Τις τελευταίες ημέρες, το κόστος δανεισμού των κυβερνήσεων παγκοσμίως έχει εκτοξευθεί σε επίπεδα ρεκόρ, προκαλώντας φόβους ότι οι πόλεμοι, η δημογραφική παρακμή και οι απρόβλεπτες τεχνολογικές αλλαγές ωθούν την οικονομία των ΗΠΑ στα όριά της. Αυτή η κατάσταση επηρεάζει άμεσα και τις χρηματοπιστωτικές αγορές στην Ευρώπη, καθώς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ανταγωνίζονται την Ουάσινγκτον για το παγκόσμιο απόθεμα αποταμιεύσεων. Ο ανταγωνισμός αυτός έχει γίνει ιδιαίτερα έντονος φέτος, με τους αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς να δανείζονται εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια για να εκμεταλλευτούν τις ευκαιρίες που προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη.
Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, το κόστος δανεισμού της Γερμανίας για το 10ετές ομόλογο, που αποτελεί βαρόμετρο για την ευρωπαϊκή αγορά, έφτασε στο υψηλότερο σημείο από το 2011. Παράλληλα, ο φόβος για πληθωριστικές πιέσεις και η διεύρυνση του ελλείμματος του προϋπολογισμού των ΗΠΑ οδήγησαν την απόδοση του 30ετούς αμερικανικού ομολόγου αναφοράς στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 19 ετών. Το πρόβλημα επιδεινώθηκε περαιτέρω από την είδηση ότι το δημόσιο χρέος των ΗΠΑ έχει ξεπεράσει τα 40 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Πιέσεις στην Ευρώπη
Ως αποτέλεσμα, πολλές κυβερνήσεις της ΕΕ ενδέχεται να αντιμετωπίσουν αυξημένες πιέσεις για αύξηση φόρων ή περικοπή δαπανών, ενώ ταυτόχρονα σχεδιάζουν να ενισχύσουν τις αμυντικές τους δαπάνες. Σε ισχυρές ευρωπαϊκές οικονομίες όπως η Γαλλία, η Ισπανία και η Ιταλία, η κατάσταση αυτή μπορεί να επιβαρύνει το πολιτικό κλίμα, ειδικά ενόψει των εθνικών εκλογών που προγραμματίζονται για του χρόνου.
Η ηγέτιδα της γαλλικής ακροδεξιάς, Μαρίν Λεπέν, εκμεταλλεύεται ήδη την κατάσταση, χαρακτηρίζοντας την άνοδο των αποδόσεων των ομολόγων ως «αδυσώπητη αποτίμηση για 10 χρόνια μακρονισμού». «Ήρθε η ώρα να καθαρίσουμε τους στάβλους του Αυγεία!», δήλωσε μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Ωστόσο, ο Μπρουνό Λεμέρ, πρώην υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας, απάντησε ότι το κόμμα της Λεπέν έχει κατά το παρελθόν εμποδίσει τις προσπάθειες των κυβερνήσεων του προέδρου Μακρόν να ελέγξουν το έλλειμμα του προϋπολογισμού. Η αδυναμία της Γαλλίας να διορθώσει την πορεία της τα τελευταία χρόνια έχει διαβρώσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών, οι οποίοι πλέον απαιτούν υψηλότερο κόστος για την αγορά γαλλικών ομολόγων.
Εκτόξευση του Δημόσιου Χρέους και στην Ευρώπη
Πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχουν συσσωρεύσει σημαντικά χρέη τα τελευταία 20 χρόνια, με κρίσεις όπως η πανδημία ή η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 να επιδεινώνουν μια σταθερή, μακροπρόθεσμη επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών, λόγω του αυξανόμενου κόστους για υγεία και συντάξεις.
Τα χρέη του δημόσιου τομέα στην ευρωζώνη αυξήθηκαν από 66% του ΑΕΠ το 2007 σε λίγο κάτω από 88% πέρυσι. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένει περαιτέρω αύξηση βραχυπρόθεσμα, καθώς τα δημοσιονομικά ελλείμματα διευρύνονται ξανά υπό την πίεση των πολέμων.
Ενώ η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) διατηρούσε τα επιτόκια κοντά στο μηδέν από το 2009 έως το 2022, καθιστώντας το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους διαχειρίσιμο, η άνοδος του πληθωρισμού έχει αλλάξει τα δεδομένα. Η ΕΚΤ έχει ήδη αυξήσει τα επιτόκια μία φορά φέτος, και αναλυτές αναμένουν επιπλέον αυξήσεις έως το τέλος του έτους.
Συνέπεια αυτών είναι ότι ομόλογα που παλαιότερα είχαν σχεδόν μηδενικό κόστος έκδοσης, τώρα πρέπει να αναχρηματοδοτηθούν με επιτόκια πολύ πιο κοντά στα ιστορικά φυσιολογικά επίπεδα. Η γαλλική εθνική στατιστική υπηρεσία INSEE εκτιμά ότι οι δαπάνες για τόκους χρέους θα υπερτετραπλασιαστούν την τρέχουσα δεκαετία, από 30 δισεκατομμύρια ευρώ το 2020 σε 124 δισεκατομμύρια ευρώ το 2030. Αυτά τα χρήματα θα μπορούσαν να είχαν διατεθεί για τη χρηματοδότηση νέων νοσοκομείων ή τη μείωση των φόρων.
Η Γαλλία δεν είναι η μόνη που αντιμετωπίζει υψηλότερο κόστος δανεισμού. Η Ιταλία, η Ισπανία, η Ελλάδα, η Φινλανδία, η Εσθονία και η Σλοβακία έχουν επίσης να διαχειριστούν τις αυξανόμενες οικονομικές τους υποχρεώσεις.
Στην Ιταλία, το βάρος εξυπηρέτησης του χρέους είναι λιγότερο οξύ, καθώς τα νέα της ομόλογα δεν είναι αισθητά ακριβότερα από αυτά που εξέδιδε πριν από μια δεκαετία. Στην Ισπανία, παρά την απουσία νέου προϋπολογισμού από το 2022, η αύξηση του πληθυσμού λόγω της χαλαρής μεταναστευτικής πολιτικής ενισχύει το ΑΕΠ, διασφαλίζοντας έναν αυξημένο ενεργό πληθυσμό για την κάλυψη του χρέους. Το χρέος της Ισπανίας αναμένεται να μειωθεί κάτω από το 100% του ΑΕΠ φέτος.
Παρόλο που η Ευρώπη απέχει ακόμη από μια νέα κρίση χρέους, με το συνολικό έλλειμμα του προϋπολογισμού της ευρωζώνης να είναι στο μισό από αυτό των ΗΠΑ και την ΕΕ και την ΕΚΤ να έχουν καλύψει θεσμικά κενά, ο Ολιβιέ Μπλανσάρ, πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, προειδοποιεί για μια δυνητικά επικίνδυνη ζώνη. «Δεδομένου του χρέους και των ελλειμμάτων που υπάρχουν, πιθανότατα έχουμε εισέλθει στη ζώνη κινδύνου», αναφέρει.
Πηγή: Politico