλήρη λογοδοσία.