Αποκαλύψεις από το ΚΕΦΙΜ: Πώς Κινείται η Λαϊκιστική Ψήφος στην Ελλάδα και την Ευρώπη

Ενδιαφέροντα ευρήματα αναδύονται από την πρόσφατη μελέτη του Κέντρου Φιλελευθέρων Μελετών (ΚΕΦΙΜ), η οποία φωτίζει την υποστήριξη που λαμβάνουν τα λαϊκιστικά κόμματα από το ελληνικό εκλογικό σώμα. Η έρευνα, που επεκτείνεται και στα δεδομένα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αξιοποιεί τα σχήματα ταξινόμησης του Timbro, καθώς και τα δεδομένα των The PopuList και PolitPro, προκειμένου να διακρίνει τα πολιτικά κόμματα σε λαϊκιστικά και μη. Ωστόσο, η μελέτη επισημαίνει την ύπαρξη μιας «γκρίζας ζώνης», όπου πολλά κόμματα συνδυάζουν στοιχεία και από τις δύο κατηγορίες, καθιστώντας τη σαφή κατάταξή τους μια πρόκληση.

Στο ευρωπαϊκό επίπεδο, η υποστήριξη προς τα λαϊκιστικά κόμματα στα εθνικά νομοθετικά σώματα των κρατών της Ε.Ε. αναμένεται να φτάσει το 33,5% το 2026, σημειώνοντας το υψηλότερο ποσοστό από την μεταπολεμική περίοδο. Μετά από μια περίοδο σχετικής σταθερότητας γύρω στο 29% (2018-2023), τα τελευταία τρία χρόνια καταγράφηκε αύξηση 4,1 ποσοστιαίων μονάδων.

Η άνοδος αυτή αποδίδεται κυρίως στα δεξιά λαϊκιστικά κόμματα, η υποστήριξη στα οποία έχει υπερδιπλασιαστεί από το 2007 (9,9%) και πλέον ανέρχεται στο 21,3%, με αύξηση 3,1 ποσοστιαίων μονάδων μόνο κατά την τελευταία τριετία. Αντίθετα, η υποστήριξη προς τα αριστερά λαϊκιστικά κόμματα παραμένει σταθερή σε ένα εύρος 6%-10%, φτάνοντας σήμερα το 7,6%, χαμηλότερα από το 8,1% του 2019.

Στην Ελλάδα, η εκλογική υποστήριξη στα λαϊκιστικά κόμματα κορυφώθηκε το 2015 στο 55,6% και στη συνέχεια υποχώρησε στο 48,3% το 2019 και στο 44,7% το 2023. Ωστόσο, ο μέσος όρος των δημοσκοπήσεων για τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο του 2026 εκτιμά την εκλογική υποστήριξη σε λαϊκιστικά κόμματα στο 57,1%, σημειώνοντας αύξηση 12,4 ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με τις τελευταίες εκλογές και ξεπερνώντας το 55,6% του 2015, γεγονός που θα αποτελούσε το υψηλότερο ποσοστό της μεταπολίτευσης.

Η λαϊκιστική ψήφος παραμένει κατά βάση αριστερή στην Ελλάδα

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, τα αριστερά λαϊκιστικά κόμματα θα συγκέντρωναν 38,8% των ψήφων και 99 έδρες, έναντι 31,5% το 2023. Τα δεξιά λαϊκιστικά κόμματα θα συγκέντρωναν 18,3% και 46 έδρες, έναντι 13,2% το 2023. Η Ελλάδα θα παραμείνει έτσι μία από τις ελάχιστες ευρωπαϊκές χώρες όπου η πλειοψηφία της λαϊκιστικής ψήφου προέρχεται από τα αριστερά του πολιτικού φάσματος.

Η εκλογική υποστήριξη στην Ελλάδα παραμένει υψηλή, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος την πλησιάζει

Η έναρξη της κρίσης στην Ελλάδα οδήγησε σε εκτόξευση των ποσοστών των λαϊκιστικών κομμάτων, φτάνοντας το 55,6% το 2015. Την ίδια περίοδο, ο αντίστοιχος μέσος όρος 31 επιλεγμένων ευρωπαϊκών χωρών (που δεν ταυτίζεται με τον μέσο όρο της Ε.Ε.) βρισκόταν στο 24,4%.

Στις εκλογές του 2023, η επιρροή των λαϊκιστικών κομμάτων στην Ελλάδα υποχώρησε στο 44,7%, παρουσιάζοντας μείωση 10,9 ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με το 2015. Ωστόσο, το ποσοστό παραμένει υπερδιπλάσιο σε σχέση με το 18,4% του 2009, λίγο πριν την εκδήλωση της οικονομικής κρίσης. Παράλληλα, ο μέσος όρος των 31 χωρών του Δείκτη κινήθηκε αντίθετα, φτάνοντας το 2026 στο 32,6%, αυξημένος κατά 8,3 ποσοστιαίες μονάδες από το 2015. Η ψαλίδα μεταξύ Ελλάδας και του μέσου όρου των 31 χωρών έχει συρρικνωθεί από 31,2 μονάδες το 2015 σε 12,1 μονάδες σήμερα. Η σύγκλιση αυτή οφείλεται κατά 10,9 μονάδες στην υποχώρηση των λαϊκιστικών κομμάτων στην Ελλάδα και κατά 8,3 μονάδες στην άνοδο του μέσου όρου των 31 χωρών.

Η υποστήριξη στα αριστερά λαϊκιστικά κόμματα ενισχύθηκε κατά την περίοδο της κρίσης, φτάνοντας το 44,9% το 2015, και παραμένει υψηλή, αν και με αισθητή κάμψη στο 31,5% το 2023. Αντίθετα, η υποστήριξη στα δεξιά λαϊκιστικά κόμματα, μετά από μια πτώση μεταξύ 2012-2019, διπλασιάστηκε στις εκλογές του 2023 (από 6,6% σε 13,2%), καταγράφοντας το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό της μεταπολιτευτικής περιόδου. Η Ελλάδα, λοιπόν, συνεχίζει να αποτελεί εξαίρεση στην Ευρώπη, καθώς η πλειονότητα της λαϊκιστικής ψήφου προέρχεται από τα αριστερά του πολιτικού φάσματος.