Σε δύο σημαντικές αποφάσεις του, το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) έκρινε ότι το Δημόσιο, οι Περιφέρειες και οι δήμοι φέρουν ευθύνη και υποχρεούνται να αποζημιώσουν ιδιώτες ιδιοκτήτες ακινήτων για ζημίες που προκλήθηκαν από παράνομες οικοδομικές άδειες και πολεοδομικές πράξεις. Αυτές οι πράξεις αφορούν ακίνητα που βρίσκονται σε περιοχές κοντά σε ρέματα, για τα οποία δεν έχει γίνει οριστική οριοθέτηση.
Αναλυτικότερα, το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, με τις υπ’ αριθμ. 1177 και 1281/2026 αποφάσεις του, επιβεβαίωσε την υποχρέωση του Δημοσίου, των Περιφερειών και των δήμων να αποζημιώσουν ιδιώτες (ιδιοκτήτες, συνιδιοκτήτες και εργολάβους) για τις ζημίες που υπέστησαν από παράνομες ενέργειες της διοίκησης σε παραρεμάτιες περιοχές εντός ρυμοτομικού σχεδίου.
Το ΣτΕ επανέλαβε επίσης ότι η δόμηση ή η τακτοποίηση ιδιοκτησιών σε περιοχές δίπλα σε ρέματα επιτρέπεται μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η οριστική οριοθέτηση του ρέματος. Ως παράνομες κρίθηκαν οι λεγόμενες «προσωρινές» οριοθετήσεις που βασίζονται στον Κτιριοδομικό Κανονισμό, καθώς εκδίδονται χωρίς την απαραίτητη νομοθετική εξουσιοδότηση. Σε περίπτωση που συντρέχουν οι λοιπές προϋποθέσεις, μπορεί να θεμελιωθεί ευθύνη του Δημοσίου ή νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου για αποζημίωση του δικαιούχου της οικοδομικής άδειας ή/και του ιδιοκτήτη ή συνιδιοκτήτη του ακινήτου.
Στις αποφάσεις του ΣτΕ υπογραμμίζεται ότι οι σχετικές πολεοδομικές διατάξεις δεν εξυπηρετούν μόνο το γενικό συμφέρον, αλλά προστατεύουν και ατομικά δικαιώματα και συμφέροντα των ιδιωτών. Αυτό συμβαίνει διότι επιτρέπουν την έκδοση πράξεων όπως πράξη εφαρμογής ρυμοτομικού σχεδίου, προσκύρωση, τακτοποίηση, αναλογισμό αποζημίωσης, καθώς και την έκδοση οικοδομικής άδειας σε παραρεμάτιο ακίνητο, υπό την προϋπόθεση της προηγούμενης οριστικής οριοθέτησης.
Τέλος, το ΣτΕ έκρινε εσφαλμένες τις αποφάσεις των κατώτερων δικαστηρίων που είχαν δεχθεί αιτήσεις αναίρεσης και είχαν ακυρώσει αποφάσεις του Διοικητικού Εφετείου Πειραιά, αναπέμποντας τις υποθέσεις για νέα κρίση. (ΑΠΕ-ΜΠΕ)